การพัฒนารูปแบบการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด (HbA1C) ผู้ป่วยโรคเบาหวาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านแบก ตำบลนาทอง อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหาและพัฒนารูปแบบการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด (HcA1c) ในผู้ป่วยโรคเบาหวานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านแบก
วิธีการวิจัย : การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม 2566 ถึงกันยายน 2567 แบ่งเป็น 3 ระยะ: 1) ระยะเตรียมการ : วิเคราะห์สถานการณ์ผ่านการสนทนากลุ่มการสังเกตแบบมีส่วนร่วม และทบทวนข้อมูล 2) ระยะพัฒนา : พัฒนารูปแบบโดยใช้วงจร PAOR จำนวน 2 วงรอบ กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วยผู้ป่วยเบาหวานที่มี HbA1c ≥ 7% จำนวน 75 คน และผู้มีส่วนร่วม (ญาติ, อสม., บุคคลต้นแบบ) จำนวน 180 คน 3) ระยะประเมินผล : เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ (การสัมภาษณ์เชิงลึก, การสนทนากลุ่ม, เวชระเบียน) และเชิงปริมาณ (ผลตรวจ HbA1c, ข้อมูล My PCU) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหาและตรวจสอบแบบสามเส้า และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา
ผลการวิจัย : พบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 86.74) อายุ 60 ปีขึ้นไป (ร้อยละ 71.70) โดยมีปัญหาหลักคือพฤติกรรมการบริโภค (ข้าวเหนียว, ของหวาน) การปรับยาเอง และการขาดการออกกำลังกาย จึงได้พัฒนารูปแบบ BAC Model ซึ่งประกอบด้วย 1) Buddy : อสม. เป็นคู่หูคู่โรค, 2) Access to problems : การประเมินปัญหาและความต้องการรายบุคคล, และ 3) Care management : การจัดการดูแลโดยใช้การสัมภาษณ์เพื่อสร้างแรงจูงใจ (MI) การส่งเสริมการดูแลตนเอง และการจัดตั้ง "โรงเรียนอ่อนหวาน" ผลการดำเนินงานพบว่า ผู้ป่วยจำนวน 67 คน (ร้อยละ 89.33) มีค่า HbA1c ลดลง และจำนวน 55 คน (ร้อยละ 73.33) สามารถควบคุมระดับ HbA1c ได้ตามเป้าหมาย (<7%) นอกจากนี้ยังพบการเปลี่ยนแปลงทางสุขภาพที่ดีขึ้น เช่น การลดลงของรอบเอว และการควบคุมความดันโลหิตได้ดีขึ้นในกลุ่มตัวอย่าง (ร้อยละ 84)
สรุป : รูปแบบ BAC Model ที่พัฒนาขึ้นโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน สามารถเสริมสร้างแรงจูงใจและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้ป่วยเบาหวานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้การควบคุมระดับน้ำตาลสะสมดีขึ้น และนำไปสู่การสร้างนวัตกรรมทางสังคมที่ยั่งยืน เช่น "โรงเรียนอ่อนหวาน" เครือข่ายการดูแลสุขภาพในชุมชน และการส่งเสริมสุขภาวะโดยรวม
คำสำคัญ : การพัฒนารูปแบบ, การควบคุมระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c), โรคเบาหวาน, การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม, BAC Model
