เภสัชกรรมคลินิก

การประเมินความเสี่ยงของผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้ยากลุ่มเพนิซิลลินโดยใช้เครื่องมือ PEN-FAST เพื่อเข้าสู่กระบวนการยกเลิกประวัติแพ้ยา ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง

จันทิมา โยธาพิทักษ์ — 2025-12-25

ความเป็นมา: ผู้ป่วยที่ได้รับการบันทึกแพ้ยากลุ่มเพนิซิลลินในระบบเวชระเบียนของโรงพยาบาลเพื่อป้องกันการแพ้ยาซ้ำ อาจไม่ใช่ผู้ป่วยที่แพ้ยาจริงทั้งหมด ปัจจุบันยังขาดหลักฐานเชิงประจักษ์ที่แสดงขนาดของปัญหาการระบุแพ้ยาที่อาจไม่จริง ซึ่งส่งผลต่อการเลือกใช้ยาของแพทย์ และเพิ่มภาระค่าใช้จ่ายด้านยา

วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินความเสี่ยงของผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้ยากลุ่มเพนิซิลลินที่เหมาะสมเข้าสู่กระบวนการทดสอบเพื่อยกเลิกประวัติแพ้ยา ทั้งในด้านความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์

วิธีวิจัย: การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลังในผู้ป่วยทุกรายที่มีประวัติแพ้ยากลุ่มเพนิซิลลินบันทึกในระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ของโรงพยาบาล ระหว่างวันที่ 1 มกราคม ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 มีการเก็บข้อมูลทั่วไป ข้อมูลแพ้ยา และนำมาประเมินความเสี่ยงของผู้ป่วยต่อการเข้าสู่กระบวนการทดสอบเพื่อยกเลิกประวัติแพ้ยาโดยใช้เครื่องมือ PEN-FAST และวิเคราะห์ความชุกของผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงต่ำที่ผลการทดสอบการแพ้เพนิซิลลินจะเป็นผลบวก และปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงโดยใช้สถิติถดถอยโลจิสติกส์

ผลการวิจัย: จากผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้ยากลุ่มเพนิซิลลิน 559 ราย พบผู้ป่วย 123 ราย (ร้อยละ 22.0) มีคะแนน PEN-FAST น้อยกว่า 3 จัดเป็นกลุ่มเสี่ยงต่ำถึงต่ำมากที่ผลการทดสอบการแพ้เพนิซิลลินจะเป็นผลบวกและเหมาะสมเข้าสู่กระบวนการทดสอบเพื่อยกเลิกประวัติแพ้ยา ไม่พบว่าปัจจัยต่อไปนี้ คือ เพศ อายุ โรคประจำตัวที่เกี่ยวกับการแพ้และการมีประวัติแพ้ยาหลายชนิด รวมทั้งประเภทข้อมูลที่ได้จากการบอกเล่าของผู้ป่วยหรือจากการบันทึกของบุคลากรทางการแพทย์ขณะแพ้ยา มีความสัมพันธ์กับระดับความเสี่ยงต่อการเข้าสู่กระบวนการยกเลิกประวัติแพ้ยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value > 0.05)

สรุปผล: ตามเกณฑ์การประเมินของ PEN-FAST พบว่าร้อยละ 22 ของผู้ป่วยที่มีประวัติแพ้ยากลุ่มเพนิซิลลินสามารถเข้าสู่กระบวนการทดสอบแพ้ยาที่เหมาะสม และไม่พบปัจจัยใดมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value > 0.05) กับระดับความเสี่ยงของการเข้าสู่กระบวนการยกเลิกประวัติแพ้ยา

ปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะยารั่วซึมออกนอกหลอดเลือด จากการใช้ยานอร์อิพิเนฟริน ในผู้ป่วยใน โรงพยาบาลปัตตานี

วารุณี หวังเคียงแสง — 2025-12-25

ความเป็นมา: การรั่วซึมของยาออกนอกหลอดเลือด (extravasation) เป็นอาการไม่พึงประสงค์ (adverse drug reaction; ADR) ที่พบได้จากการบริหาร norepinephrine ทางหลอดเลือดดำเกิดได้จากหลายปัจจัย การค้นหาปัจจัยเสี่ยงที่อาจมีความสัมพันธ์กับการเกิด extravasation สามารถนำไปสู่การวางระบบป้องกันและลดความรุนแรงจากอาการไม่พึงประสงค์ในโรงพยาบาล

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยที่ทำให้เกิด extravasation จากการบริหาร norepinephrine ในผู้ป่วยใน โรงพยาบาลปัตตานี

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิง explorative prognostic factor research รูปแบบ retrospective observational cohort design ในผู้ป่วยใน โรงพยาบาลปัตตานีที่ได้รับ norepinephrine ตั้งแต่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2563 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2566 สืบค้นข้อมูลจากโปรแกรม HOSxP และบันทึกเวชระเบียน จำนวน 95 ราย แบ่งเป็นกลุ่มที่พบ ADR 23 ราย และกลุ่มที่ไม่พบ ADR 72 ราย เปรียบเทียบปัจจัยที่ทำให้เกิด ADR ด้วยสถิติ t-test, exact probability test และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วย odds ratio univariable และ multivariable logistic regression analysis

