การพัฒนาคู่มือเทคนิคการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเพื่อป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง สำหรับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาคู่มือเทคนิคการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพให้ห่างไกลโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) สำหรับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) 2) ทดสอบความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ และ 3) ปรับปรุงคุณภาพคู่มือให้มีประสิทธิภาพ  แบ่งการดำเนินงานเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การพัฒนาคู่มือจากการทบทวนวรรณกรรม 23 เรื่อง และการสัมภาษณ์ อสม. ผู้เชี่ยวชาญ 6 ท่าน  ระยะที่ 2 การทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่าง อสม. 30 คน ในพื้นที่ตำบลบ้านท่าทราย จังหวัดนครนายก และระยะที่ 3 การพัฒนาสื่อประสมและประเมินผลผ่านระบบออนไลน์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า คู่มือที่พัฒนาขึ้นมีความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) ระหว่าง 0.80–1.00 ประกอบด้วย 6 เทคนิคสำคัญ ได้แก่ การสร้างแรงจูงใจ การตั้งเป้าหมาย การเสนอตัวแบบ การสนับสนุนทางสังคม การเตือนตนเอง และการเสริมแรงทางบวก ผลการทดลองใช้พบว่า อสม. มีความพึงพอใจต่อคู่มือในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.60, S.D. = 0.46) โดยด้านการนำไปใช้ประโยชน์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด (x̄ = 4.62)  ในการประเมินระยะสุดท้ายพบว่า อสม. ร้อยละ 97.72 เห็นว่าการลำดับเนื้อหาง่ายต่อการเรียนรู้ และร้อยละ 70.03 สามารถนำความรู้ไปใช้เสริมสร้างความมั่นใจในการปฏิบัติงานได้ในระดับบ่อยครั้งถึงทุกครั้ง  สรุปได้ว่าคู่มือนี้เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ และช่วยเพิ่มศักยภาพ อสม. ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของประชาชนได้อย่างเป็นรูปธรรม