การพัฒนารูปแบบการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขในระดับตำบล/อำเภอ จังหวัดมหาสารคาม กรณีการระบาดของโรคติดต่อนำโดยยุงลาย ในบริบทพื้นที่ภายหลังการถ่ายโอนภารกิจโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัด

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

            การระบาดต่อเนื่องของโรคติดต่อนำโดยยุงลายในจังหวัดมหาสารคาม ประกอบกับบริบทการถ่ายโอน ภารกิจโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ทั้งหมด 175 แห่ง
ไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ได้สร้างความท้าทายต่อระบบการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขในระดับพื้นที่ การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ และ 2) พัฒนารูปแบบการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขในระดับตำบล/อำเภอให้สอดคล้องกับบริบทใหม่ โดยใช้กระบวนการ PAOR กับกลุ่ม
ผู้ร่วมวิจัย 130 คน ซึ่งเป็นบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม การสนทนากลุ่ม และการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

            ผลการวิจัย พบว่า ปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ ภายใต้บริบทใหม่ ได้แก่ โครงสร้างการบังคับบัญชา, ศักยภาพบุคลากร, ระบบข้อมูลเฝ้าระวัง, และการสื่อสารความเสี่ยง ผลลัพธ์สำคัญคือ การพัฒนา "6S ICE DAL Model" ซึ่งเป็นรูปแบบการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินฯ ที่บูรณาการหลักการ 2P2R เข้ากับบริบทของ อบจ. โดยเน้นองค์ประกอบสำคัญใน 4 ด้าน คือ ด้านการเตรียมพร้อม (โครงสร้าง EOC, แผนเผชิญเหตุ) ด้านการป้องกัน (ระบบเฝ้าระวังเชิงรุก, การสื่อสารความเสี่ยง) ด้านการตอบโต้ (ศักยภาพทีม SRRT, ศูนย์ข้อมูล) และ
ด้านการฟื้นฟู (การถอดบทเรียน, การประเมินผล) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นนี้สามารถใช้เป็นแนวทางสำคัญในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบตอบโต้ภาวะฉุกเฉินในระดับพื้นที่ภายหลังการกระจายอำนาจด้านสาธารณสุขให้มีเอกภาพและประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

คำสำคัญ : การตอบโต้ภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุข, การพัฒนารูปแบบ