ผลการศึกษา: อัตราการให้ยา (median, IQR) ในกลุ่มที่พบ ADR 1.2 mg/hr (IQR 0.68-2.20) เปรียบเทียบกับ 0.4 mg/hr (IQR 0.20-0.54) ในกลุ่มที่ไม่พบ ADR (OR = 4.02; 95%CI: 1.6-10.2, p-value < 0.01) ระยะเวลาที่ได้รับยา (median, IQR) ในกลุ่มที่พบ ADR 4 วัน (IQR 2-8) เปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่พบ ADR 3 วัน (IQR 2-4) (OR = 1.29; 95%CI: 1.06-1.59, p-value < 0.05) และกลุ่มที่พบ ADR ได้รับยาร่วมกับ sodium bicarbonate 7.5% ชนิดฉีดร้อยละ 65.2 และร้อยละ 23.6 ในกลุ่มที่ไม่พบ ADR (OR = 9.41; 95%CI: 1.94-45.67, p-value < 0.01) ลักษณะทั้ง 3 อย่างเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิด ADR อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05)

สรุปผลการศึกษา: ปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์ต่อการเกิด ADR ได้แก่ อัตราการให้ยาที่เพิ่มขึ้น ระยะเวลาการให้ยาที่นานกว่า และการได้รับร่วมกับยาที่มีค่า osmolality สูง ส่งผลต่อการเกิด extravasation อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05)

การพัฒนาแนวทางการดูแลผู้ป่วยที่ใช้ยานอร์อิพิเนฟรินเพื่อป้องกันการเกิดหลอดเลือดดำอักเสบในโรงพยาบาลระนอง

จินตนา ลิ่มระนางกูร — 2025-12-25

ความเป็นมา: นอร์อิพิเนฟรินเป็นยาที่มีความเสี่ยงสูง ที่ทำให้เกิดภาวะหลอดเลือดดำอักเสบ

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและศึกษาผลแนวทางการดูแลผู้ป่วยที่ใช้นอร์อิพิเนฟรินเพื่อป้องกันการเกิดหลอดเลือดดำอักเสบในโรงพยาบาลระนอง

วิธีการวิจัย: เป็นการวิจัยและพัฒนา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่ใช้นอร์อิพิเนฟริน ในหอผู้ป่วยอายุรกรรมหญิง อายุรกรรมชาย และหอผู้ป่วยหนัก ก่อนและหลังการพัฒนาแนวทางฯ ระหว่าง 20 มีนาคม – 5 กรกฏาคม พ.ศ. 2567 และ 20 มีนาคม – 5 กรกฏาคม พ.ศ. 2568 จำนวนกลุ่มละ 88 คน เครื่องมือในการวิจัยคือแนวทางการดูแลผู้ป่วยที่ใช้นอร์อิพิเนฟรินเพื่อป้องกันการเกิดหลอดเลือดดำอักเสบ แบบฟอร์มการสั่งใช้นอร์อิพิเนฟริน ตารางปรับขนาดยา ป้ายเตือนการเฝ้าระวังหลอดเลือดดำอักเสบ และเวชระเบียนผู้ป่วย วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและไคสแควร์

ผลการวิจัย: พัฒนาแนวทางฯ โดยการระดมสมองในการประชุมทีมพัฒนาและทีมนำทางคลินิกด้านอายุรกรรม ได้แนวทางฯ และเครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินงานร่วมกัน ผลการใช้แนวทางฯ พบว่าความคลาดเคลื่อนการสั่งใช้ยาลดลงจากร้อยละ 100.0 เป็นร้อยละ 54.0 (p-value < 0.05) การปฏิบัติตามแนวทางฯ ของพยาบาลในการบันทึกทางการพยาบาลถูกต้องเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 26.4 เป็นร้อยละ 77.0 (p-value < 0.05) แต่จำนวนผู้ป่วยที่เกิดภาวะหลอดเลือดดำอักเสบไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p-value > 0.05)

สรุปผล: การพัฒนาแนวทางการดูแลผู้ป่วยที่ใช้นอร์อิพิเนฟรินเพื่อป้องกันการเกิดหลอดเลือดดำอักเสบด้วยความร่วมมือของทีมสหสาขาวิชาชีพ ช่วยลดความคลาดเคลื่อนการสั่งใช้ยา และเพิ่มความถูกต้องในการปฏิบัติตามแนวทางฯ ของพยาบาลได้

ผลการพัฒนาแนวทางการใช้ยาฟิลกราสทิมในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ต่อการป้องกันการเกิดภาวะนิวโทรฟิลต่ำร่วมกับมีไข้ โรงพยาบาลนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์

