ผลการพัฒนารูปแบบการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดกาญจนบุรี: The results of Developing the Electric Cigarette Preventive Program for Students in The Secondary School, Kanchanaburi province. - จงศุภวิศาลกิจ, นายนิสิต; เชื้อฮ้อ, กันตภณ; เฑียรฆโรจน์, ทิพวันย์ (วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 2026)
การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย และเปรียบเทียบการรับรู้ ทัศนคติ รวมไปถึงแนวโน้มพฤติกรรมก่อน - หลังการใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้นดำเนินการวิจัยในนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากาญจนบุรี จำนวน 50 คน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง 12 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ รูปแบบ และแบบสอบถามที่พัฒนาขึ้น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าที (Paired t-test) ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าที่พัฒนาขึ้นโดยประยุกต์ใช้แนวคิดนิเวศวิทยาทางสังคม (Social Ecology Model) คือ “5C’s Model” ประกอบด้วย การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน (Community Engagement) การเสริมสร้างศักยภาพ (Capacity Building) การสื่อสารสร้างสรรค์ (Creative Communication)การสร้างสภาพแวดล้อม (Change Environment) และการติดตามอย่างต่อเนื่อง (Continuous Monitoring) 2) ภายหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้และทัศนคติเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้าสูงกว่าก่อนการทดลอง และมีแนวโน้มพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 3) ความพึงพอใจต่อรูปแบบที่พัฒนาขึ้นของผู้เข้าร่วมกิจกรรมและผู้มีส่วนร่วมในกิจกรรมอยู่ในระดับมากที่สุด ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่ารูปแบบการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าที่เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน และการสร้างสภาพแวดล้อมทางสังคมมีประสิทธิผลในการป้องกันพฤติกรรมเสี่ยงต่อการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในเยาวชน คำสำคัญ: บุหรี่ไฟฟ้า; รูปแบบการป้องกัน; การมีส่วนร่วมของชุมชน; นักเรียนมัธยมศึกษา