คุณภาพการบันทึกเวชระเบียนกับความถูกต้องของการสรุปวินิจฉัยโรคและหัตถการ ในการเบิกชดเชยค่าบริการสาธารณสุข โรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่งหนึ่ง ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ: การวิจัยแบบผสมผสาน

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบผสมผสานชนิดต่อเนื่องเชิงอธิบาย (Explanatory Sequential Mixed Methods Design) มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณภาพการบันทึกเวชระเบียน (Medical Record Audit: MRA) และความถูกต้องของการสรุปวินิจฉัยโรคและหัตถการ (Summary Assessment: SA) ศึกษาความสัมพันธ์และจัดทำแนวทางพัฒนาคุณภาพ ของโรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่งหนึ่ง ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ระยะเชิงปริมาณศึกษาเวชระเบียนผู้ป่วยใน 400 ฉบับ (1,625 รายการ) ในปีงบประมาณ 2568 โดยสุ่มแบบกลุ่ม วิเคราะห์ด้วย Multiple Logistic Regression ระยะเชิงคุณภาพใช้ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 25 คน วิเคราะห์ด้วย การวิเคราะห์แก่นสาระและบูรณาการด้วย Joint Display Matrix

ผลการศึกษาพบว่า MRA ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 72.75 (95% CI: 68.19 - 76.88) โดยเวชระเบียนถูกต้องระดับฉบับร้อยละ 55.75 (95% CI: 50.85 - 60.54) และระดับการวินิจฉัยโรคและหัตถการ (Dx - level) ถูกต้องร้อยละ 69.29 (95% CI: 67.01 - 71.49) คุณภาพการบันทึกเวชระเบียนมีความสัมพันธ์กับความถูกต้องของการสรุปวินิจฉัยโรคและหัตถการ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติโดยเวชระเบียนที่มีคุณภาพผ่านเกณฑ์มีโอกาสที่จะสรุปวินิจฉัยได้ถูกต้องเป็น 22.95 เท่าของกลุ่มที่ไม่ผ่านเกณฑ์ (Adjusted OR = 22.95, 95% CI: 10.58 - 49.77, p < 0.001) เมื่อควบคุมตัวแปรกลุ่มงานและจำนวนวินิจฉัย ส่วนผลการศึกษาเชิงคุณภาพพบ 5 ประเด็นหลักที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพการบันทึกเวชระเบียนและความถูกต้องของการสรุปวินิจฉัย ได้แก่ (1) ช่องว่างระหว่างนโยบายกับการปฏิบัติ (2) ภาระงานและทรัพยากรไม่สมดุล (3) ช่องว่างด้านความรู้เชิงปฏิบัติ (4) ระบบสะท้อนข้อมูลที่ยังไม่มีประสิทธิภาพและ (5) การบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัล การบูรณาการผลทั้งสองระยะด้วย Joint Display Matrix นำไปสู่ข้อสรุปจากการบูรณาการ (Meta - inferences) 5 ประเด็น ได้แก่ (1) การผ่านเกณฑ์รูปแบบไม่ใช่คุณภาพเชิงลึก (2) ปัญหาเป็นเชิงโครงสร้าง ไม่ใช่บุคคล (3) ฐานความสำเร็จยังเปราะบางจากระบบพี่เลี้ยงที่เสื่อมสลาย (4) เทคโนโลยีเป็นเงื่อนไขจำเป็นแต่ไม่เพียงพอ และ (5) ระบบการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่อง (CQI) ยังขาดการวิเคราะห์รากของปัญหา (Root Cause Analysis) อย่างเป็นระบบ ข้อเสนอแนะ ควรพัฒนาคุณภาพแบบบูรณาการ 3 ด้าน ได้แก่ (1) ด้านนโยบาย กำหนด KPI รายกลุ่มงาน (2) ด้านบุคลากร จัดระบบพี่เลี้ยงและหลักสูตรเตรียมความพร้อมก่อนปฏิบัติงาน และ (3) ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล พัฒนาระบบ AI Alert และ Real - time Dashboard โดยทีมสหสาขาวิชาชีพ ทั้งนี้การวิจัยในอนาคตควรติดตามประเมินผลลัพธ์ภายหลังการนำแนวทางเหล่านี้ไปใช้จริงในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิที่มีบริบทหลากหลาย ทั้งในด้านประสิทธิผลของระบบ AI Alert Real - time Dashboard และความยั่งยืนของระบบพี่เลี้ยง

คำสำคัญ: คุณภาพการบันทึกเวชระเบียน; ความถูกต้องของการสรุปวินิจฉัยโรคและหัตถการ; การเบิกชดเชย
ค่าบริการสาธารณสุข; การวิจัยแบบผสมผสาน