สุพรรณภา ธนาสูรย์ — 2025-12-25

ความเป็นมา: ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่รับยาเคมีบำบัดสูตร 4AC-T และ FAC ในโรงพยาบาลนางรอง เกิดภาวะนิวโทรฟิลต่ำร่วมกับมีไข้ และไม่ได้รับการสั่งใช้ฟิลกราสทิมเพื่อป้องกันสูงถึงร้อยละ 67.01 จึงได้มีการพัฒนาแนวทางป้องกันโดยเพิ่มการสั่งใช้ฟิลกราสทิม เพื่อลดการเกิดภาวะนิวโทรฟิลต่ำร่วมกับมีไข้ และเพิ่มความปลอดภัยต่อผู้ป่วยมากยิ่งขึ้น

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของการพัฒนาแนวทางการใช้ฟิลกราสทิม ในการป้องกันการเกิดภาวะ นิวโทรฟิลต่ำร่วมกับมีไข้ และประเมินผลการปฏิบัติตามแนวการสั่งใช้ฟิลกราสทิมในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม

วิธีวิจัย: เป็นการศึกษาย้อนหลังในผู้ป่วยโรคมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัดสูตร 4AC-T และ FAC เก็บข้อมูลตั้งแต่ 1 มกราคม พ.ศ. 2564 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 เปรียบเทียบการเกิดภาวะนิวโทรฟิลต่ำร่วมกับมีไข้ ก่อนและหลังการพัฒนาแนวทางการใช้ฟิลกราสทิม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ independent chi-square และ Independent t-test

ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างที่เข้าเกณฑ์ก่อนและหลังการพัฒนาแนวทาง จำนวน 72 คน (486 รอบ) และ 78 คน (467 รอบ) ตามลำดับ การเกิดภาวะภาวะนิวโทรฟิลต่ำร่วมกับมีไข้ลดลงจากร้อยละ 2.47 เป็น 1.50 แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.284) อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยเกิดภาวะนิวโทรฟิลต่ำลดลงจากร้อยละ 14.81 เป็น 8.99 (p-value = 0.003) รวมทั้งภาวะนิวโทรฟิลต่ำระดับรุนแรงลดลงจากร้อยละ 4.32 เป็น 1.07 (p-value = 0.038) และแพทย์มีการปฏิบัติตามแนวทางเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 32.99 เป็นร้อยละ 100 (p-value < 0.001)

สรุปผล: การจัดทำแนวทางการใช้ยาฟิลกราสทิม ช่วยลดระดับความรุนแรงและอุบัติการณ์การเกิดภาวะนิวโทรฟิลต่ำอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผู้ป่วยเกิดภาวะ febrile neutropenia มีแนวโน้มลดลง ช่วยส่งเสริมให้แพทย์สามารถสั่งใช้ยาได้อย่างถูกต้อง รวดเร็ว และปฏิบัติตามแนวทางเพิ่มขึ้น

การศึกษาประสิทธิผลของการทดแทนอัลบูมินในผู้ป่วยที่ใช้เครื่องช่วยหายใจและมีภาวะอัลบูมินในเลือดต่ำ โรงพยาบาลแพร่

ธนัย วีรณรงค์กร — 2025-12-25

ความเป็นมา: ภาวะอัลบูมินในเลือดต่ำนำไปสู่ภาวะทางเดินหายใจล้มเหลวเฉียบพลันและการเสียชีวิต การใช้อัลบูมินเป็นสารเพิ่มปริมาตรน้ำในหลอดเลือดในผู้ป่วยวิกฤติที่ใช้เครื่องช่วยหายใจมีหลักฐานที่ยังหาข้อสรุปไม่ชัดเจน

วัตถุประสงค์: ศึกษาความสัมพันธ์ของอัตราการเสียชีวิตภายใน 28 วัน ระยะเวลาไม่ใช้เครื่องช่วยหายใจภายใน 28 วัน และระยะเวลาการนอนโรงพยาบาลของผู้ป่วยที่ใช้เครื่องช่วยหายใจที่มีภาวะอัลบูมินในเลือดต่ำเปรียบเทียบผู้ป่วยที่ได้รับอัลบูมินทดแทนและไม่ได้รับอัลบูมิน

วิธีวิจัย: การศึกษาย้อนหลังในผู้ป่วย 443 รายที่ใช้เครื่องช่วยหายใจจากภาวะช็อกจากการติดเชื้อหรือโรคปอดบวมหรือทางเดินหายใจล้มเหลวเฉียบพลันและมีภาวะอัลบูมินในเลือดต่ำ (<2.5 g/dL) แบ่งเป็นกลุ่มได้รับอัลบูมิน 20% และไม่ได้รับอัลบูมิน วิเคราะห์ผลลัพธ์หลักด้วย modified Poisson พร้อม robust SE เพื่อประมาณ RR (95% CI) เลือกตัวแปรร่วมจากการถดถอยโลจิสติกแบบตัวแปรเดียว (p-value < 0.05) และ DAGs ทดสอบปฏิสัมพันธ์และประเมินพหุสหสัมพันธ์ (VIF < 5) ผลลัพธ์รองเปรียบเทียบด้วย t-test หรือ Wilcoxon rank sum test

