การขับเคลื่อนงานส่งเสริมสุขภาพประชากรทุกช่วงวัยในเขตสุขภาพที่ 6

บทคัดย่อ

การวิจัยประเมินผล (Evaluation Research) นี้ ประยุกต์ใช้แนวคิดทฤษฎีระบบ เพื่อศึกษาการขับเคลื่อนและประเมินผลการขับเคลื่อนงานส่งเสริมสุขภาพประชากรทุกช่วงวัย ในเขตสุขภาพที่ 6 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้บริหาร ผู้ปฏิบัติงานส่งเสริมสุขภาพ กรรมการบริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในเขตสุขภาพที่ 6 จำนวน 77 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์เชิงลึก เอกสารรายงานที่เกี่ยวข้องในการดำเนินงาน ระหว่างเดือนตุลาคม 2565 ถึงเดือนมกราคม 2567 ผลการวิจัยพบว่า การขับเคลื่อนงานผ่านกลไกคณะกรรมการระดับเขต ประกอบด้วย 1) การวิเคราะห์ปัญหาและวางแผน 2) การพัฒนาศักยภาพบุคลากรและภาคีเครือข่าย 3) การกำกับ ติดตาม และประเมินผล  4) การแลกเปลี่ยนเรียนรู้และสรุปผลการตรวจราชการ 5) การยกย่องเชิดชูเกียรติ และการประเมินผลการขับเคลื่อนงานส่งเสริมสุขภาพ ด้านปัจจัยนำเข้า พบว่า เขตสุขภาพที่ 6 ขับเคลื่อนงานส่งเสริมสุขภาพประชากรทุกช่วงวัยภายใต้กรอบนโยบาย และยุทธศาสตร์ของกรมอนามัย ร่วมกับการใช้ข้อมูลสถานการณ์ปัญหาพื้นที่ เพื่อจัดทำแผนบูรณาการระดับเขตสุขภาพที่ดำเนินการร่วมกันทั้ง 8 จังหวัด และแผนงาน/โครงการระดับจังหวัดที่สอดคล้องกับบริบทและสภาพปัญหาของพื้นที่ และถ่ายทอดแผนงานสู่การปฏิบัติ ด้านกระบวนการ ภาคีเครือข่ายแต่ละภาคส่วนมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนงาน สนับสนุนทรัพยากร งบประมาณ  มีการดำเนินการตามมาตรฐาน และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง  รวมทั้งการสื่อสารองค์ความรู้ด้านสุขภาพ เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมนำไปสู่การมีสุขภาวะดี ด้านผลผลิต/ผลลัพธ์ พบว่า เขตสุขภาพที่ 6 มีแนวทางในการขับเคลื่อนงาน ดังนี้ 1) วิเคราะห์สถานการณ์ 2) สร้างมาตรการสำคัญและวางแผนงาน 3) สร้างเครือข่าย 4) สร้างความรอบรู้สุขภาพ และ 5) กำกับ ติดตาม ซึ่งผลการดำเนินงานส่วนใหญ่ผ่านค่าเป้าหมาย ได้แก่ เด็กอายุ 6-14 ปี สูงดีสมส่วน ร้อยละ 58.6 การตั้งครรภ์ซ้ำในหญิงอายุน้อยกว่า 20 ปี ร้อยละ 13.4 วัยทำงานอายุ 15-59 ปีมีค่าดัชนีมวลกายปกติ ร้อยละ 52.6 และผู้สูงอายุที่ไม่มีภาวะพึ่งพิง ร้อยละ 97.2 ข้อเสนอแนะ มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมอย่างเป็นระบบ เชื่อมโยงครอบคลุมปัจจัยด้านบุคคลและสภาพแวดล้อมที่ซับซ้อน เพื่อเพิ่มความสามารถในการจัดการสุขภาพและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในเชิงบวก ส่งผลให้เกิดการมีสุขภาพดี