การพัฒนารูปแบบอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ - สัมมาวิภาวีกุล ดวงมาลย์; เชี่ยวชาญชัยกุล นิรันดร (วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 2019)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนารูปแบบอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ มีขั้นตอนดำเนินการวิจัย 4 ขั้นตอน คือ 1) ศึกษาความคิดเห็นต่อรูปแบบอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ โดยวิธีการสัมภาษณ์และสำรวจ 2) สร้างต้นแบบรูปแบบอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ และตรวจสอบต้นแบบโดยใช้เทคนิคการสนทนากลุ่มผู้เชี่ยวชาญ 3) ทดลองใช้ต้นแบบรูปแบบอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ 1 แห่ง คือ บึงพลาญชัย อำเภอเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด โดยการสังเกตอย่างมีส่วนร่วมและสัมภาษณ์ จำนวน 10 คน 4) รับรองและนำเสนอรูปแบบอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ โดยใช้วิธีการสนทนากลุ่มผู้เชี่ยวชาญที่มีความรู้และประสบการณ์ จำนวน 34 คน แล้วนำเสนอรูปแบบอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ ผลการศึกษาพบว่า วิสัยทัศน์ของอุทยานการเรียนรู้สุขภาพเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านสุขภาพที่ทันสมัยเอื้อให้เกิดการเรียนรู้โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย โดยมีพันธกิจ 5 ประการ คือ 1) ส่งเสริมสนับสนุนและพัฒนาการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนในการดำเนินงานอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ 2) พัฒนาคลังความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นและนวัตกรรมด้านสุขภาพ 3) พัฒนาและจัดการสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ของประชาชนทุกวัย 4) บริการการเรียนรู้ด้านสุขภาพด้วยสื่อ กิจกรรม และเทคโนโลยีที่ทันสมัย 5) ส่งเสริมสนับสนุนการจัดโอกาสการเรียนรู้ด้านสุขภาพที่หลากหลายเพื่อให้ประชาชนมีสุขภาพที่ดี โดยรูปแบบการบริหารจัดการอุทยานการเรียนรู้สุขภาพประกอบด้วย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นเจ้าภาพหลัก และกระทรวงสาธารณสุขเป็นเจ้าภาพรอง โดยมีหน่วยงานภาครัฐ เอกชน หรือภาคประชาชนเป็นผู้รับผิดชอบในแต่ละภาระงานหรือมีการแต่งตั้งผู้รับผิดชอบในรูปแบบคณะกรรมการ/คณะทำงาน ซึ่งรูปแบบอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ ประกอบด้วย 1) การจัดพื้นที่ภายในอาคารและภายนอกอาคาร มีการจัดแบ่งเป็นโซน คือ พื้นที่ภายในอาคาร 9 โซน และพื้นที่ภายนอกอาคาร 5 โซน 2) รูปแบบการให้บริการ 9 รูปแบบ 3) ระบบงานอุทยานการเรียนรู้สุขภาพ ประกอบด้วย 4 ระบบหลัก และ 6 ระบบย่อย ข้อเสนอแนะ 1) การพัฒนาอุทยานการเรียนรู้สุขภาพให้มีความยั่งยืนจะต้องมีการดำเนินการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนอย่างต่อเนื่องและเป็นรูปธรรม 2) การดำเนินงานอุทยานการเรียนรู้สุขภาพในแต่ละระบบงาน ควรมีการดำเนินงานตามขั้นตอนของแต่ละระบบงานเพื่อจะได้ตอบสนองความต้องการของผู้รับบริการและได้ผลงานที่มีประสิทธิภาพ