ผลการวิจัย: กลุ่มได้รับอัลบูมินเสียชีวิตภายใน 28 วัน 129 รายจาก 225 ราย (ร้อยละ 57.33) กลุ่มไม่ได้รับอัลบูมินเสียชีวิต 84 รายจาก 218 ราย (ร้อยละ 38.53) (RR = 1.34; 95% CI: 1.09-1.65, p-value = 0.006) ผู้ป่วยที่มีอัลบูมินพื้นฐาน < 1.5 g/dL หรือ 1.6-2.0 g/dL หรือ SOFA ≥ 6 มีอัตราการเสียชีวิตไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่การได้รับอัลบูมินในผู้ป่วยอายุ < 40 ปี อัตราการเสียชีวิตลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลลัพธ์รองกลุ่มที่ได้รับอัลบูมินมีระยะเวลาที่ไม่ใช้เครื่องช่วยหายใจภายใน 28 วันที่สั้นกว่า (p-value < 0.001) และระยะเวลานอนโรงพยาบาลนานกว่ากลุ่มที่ไม่ใช้อัลบูมินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001)

สรุปผลการวิจัย: ผู้ป่วยที่ใช้เครื่องช่วยหายใจจากภาวะช็อกจากการติดเชื้อหรือปอดบวมหรือทางเดินหายใจล้มเหลวเฉียบพลันและมีระดับอัลบูมินในเลือดต่ำ (<2.5 g/dL) การได้รับอัลบูมินไม่ได้เพิ่มอัตราการรอดชีวิตภายใน 28 วันเปรียบเทียบกับการไม่ได้รับอัลบูมิน

การพัฒนารูปแบบการบริบาลทางเภสัชกรรมแบบบูรณาการ ในผู้ป่วยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะที่มีการใช้ยาวาร์ฟาริน โรงพยาบาลพิมาย จังหวัดนครราชสีมา

ธัญวรัชญ์ ขำมาลัย — 2025-12-25

ความเป็นมา: โรงพยาบาลพิมายจัดตั้งคลินิกวาร์ฟารินตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 พบว่าร้อยละของผู้ป่วยที่มีค่า international normalized ratio (INR) อยู่ในช่วงเป้าหมายยังต่ำกว่าร้อยละ 65 จึงมีแนวคิดพัฒนารูปแบบการบริบาลทางเภสัชกรรมแบบบูรณาการ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการรักษา

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผล รูปแบบการบริบาลทางเภสัชกรรมแบบบูรณาการโดยการติดตามทางโทรศัพท์ ในผู้ป่วยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะที่มีการใช้วาร์ฟาริน โรงพยาบาลพิมาย จังหวัดนครราชสีมา

วิธีวิจัย: งานวิจัยแบบกึ่งทดลอง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ ที่ได้รับวาร์ฟาริน แผนกผู้ป่วยนอก ระหว่างวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2567 ถึง 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจงเป็นผู้ป่วยที่มีการปรับขนาดวาร์ฟารินในวันที่มาพบแพทย์ สามารถสื่อสารกับเภสัชกรทางโทรศัพท์ เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถาม การบันทึกข้อมูลการรักษา และการประเมินปัญหาการใช้ยา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ paired t-test และ McNemar test

ผลการวิจัย: ผู้ป่วยที่มีค่า INR อยู่ในช่วงเป้าหมายเพิ่มขึ้นจาก 0 ราย เป็น 60 ราย (ร้อยละ 70.59) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) ความรู้เกี่ยวกับวาร์ฟารินเพิ่มขึ้นจาก 11.80 ± 2.24 เป็น 14.05 ± 1.09 (p < 0.001) ปัญหาการใช้ยาลดลงจาก 63 ครั้ง เหลือเพียง 1 ครั้ง (p < 0.001) ความพึงพอใจของผู้ป่วยอยู่ในระดับสูง (4.88 ± 0.39 จากคะแนนเต็ม 5) และแพทย์ยอมรับคำแนะนำจากเภสัชกรในการแก้ไขด้านยาร้อยละ 97.65

สรุปผล: การบริบาลทางเภสัชกรรมแบบบูรณาการ ช่วยให้ผู้ป่วยมีค่า INR อยู่ในช่วงเป้าหมายมากขึ้น ลดปัญหาการใช้ยา และเพิ่มความพึงพอใจของผู้ป่วย

ปัจจัยที่มีผลต่อการควบคุมค่าทีทีอาร์ในผู้ป่วยที่ใช้ยาวาร์ฟาริน ในคลินิกวาร์ฟาริน โรงพยาบาลพังงา

ทศพร ไกรเทพ — 2025-12-25

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: ผู้ป่วยที่ใช้วาร์ฟารินจำเป็นต้องควบคุมค่า INR ให้อยู่ในช่วงเป้าหมาย โดยใช้ระยะเวลาที่ค่า INR อยู่ในช่วงเป้าหมาย (time in therapeutic range; TTR) เป็นตัวชี้วัดคุณภาพการรักษา ทั้งนี้ มีหลายปัจจัยที่ส่งผลต่อการควบคุม TTR

