ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการกำเริบเฉียบพลันในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรงพยาบาลบรบือ จังหวัดมหาสารคาม ปี พ.ศ. 2568
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
ภาวะกำเริบเฉียบพลันของโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง เป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตและก่อให้เกิดภาระค่าใช้จ่ายทางการแพทย์สูง การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง (Retrospective Analytical Study) ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะกำเริบเฉียบพลันในกลุ่มผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ที่เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลบรบือ จังหวัดมหาสารคาม ศึกษาจากข้อมูลเวชระเบียนของผู้ป่วยจำนวน 358 ราย ในปี พ.ศ. 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติถดถอยโลจิสติกพหุคูณ (Multiple Logistic Regression) เพื่อหาค่าอัตราส่วนความเสี่ยงปรับค่า (Adjusted Odds Ratio : AOR) พร้อมช่วงความเชื่อมั่น ร้อยละ 95
ผลการศึกษา พบว่า สัดส่วนของผู้ป่วยที่เกิดภาวะกำเริบเฉียบพลัน คิดเป็นร้อยละ 8.66 โดยปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างอิสระกับการเกิดภาวะกำเริบเฉียบพลันอย่างมีนัยสำคัญ
ทางสถิติ (p < 0.05) ได้แก่ ประวัติการขาดนัดรับการรักษา ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่สุดถึง 8.94 เท่า (AOR = 8.94; 95% CI: 2.95–27.08) รองลงมา คือ ระดับความรุนแรงของโรคตามเกณฑ์ GOLD group C–D (AOR = 3.58; 95% CI: 1.39–9.21) และประวัติการสูบบุหรี่ (AOR = 2.73; 95% CI: 1.18–6.32) ตามลำดับ ในขณะที่ปัจจัยด้านเพศ อายุ และการดื่มแอลกอฮอล์
ไม่พบความสัมพันธ์กับการกำเริบของโรคซ้ำอย่างมีนัยสำคัญ สรุปได้ว่าความต่อเนื่องในการรักษา พฤติกรรมการสูบบุหรี่ และระดับความรุนแรงของโรคเป็นปัจจัยพยากรณ์สำคัญต่อการเกิดภาวะกำเริบเฉียบพลัน ดังนั้น หน่วยบริการสุขภาพจึงควรพัฒนาระบบติดตามผู้ป่วยเชิงรุกโดยเฉพาะในกลุ่มที่มีประวัติขาดนัดและกลุ่มผู้ป่วยระดับรุนแรง ควบคู่ไปกับการจัดโปรแกรม
ส่งเสริมการเลิกบุหรี่อย่างเข้มข้น เพื่อลดอุบัติการณ์การนอนโรงพยาบาลซ้ำและเพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมโรคในระยะยาว
คำสำคัญ : โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, ภาวะกำเริบเฉียบพลัน, การศึกษาแบบย้อนหลัง, การขาดนัดรับการรักษา
