ผลของการบริบาลทางเภสัชกรรมผู้ป่วยในร่วมกับการคัดกรองใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ในผู้ป่วยสูงอายุโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลพัทลุง

ผู้แต่ง

  • ประภัสสร ขุนพรหม กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลพัทลุง

คำสำคัญ:

การบริบาลทางเภสัชกรรม, การคัดกรองใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์, ความไม่เหมาะสมในการสั่งใช้ยา

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: การเสื่อมถอยของอัตราการกรองของไตและการทำงานของตับในผู้สูงอายุ ส่งผลให้ความสามารถในการขจัดยาออกจากร่างกายลดลง ผู้ป่วยสูงอายุโรคไตเรื้อรังมักมีโรคร่วมหลายโรคต้องใช้ยาหลายชนิดร่วมกัน ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการได้รับยาที่ไม่เหมาะสม นำไปสู่การเกิดอาการไม่พึงประสงค์ที่สำคัญและอาจเกิดไตวายเฉียบพลันได้

วัตถุประสงค์: ศึกษาผลของการบริบาลทางเภสัชกรรมผู้ป่วยในร่วมกับการคัดกรองใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ในผู้ป่วยสูงอายุโรคไตเรื้อรัง

วิธีวิจัย: การวิจัยกึ่งทดลองในผู้ป่วยสูงอายุโรคไตเรื้อรัง กลุ่มควบคุม จำนวน 513 ราย กลุ่มทดลอง จำนวน 506 ราย โดยกลุ่มทดลองได้รับการบริบาลทางเภสัชกรรมร่วมกับการคัดกรองใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งประยุกต์จากเกณฑ์ American Geriatrics Society Beers (AGS Beers) criteria และ screening tool of older person’s potentially prescriptions/screening tool to alert to right treatment (STOPP/START) criteria บันทึกข้อมูลผ่านเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา Mann-Whitney U test, multiple logistic regression, chi-square test, Fisher's exact test, McNemar test และ Wilcoxon signed-rank test

ผลการวิจัย: การบริบาลทางเภสัชกรรมผู้ป่วยในร่วมกับการคัดกรองใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์สามารถลดการสั่งใช้ยาที่อาจไม่เหมาะสมได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.001) โดยลดลงจาก 48.9 ครั้งต่อ 1,000 วันนอน เป็น 15.0 ครั้งต่อ 1,000 วันนอน

สรุปผล: การบริบาลทางเภสัชกรรมผู้ป่วยในร่วมกับการคัดกรองใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์มีประสิทธิภาพในการเพิ่มความเหมาะสมในการใช้ยาในผู้ป่วยสูงอายุโรคไตเรื้อรัง รวมทั้งเพิ่มความปลอดภัยและประสิทธิผลในการรักษา

ประวัติผู้แต่ง

ประภัสสร ขุนพรหม, กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลพัทลุง

ภ.ม. (เภสัชศาสตร์สังคมและการบริหาร)

เอกสารอ้างอิง

The 2023 American Geriatrics Society Beers Criteria® Update Expert Panel. American Geriatrics Society 2023 updated AGS Beers Criteria® for potentially inappropriate medication use in older adults. J Am Geriatr Soc. 2023;71(7):2052-81. doi: 10.1111/jgs.18372.

O’Mahony D, Cherubini A, Guiteras AR, Denkinger M, Beuscart JB, Onder G, et al. STOPP/START criteria for potentially inappropriate prescribing in older people: version 3. Eur Geriatr Med. 2023;14(4):625-32. doi: 10.1007/s41999-023-00777-y.

ปรีชา ฤทธิ์ทอง. ผลของการพัฒนาโปรแกรมคัดกรองใบสั่งยาโดยประยุกต์เกณฑ์ STOPP/START ต่อความเหมาะสมในการสั่งใช้ยาในผู้สูงอายุ แผนกผู้ป่วยนอกโรงพยาบาลพัทลุง. เภสัชกรรมคลินิก [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 28 ต.ค. 2568];30(3):217-29. สืบค้นจาก: https://thaidj.org/index.php/TJCP/article/view/15882

Fleiss JL, Levin B, Paik MC. Statistical methods for rates and proportions. 3rd ed. Hoboken: John Wiley & Sons; 2003.

พีรดา เกตุวีระพงศ์, ชิดชนก เรือนก้อน, กนกพร นิวัฒนนันท์. ผลของการบริบาลทางเภสัชกรรมต่อความเหมาะสมในการสั่งใช้ยาสำหรับผู้ป่วยสูงอายุ: การศึกษาเชิงทดลองแบบสุ่ม. ไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 20 เม.ย. 2569];17(2):176-82. สืบค้นจาก: https://ejournals.swu.ac.th/index.php/pharm/article/view/14538

Ortonobes S, Herranz S, Lleal M, Sevilla-Sánchez D, Jordana R, Mascaró O, et al. Multidisciplinary medication review during older patient hospitalization according to STOPP/START criteria reduces potentially inappropriate prescriptions: MoPIM cohort study. BMC Geriatr. 2024;24(1):584. doi: 10.1186/s12877-024-05185-w.

จิตรลดา แจ่มวิจักษณ์, ณัฏฐกา สุรเสน. ผลของการใช้ระบบแจ้งเตือนการปรับขนาดยาต่อความเหมาะสมของการใช้ยาในผู้ป่วยไตเรื้อรัง ที่เข้ารับการรักษา ณ แผนกผู้ป่วยใน โรงพยาบาลจตุรพักตรพิมาน. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 10 ก.ค. 2569];6(2):372-82. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jrhi/article/view/281275

Parker K, Bull-Engelstad I, Benth JS, Aasebo W, von der Lippe N, Reier-Nilsen M, et al. Effectiveness of using STOPP/START criteria to identify potentially inappropriate medication in people aged ≥ 65 years with chronic kidney disease: a randomized clinical trial. Eur J Clin Pharmacol. 2019;75(11):1503-11. doi: 10.1007/s00228-019-02727-9.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-25

วิธีการอ้างอิง

1.