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการควบคุม TTR ในผู้ป่วยที่ใช้วาร์ฟาริน

วิธีวิจัย: การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลังในผู้ป่วยที่ใช้วาร์ฟาริน จำนวน 300 ราย ระหว่างมกราคม พ.ศ. 2563 – ธันวาคม พ.ศ. 2567 โดยเก็บข้อมูลจากเวชระเบียนและแบบสอบถาม 6 ส่วน ครอบคลุมข้อมูลส่วนบุคคล ปัจจัยทางชีวภาพ และปัจจัยด้านพฤติกรรม/จิตสังคม วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา univariate binary logistic regression และ multivariate binary logistic regression

ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่าง 300 คน พบว่าร้อยละ 73.67 มีการควบคุม TTR ตามเป้าหมาย การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ทีละปัจจัยพบว่าปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) ได้แก่ การทำงานของไต การทำงานของตับ การผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจชนิดโลหะ รวมถึงความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติเกี่ยวกับวาร์ฟาริน เมื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของตัวแปรที่มีนัยสำคัญทางสถิติทั้งหมดร่วมกัน พบว่าการผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจชนิดโลหะ การทำงานของไต และความรู้เกี่ยวกับการใช้วาร์ฟาริน มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติโดยอิสระ (p-value < 0.05)

สรุปผล: ปัจจัยทางชีวภาพและปัจจัยด้านพฤติกรรม/จิตสังคม มีบทบาทสำคัญต่อการควบคุม TTR ผลการศึกษาสามารถนำไปใช้พัฒนาแนวทางการคัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงและปรับปรุงการให้ความรู้ในคลินิกวาร์ฟาริน

ผลกระทบของภาวะเลือดออกรุนแรงจากการใช้ยาวาร์ฟารินในผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะต่อการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลและต้นทุนทางตรงในผู้ป่วยสูงอายุในประเทศไทย

พัตรพิมล คำพุฒ — 2025-12-25

ความเป็นมา: วาร์ฟารินเป็นยาหลักในการป้องกันภาวะลิ่มเลือดอุดตันในผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะในประเทศไทย แต่มีความเสี่ยงต่อภาวะเลือดออกรุนแรง (major bleeding) โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีการเปลี่ยนแปลงทางเภสัชจลนศาสตร์ การทำงานของตับและไตที่ลดลง รวมทั้งมีโรคร่วมและการใช้ยาหลายชนิดที่ส่งผลให้ระดับยาสูงขึ้น ค่า INR เกินเป้าหมาย นำไปสู่การเข้ารักษาตัวและเพิ่มภาระค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ ในโรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก พบว่า 1 ใน 3 ของผู้ป่วยที่ได้รับวาร์ฟารินมีอายุ ≥75 ปี แต่ยังไม่มีข้อมูลอุบัติการณ์และผลกระทบ จึงเป็นเหตุผลสำคัญในการศึกษานี้

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบภาวะเลือดออกรุนแรงในผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะระหว่างอายุ 65-74 ปี กับอายุ ≥75 ปี

วิธีวิจัย: ศึกษาแบบย้อนหลังในผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ใช้วาร์ฟารินในโรงพยาบาลพุทธชินราช ระหว่าง 1 มกราคม พ.ศ. 2562 - 31 มกราคม พ.ศ. 2565 ศึกษาอุบัติการณ์ภาวะเลือดออกรุนแรง ระยะเวลานอนโรงพยาบาล และต้นทุนทางตรงจากฐานข้อมูลโรงพยาบาลและโปรแกรม Warfarin Registry Network

ผลการวิจัย: ผู้ป่วย 645 ราย อายุเฉลี่ย 75.75 ± 7.24 ปี คะแนน CHA₂DS₂-VASc เฉลี่ย 3.54 ± 1.10 อุบัติการณ์ภาวะเลือดออกรุนแรงในกลุ่มอายุ ≥75 ปี 8.35% (28 ราย) เทียบกับ 6.12% (19 ราย) ในกลุ่มอายุ 65-74 ปี ค่ามัธยฐานวันนอนโรงพยาบาล 5.5 วัน เทียบกับ 4 วัน (p-value = 0.20) ค่ามัธยฐานต้นทุนทางตรง 33,530.50 บาท เทียบกับ 22,280.00 บาท แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.04)

สรุปผลการวิจัย: ผู้ป่วยหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ใช้วาร์ฟารินอายุ ≥75 ปี มีโอกาสเกิดอุบัติการณ์ภาวะเลือดออกรุนแรงสูงกว่ากลุ่ม 65-74 ปี ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่เพิ่มต้นทุนทางตรงในการรักษาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

ผลลัพธ์ของการตรวจสอบการสั่งยาและให้ข้อเสนอแนะกลับในการสั่งใช้ยา meropenem ในหอผู้ป่วยอายุรกรรม โรงพยาบาลทั่วไป

