ผลการใช้โปรแกรมกายภาพบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยสูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อมที่ได้รับการผ่าตัด เปลี่ยนข้อเข่าเทียม ในโรงพยาบาลชุมพรเขตรอุดมศักดิ์
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
ความเป็นมา : โรคข้อเข่าเสื่อมถือเป็นปัญหาสุขภาพและปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของผู้สูงอายุในทุกภูมิภาคทั่วโลกและมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น การรักษาส่วนใหญ่เป็นการผ่าตัดข้อเข่าและจำเป็นต้องได้รับการใช้โปรแกรมกายภาพบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วย
วิธีการศึกษา : การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ศึกษาในโรงพยาบาลชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ ระหว่างเดือนมกราคม - กรกฎาคม 2568 กลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้ป่วยอายุ 60 – 79 ปี จำนวน 33 คน เครื่องมือการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามการรับรู้โรคข้อเข่าเสื่อม แบบสอบถามการปฏิบัติตัวหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม แบบประเมินความสามารถการใช้งานข้อเข่า และแบบบันทึกผลลัพธ์การรักษาผู้ป่วย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ paired t-test
ผลการศึกษา : พบว่า การพัฒนาโปรแกรมกายภาพบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยสูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อม ที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม มีดังนี้ 1) กระดกข้อเท้า 2) เกร็งเข่า
3) เกร็งกล้ามเนื้อขา 4) ลากเท้างอเข่า 5) นั่งเหยียดขาออกให้ตรงพร้อมทั้งกระดกข้อเท้า
6) นั่งบนเก้าอี้ยกขาข้างที่ผ่าตัดจนเหยียดตรง 7) เดินโดยใช้เครื่องช่วยพยุงเดิน และแนะนำการปฏิบัติตัวก่อนจำหน่าย หลังพัฒนาผู้ป่วยมีค่าเฉลี่ยการรับรู้โรคข้อเข่าเสื่อมโดยรวมเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.031) การปฏิบัติตัวหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมโดยรวมถูกต้องเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.006) หลังฟื้นฟูสมรรภาพ
ผู้ป่วยสามารถเดินลงน้ำหนักเต็มที่ 30 วันขึ้นไป ร้อยละ 87.9 เดินลงน้ำหนักได้บางส่วนต่ำกว่า 30 วัน ร้อยละ 63.6 เดินลงน้ำหนักได้ต่ำกว่า 30 วัน ร้อยละ 78.8 เดินได้ด้วย Walker Frame หลังผ่าตัด 72 ชั่วโมง ร้อยละ 81.8 ก่อนจำหน่ายงอเข่าได้ ≥90 องศา ร้อยละ 57.6 ควบคุมความเจ็บปวดหลังผ่าตัด Pain Score ≤5 ร้อยละ 66.7 ผู้ป่วยไม่มีการเกิดภาวะติดเชื้อหลังผ่าตัดข้อเข่าเทียม ไม่มีการย้ายเข้า ICU โดยไม่ได้วางแผน และไม่มีการ Re-operation ร้อยละ 100
สรุป : โปรแกรมกายภาพบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยสูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อมหลังผ่าตัดข้อเข่าเทียม สามารถเพิ่มความรู้และการปฏิบัติตัวที่ถูกต้องหลังการผ่าตัด ส่งผลให้ผู้ป่วยสามารถ
ฟื้นฟูสมรรถภาพทางการเคลื่อนไหวได้ดี ลดภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด และส่งเสริม
คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
คำสำคัญ: กายภาพบำบัดฟื้นฟู, โรคข้อเข่าเสื่อม, การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
