การไม่ต่ออายุใบอนุญาตประกอบกิจการเลี้ยงสัตว์ กับการจำกัดสิทธิเกินสมควรแก่เหตุตามหลักความได้สัดส่วน

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ความชอบด้วยกฎหมายมหาชนของคำสั่งทางปกครองที่เจ้าพนักงานท้องถิ่นมีคำสั่งไม่ต่ออายุใบอนุญาตให้ประกอบกิจการเลี้ยงสัตว์ โดยอ้างเหตุว่ามีกลิ่นเหม็นรบกวนซึ่งถือเป็นการก่อความเดือดร้อนรำคาญแก่ผู้อื่น แต่กลับละเลยการใช้มาตรการทางปกครองที่จำกัดสิทธิ น้อยกว่า เช่น การสั่งให้ปรับปรุงแก้ไข หรือพักใช้ใบอนุญาต  สมมติฐานหลักคือการกระทำดังกล่าวมีแนวโน้มที่จะขัดต่อหลักความได้สัดส่วน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในองค์ประกอบของหลักความจำเป็น (Principle of Necessity) ^[4] เนื่องจากฝ่ายปกครองเลือกใช้มาตรการที่รุนแรงที่สุดคือการไม่ต่ออายุใบอนุญาตอันเป็นการจำกัดสิทธิในการประกอบอาชีพตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 40 และถือเป็นการจำกัดสิทธิที่เกินสมควรแก่เหตุตามรัฐธรรมนูญฯ มาตรา 26 ^[2] ทั้งที่ปัญหายังมีทางแก้ไขได้ด้วยมาตรการทางเทคนิคที่รุนแรงน้อยกว่าตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา 45 ^[3]  นอกจากนี้ ยังชี้ให้เห็นว่าคำสั่งดังกล่าวยังอาจขัดต่อหลักนิติธรรมในส่วนของหลักการใช้ดุลพินิจโดยมีขั้นตอนตามลำดับ (Sequential Enforcement) ^[5] ด้วย  บทความนี้เน้นย้ำว่า แนวทางการแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืนต้องบูรณาการทั้งกลไกการโต้แย้งทางกฎหมาย (การใช้มาตรการบังคับตามลำดับ) และการบริหารความขัดแย้งเชิงนโยบาย เช่น การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทด้านสิ่งแวดล้อมและการนำเสนอแผนการปรับปรุงแก้ไขทางเทคนิคที่ชัดเจน เพื่อให้เกิดฉันทามติในการอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืน ^{[6, 7]}