สุภาพร คชายั่งยืน — 2025-12-25

ความเป็นมา: Antimicrobial stewardship program (ASP) เป็นกระบวนการส่งเสริมการใช้ยาต้านจุลชีพอย่างเหมาะสม โดยโรงพยาบาลพระพุทธบาทพบปัญหาเชื้อดื้อยาเพิ่มขึ้น ส่งผลให้มีการปรับมาใช้ meropenem มากขึ้น แต่บางกรณีอาจมีการใช้ยาไม่เหมาะสม จึงนำกระบวนการการตรวจสอบการสั่งใช้ยาและให้ข้อเสนอแนะกลับ (prospective audit and feedback; PAF) ซึ่งเป็นกระบวนการหลักของ ASP มาใช้

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบร้อยละของการ de-escalation จำนวนวันที่ใช้ยาปฏิชีวนะ ผลลัพธ์การรักษาที่ดีขึ้น ณ วันที่ 3, 5 และ 7 และอัตราการตายที่ 30 วัน ของผู้ป่วยที่ได้รับ meropenem ในการรักษาแบบ empirical therapy ตามแบบแผนปกติ และกลุ่มที่ได้รับกระบวนการ PAF

วิธีวิจัย: การศึกษาย้อนหลังเชิงพรรณนา เปรียบเทียบกลุ่มที่ได้รับการรักษาตามแบบแผนปกติ ระหว่างวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2565 ถึง 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2566 และกลุ่มที่ได้รับการรักษาตามกระบวนการ PAF ระหว่างวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2566 ถึง 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566 กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์การศึกษาจำนวน 80 ราย แบ่งเป็นกลุ่มละ 40 ราย

ผลการวิจัย: กลุ่มที่ได้รับการรักษาตามแบบแผนปกติ และกลุ่มที่ได้รับการรักษาตามกระบวนการ PAF พบร้อยละของการ de-escalation เท่ากับ 7.5 และ 30 ตามลำดับ แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.01) เมื่อพิจารณาผลลัพธ์การรักษาที่ดีขึ้นในวันที่ 3 พบกลุ่มที่ได้รับการรักษาตามกระบวนการ PAF สูงกว่ากลุ่มที่ได้รับการรักษาตามแบบแผนปกติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.014) แต่ผลลัพธ์การรักษาที่ดีขึ้นในวันที่ 5 และ 7 จำนวนวันที่ใช้ยาปฏิชีวนะ และอัตราการตายที่ 30 วัน ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุปผล: การตรวจสอบการสั่งใช้ยาและให้ข้อเสนอแนะกลับช่วยเพิ่มการ de-escalation ส่งผลให้เกิดการใช้ meropenem อย่างเหมาะสม

ผลลัพธ์การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังโดยบูรณาการงานบริบาลทางเภสัชกรรมอย่างมีแบบแผนร่วมกับทีมสหสาขาวิชาชีพ

ชญาณ์พิมพ์ รื่นหรรษา — 2025-12-25

ความเป็นมา: โรคไตเรื้อรังตาม KDIGO 2024 มีเกณฑ์วินิจฉัยหลักคือค่า eGFR < 60 mL/min/1.73 m² หรือ albuminuria ≥ 30 mg/วัน ติดต่อกันเป็นเวลามากกว่า 3 เดือน ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดถึง 2 - 4 เท่า โรงพยาบาลศรีสะเกษพบจำนวนผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังเพิ่มสูงขึ้นทุกปี และการได้รับยาเพื่อชะลอไตเสื่อมยังต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานกระทรวงสาธารณสุข

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางคลินิก (ค่า eGFR) คุณภาพชีวิต (QoL) ความร่วมมือในการใช้ยา และผลลัพธ์การจัดการปัญหาเภสัชบำบัด ระหว่างกลุ่มที่ได้รับการดูแลตามมาตรฐาน (CG) กับกลุ่มที่ได้รับการบริบาลทางเภสัชกรรมอย่างมีแบบแผน (PG)

วิธีวิจัย: การศึกษาทดลองแบบสุ่ม มีกลุ่มควบคุม ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3 – 4 ระยะเวลา 6 เดือน ใช้สถิติ ANCOVA เปรียบเทียบค่า eGFR ใช้สถิติ t-test เปรียบเทียบ QoL และความร่วมมือในการใช้ยา ผลลัพธ์การจัดการปัญหาเภสัชบำบัด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติการถดถอยพหุคูณ การวิเคราะห์ดำเนินการแบบ per-protocol โดยรวมเฉพาะผู้ป่วยที่สามารถติดตามผลครบถ้วนตามแผนการศึกษา

ผลการวิจัย: กลุ่ม CG = 61 ราย กลุ่ม PG = 60 ราย เมื่อสิ้นสุดการศึกษา พบว่าค่า eGFR และ QoL ของกลุ่ม PG สูงกว่ากลุ่ม CG อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (CG: eGFR = 27.34, QoL = 70.09; PG: eGFR = 28.21, QoL = 74.98; p-value < 0.001 และ p-value = 0.004 ตามลำดับ) ความร่วมมือในการใช้ยาเป็นไปในทิศทางที่ดี ส่วนปัญหาเภสัชบำบัดที่สัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงค่า eGFR คือ การจำเป็นต้องได้รับยาที่มีประสิทธิภาพมากกว่าเดิมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.047)

