การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพผู้สูงอายุเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต ในอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

            การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method Research) แบบเชิงอธิบายเป็นลำดับ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต และ 2) ศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม การศึกษาแบ่งออกเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่าง 400 คน คัดเลือกด้วยวิธีสุ่มอย่างง่ายเก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามความรอบรู้ด้านสุขภาพ 6 ด้าน และแบบประเมินคุณภาพชีวิต WHOQOL-BREF-THAI วิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนาและสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยใช้วงจรการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (PAOR) กลุ่มตัวอย่าง 66 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 33 คน และกลุ่มควบคุม 33 คน วิเคราะห์ด้วยสถิติ Paired sample t-test และ Independent t-test

            ผลการวิจัยระยะที่ 1 พบว่า ผู้สูงอายุมีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 53.59, SD = 12.18) ด้านที่มีคะแนนต่ำสุด คือ ทักษะการรู้เท่าทันสื่ออยู่ในระดับต่ำ คุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 88.83, SD = 14.63) ด้านสัมพันธภาพทางสังคมมีคะแนนต่ำสุด และความรอบรู้ด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์ทางบวกกับคุณภาพชีวิตในระดับสูง (r = 0.62, p < 0.001) ระยะที่ 2 ภายหลังการเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มทดลองมีคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 16.91 คะแนน และคะแนนคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 15.11 คะแนน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) โปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพตามวงจร PAOR สามารถยกระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุได้อย่างมีประสิทธิผล ควรนำโปรแกรมนี้ไปใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุและขยายผลสู่พื้นที่อื่นที่มีบริบทคล้ายคลึงกัน

คำสำคัญ :   ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, คุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุ, โปรแกรมการเสริมสร้างสุขภาพ, วิจัยเชิงปฏิบัติการ