การรอดชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งช่องปากและคอหอยส่วนปากชนิดเซลล์สความัสที่ได้รับการรักษาโดยการผ่าตัด การศึกษาย้อนหลัง 12 ปี

บทคัดย่อ

มะเร็งช่องปากและคอหอยพบอุบัติการณ์สูงเป็นอันดับ 6 ในเพศชาย และอันดับ 10 ในเพศหญิง ร้อยละ 95 เป็นมะเร็งชนิดเซลล์สความัส พบมากในผู้สูงอายุ มีอัตราการเสียชีวิตสูง วัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้เพื่อศึกษาลักษณะประชากร และปัจจัยพยากรณ์ของมะเร็งช่องปากและมะเร็งคอหอยส่วนปาก วิเคราะห์หาความเสี่ยงระหว่างปัจจัยโดยใช้ Cox proportional hazards regression และ hazard ratios (HRs) วิเคราะห์หาโอกาสการรอดชีวิต และโอกาสการรอดชีวิต 5 ปี ปลอดจากมะเร็งโดยใช้ Kaplan-Meier survival analysis มีผู้ป่วยในการศึกษานี้จำนวน 150 คน ระยะเวลาติดตามเฉลี่ย 44+/-36.93 เดือน เพศชาย 90 คน เพศหญิง 60 คน อายุมัธยฐาน 65 ปี พบผู้ป่วยมีประวัติดื่มสุรา สูบบุหรี่ และเคี้ยวหมาก ร้อยละ 48, 41.33 และ 18 ตามลำดับ พบผู้ป่วยไม่มีประวัติการดื่มสุรา การสูบบุหรี่ และการเคี้ยวหมากร้อยละ 28.67 พบมะเร็งคอหอยส่วนปากร้อยละ 16 มะเร็งช่องปากร้อยละ 84 มะเร็งช่องปากพบอุบัติการณ์สูงสุดที่เหงือกร้อยละ41.54 ที่ลิ้นร้อยละ 23.85 ที่พื้นปากและที่กระพุ้งแก้มอย่างละร้อยละ 13.85 ที่เพดานปากร้อยละ 3.84 และที่ริมฝึปากร้อยละ 3.07 มะเร็งอยู่ในระยะการดำเนินโรคแรกร้อยละ 20 อยู่ในระยะการดำเนินโรคลุกลามร้อยละ 80 พบมะเร็งมากกว่าหนึ่งตำแหน่งร้อยละ 9.3 พบอัตราการรอดชีวิต 5 ปี ปลอดจากมะเร็งร้อยละ 53.33 อัตราการรอดชีวิตตลอดการศึกษา 12 ปี ร้อยละ 50.67 พบว่าโอกาสการรอดชีวิต 5 ปี ปลอดจากมะเร็งไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างปัจจัย แต่มีแนวโน้มสูงว่าผู้ป่วยมะเร็งคอหอยส่วนปากมีโอกาสรอดชีวิตน้อยกว่าผู้ป่วยมะเร็งช่องปาก (aHR 1.94, 95%CI: 1.03-3.65,p=0.039) ผู้ป่วยที่อายุน้อยกว่า 40 ปี มีโอกาสรอดชีวิต 5 ปี ปลอดจากมะเร็ง น้อยกว่าผู้ป่วยที่มีอายุมากกว่า 40 ปี (aHR 2.78, 95%CI:1.10-7.02, p=0.031) ผู้ป่วยเคี้ยวหมากมีโอกาสรอดชีวิต 5 ปี ปลอดจากมะเร็ง น้อยกว่าผู้ป่วยที่สูบบุหรี่หรือดื่มสุรา (aHR 2.38, 95%CI:1.03-5.50, p=0.042) พบมะเร็งช่องปากกลับเป็นซ้ำร้อยละ 38.1 จำแนกเป็นมะเร็งกลับเป็นซ้ำที่ตำแหน่งก่อโรคร้อยละ 29.2 พบในระยะเวลา 1-6 เดือน ร้อยละ 78.57 พบมะเร็งกลับเป็นซ้ำที่ต่อมน้ำเหลืองร้อยละ70.8 พบในระยะเวลา 1 ปีหลังการผ่าตัดร้อยละ 82.4 มีแนวโน้มสูงว่ามะเร็งกลับเป็นซ้ำที่ตำแหน่งก่อมะเร็งมีโอกาสการรอดชีวิตน้อยกว่าการกลับเป็นซ้ำที่ต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอ (aHR 1.94,95%CI:1.03-3.65,p=0.039)

สรุปการศึกษานี้พบว่าไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของโอกาสรอดชีวิตและอัตราการรอดชีวิต 5 ปี ปลอดจากมะเร็งระหว่างกลุ่มปัจจัยพยากรณ์ การรักษาให้ผู้ป่วยหายจากมะเร็งคือเป้าหมายสูงสุด การวางแผนการรักษาร่วมกันของทีมสหสาขามีความสำคัญ ศัลยแพทย์ที่ทำการรักษาจำเป็นต้องมีความรู้ความเข้าใจเรื่องปัจจัยพยากรณ์ของโรคมะเร็งเป็นอย่างดี และมีทักษะในการกำจัดก้อนมะเร็ง เลาะระบบน้ำเหลืองและต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอได้เป็นอย่างดี พิจารณาการฉายรังสีและหรือให้เคมีบำบัดร่วมรักษาตามข้อบ่งชี้ การสร้างความตระหนักรู้ถึงอันตรายของโรคมะเร็งช่องปาก การตรวจคัดกรองมะเร็งช่องปากเชิงรุก การรณรงค์การตรวจหามะเร็งช่องปากด้วยตนเอง และนำเข้าสู่ระบบการรักษา เป็นวิธีการหลักที่จะทำให้ชนะโรคมะเร็งช่องปาก