สรุป: การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่พัฒนาขึ้นเพิ่มผลลัพธ์ทางคลินิกและส่งเสริมผลลัพธ์เชิงกระบวนการด้านยาเมื่อเปรียบเทียบกับการบริการจ่ายยาเพียงอย่างเดียว

การพัฒนางานบริหารเวชภัณฑ์ด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศในการบริหารจัดการเวชภัณฑ์คงคลัง

กัญญชนก จรูญศักดิ์ชัย — 2025-12-25

ความเป็นมา: หน่วยคลังเวชภัณฑ์ พบปัญหาเรื่องสถานที่จัดเก็บยาไม่เพียงพอ ผู้วิจัยจึงใช้ data visualization ในการวิเคราะห์ ABC-VED matrix และคำนวณความต้องการพื้นที่จัดเก็บยา เพื่อบริหารจัดการเวชภัณฑ์คงคลัง

วัตถุประสงค์: 1) เพื่อพัฒนาระบบบริหารเวชภัณฑ์ โดยใช้ ABC-VED matrix ร่วมกับการคำนวณพื้นที่จัดเก็บผ่านเทคโนโลยีสารสนเทศ 2) ศึกษาประสิทธิภาพการบริหารเวชภัณฑ์ การคำนวณมูลค่ายาคงคลังเฉลี่ย อัตราหมุนเวียนยา ระยะเวลายาคงคลัง และมูลค่ายาที่ไม่มีการเคลื่อนไหว

วิธีวิจัย: เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง ระยะเวลาตั้งแต่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2567 – 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ใช้ข้อมูลจากโปรแกรมบริหารเวชภัณฑ์ วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ การวิเคราะห์ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน paired t-test

ผลการวิจัย: ด้านการจัดการเวชภัณฑ์คงคลัง หลังการวิเคราะห์ ABC-VED matrix และทำ data visualization ไม่พบปัญหาสถานที่จัดเก็บยาไม่เพียงพอ ด้านประสิทธิภาพการบริหารเวชภัณฑ์ เมื่อทำการเปรียบเทียบก่อนและหลังด้วยสถิติ paired t-test พบว่าหลังการพัฒนา มูลค่ายาคงคลังเฉลี่ย ± ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD) = 75.80 ± 2.26 ล้านบาท (ลดลงร้อยละ 5.37) แตกต่างจากก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) อัตราหมุนเวียนยา ± SD = 0.89 ± 0.05 และระยะเวลายาคงคลังเฉลี่ย ± SD = 22.00 ± 1.48 เป็นไปตามเกณฑ์เป้าหมาย ร้อยละของมูลค่ายาไม่เคลื่อนไหว ± SD = 0.97 ± 1.48 ไม่เป็นไปตามเกณฑ์เป้าหมาย

สรุปผล: การวิจัยนี้ได้นำ data visualization มาใช้ในการจัดการเวชภัณฑ์คงคลัง ทำให้พื้นที่จัดเก็บเวชภัณฑ์เพียงพอแตกต่างจากก่อนดำเนินการพัฒนา โดยประสิทธิภาพการบริหารเวชภัณฑ์เป็นไปตามตัวชี้วัด

การพัฒนาระบบบริหารคลังเวชภัณฑ์ของหน่วยบริการปฐมภูมิในเครือข่าย โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก โดยใช้แนวคิดลีนและระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ

วิลาวัลย์ อัธยาจิรกูล — 2025-12-25

ความเป็นมา: ปัจจุบันแม้กระทรวงสาธารณสุขจะกำหนดมาตรฐานและมีโปรแกรมสนับสนุนการบริหารคลังเวชภัณฑ์ แต่หน่วยบริการปฐมภูมิของเครือข่ายโรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก ยังพบปัญหาความหลากหลายของโปรแกรมที่ใช้ การทำงานที่ไม่เชื่อมโยงกัน เกิดความซ้ำซ้อน และเสี่ยงต่อความผิดพลาด แนวคิดลีนจึงถูกนำมาใช้ร่วมกับระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อลดความสูญเปล่าและเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน

วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินประสิทธิผลการพัฒนาระบบบริหารคลังเวชภัณฑ์ของหน่วยบริการปฐมภูมิของเครือข่ายโรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก

วิธีวิจัย: เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการศึกษาตั้งแต่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2568 ถึง 31 สิงหาคม พ.ศ. 2568 แบ่งเป็น 1) ศึกษาปัญหาและความต้องการด้านบริหารเวชภัณฑ์ โดยสัมภาษณ์เชิงลึกเภสัชกรและเจ้าพนักงานเภสัชกรรมที่รับผิดชอบ 2) พัฒนาระบบบริหารเวชภัณฑ์โดยนำแนวคิดลีนและระบบเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ 3) ประเมินประสิทธิผล โดยเก็บข้อมูลจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง วิเคราะห์ตัวชี้วัด มูลค่าการจ่าย มูลค่าการสำรองคงคลัง และอัตราการสำรองคลังก่อนและหลังการพัฒนา โดยใช้สถิติ paired t-test ด้วยโปรแกรม Stata version 16

ผลการวิจัย: การพัฒนาระบบบริหารคลังเวชภัณฑ์ของหน่วยบริการปฐมภูมิในเครือข่ายฯ มีประสิทธิผลด้านมูลค่าการจ่ายยา มูลค่าการสำรองคงคลัง และอัตราการสำรองยาที่แตกต่างกันออกไปตามบริบทของแต่ละหน่วยบริการ โดยมี 7 หน่วยบริการ ที่มูลค่าการจ่ายเวชภัณฑ์ลดลงหลังการพัฒนา มีเพียงโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) บ้านคลอง ที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) สำหรับมูลค่าการสำรองคงคลัง พบว่าศูนย์สุขภาพชุมชนเมือง (ศสม.) อรัญญิก รพ.สต.ไผ่ขอดอน และ รพ.สต.จอมทอง มีมูลค่าคงคลังเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) ส่วนอัตราการสำรองคลัง พบว่าไม่มีหน่วยบริการใดที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05)

สรุปผล: ระบบบริหารคลังเวชภัณฑ์ที่พัฒนาขึ้นโดยการนำแนวคิดลีนมาใช้ร่วมกับระบบเทคโนโลยีสารสนเทศสามารถลดขั้นตอน ลดระยะเวลาการทำงานได้ เพิ่มความถูกต้องของข้อมูลที่ใช้ในการเบิกจ่ายและการสำรอง ผลลัพธ์ด้านมูลค่าการจ่าย และมูลค่าการสำรองคงคลัง ถึงแม้จะมีความแตกต่างกันแต่ละแห่ง แต่มีแนวโน้มเป็นไปในทิศทางเดียวกัน

ผลของการให้บริการเภสัชกรรมทางไกลในระบบการส่งมอบยาถึงบ้านเฮลท์ไรเดอร์ ณ โรงพยาบาลพระนครศรีอยุธยา

ณัฏฐิรา ขาวละมัย — 2025-12-25

ความเป็นมา: ระบบการส่งมอบยาถึงบ้านเฮลท์ไรเดอร์ ผู้วิจัยได้ดำเนินการให้บริการเภสัชกรรมทางไกล เพื่อให้ได้ตามมาตรฐานการส่งมอบยา จึงมีการประเมินความร่วมมือในการใช้ยาและความพึงพอใจของการรับบริการรูปแบบนี้

วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินความร่วมมือในการใช้ยาของผู้ป่วยที่รับบริการส่งมอบยาถึงบ้านเฮลท์ไรเดอร์ และความพึงพอใจในการรับบริการ

วิธีวิจัย: การศึกษาเชิงพรรณนาโดยเก็บข้อมูลแบบไปข้างหน้าตั้งแต่ 1 พฤศจิกายน ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 โดยใช้แบบประเมินวัดความร่วมมือในการใช้ยาสำหรับคนไทย (MAST) และแบบประเมินความพึงพอใจในการรับบริการจัดส่งมอบยาถึงบ้าน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ จำนวน 97 ราย จาก 22 คลินิก ผ่านการสัมภาษณ์ทางโทรศัพท์และการให้บริการเภสัชกรรมทางไกล วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา

ผลการวิจัย: ผู้ป่วยเพศชายจำนวน 42 คน (ร้อยละ 43.30) และเพศหญิงจำนวน 55 คน (ร้อยละ 56.70) อายุเฉลี่ย 54.06±16.61 ปี เป็นผู้ป่วยจากคลินิกอายุรกรรมมากที่สุด จำนวน 32 คน (ร้อยละ 32.99) โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่ (ร้อยละ 81.40) มีคะแนนความร่วมมือในการใช้ยาอยู่ในระดับดี ค่าเฉลี่ย 36.49 ±3.87 จากคะแนนเต็ม 40 ส่วนระดับความพึงพอใจในการรับบริการมากที่สุด ร้อยละ 90.69 เท่ากัน 3 หัวข้อ คือการส่งยาทำให้มีความสะดวกรวดเร็วในการส่งยาถึงบ้าน คุณภาพยาที่ได้รับ ความถูกต้องของยา/ฉลากยาและจำนวนที่ได้รับ มีคะแนนเฉลี่ย 4.91 จากคะแนนเต็ม 5 คะแนน

สรุปผล: การให้บริการเภสัชกรรมทางไกลในระบบการส่งมอบยาถึงบ้านเฮลท์ไรเดอร์ มีส่วนสำคัญในการติดตามการใช้ยา มีความร่วมมือในการใช้ยาอยู่ในระดับดี และทำให้ผู้รับบริการมีความพึงพอใจระดับมากที่สุดในทุกด้านที่ประเมิน