การจัดการหนังหนาที่เท้าในผู้ป่วยเบาหวาน: บทบาทที่ท้าทายของพยาบาลวิชาชีพ
บทคัดย่อ
ภาวะเส้นประสาทส่วนปลายเสื่อมจากเบาหวาน (Diabetic Peripheral Neuropathy; DPN) เป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญของโรคเบาหวานที่ส่งผลทำให้ผู้ป่วยมีอาการชาที่เท้า สูญเสียการรับสัมผัสเชิงป้องกัน และเกิดความผิดปกติของแรงกดที่ฝ่าเท้า ซึ่งส่งผลให้เกิดหนังหนา (callus) อันเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเกิดแผลที่เท้าและส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต การจัดการหนังหนาที่เท้าในผู้ป่วยเบาหวานเป็นบทบาทที่ท้าทายของพยาบาลวิชาชีพ เนื่องจากต้องอาศัยทักษะเฉพาะทางในการประเมินความเสี่ยง การตัดสินใจคลินิกที่เหมาะสม และการจัดการหนังหนาอย่างปลอดภัย พร้อมทั้งต้องมีความเชี่ยวชาญในการให้ความรู้และเสริมสร้างพฤติกรรมการดูแลเท้าด้วยตนเองของผู้ป่วย บทความนี้ได้รวบรวมข้อมูลจากหลักฐานเชิงประจักษ์และประสบการณ์ทางคลินิกเกี่ยวกับความท้าทายและแนวทางการจัดการหนังหนาในผู้ป่วยเบาหวาน เพื่อส่งเสริมสมรรถนะและการปฏิบัติการพยาบาลที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันการเกิดแผลที่เท้า ลดความเสี่ยงต่อการถูกตัดเท้าซึ่งจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย, สมาคมต่อมไร้ท่อแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับ โรคเบาหวาน 2566. กรุงเทพฯ: ศรีเมืองการพิมพ์; 2566.
International Diabetes Federation. About diabetes: Facts & figures [Internet]. 2023 [cited 2025 Sep 2]. Available from: https://idf.org/about-diabetes/diabetes-facts-figures
วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562–2563. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2564.
Armstrong DG, Boulton AJM, Bus SA. Diabetic foot ulcers and their recurrence. New England Journal of Medicine. 2017;376(24):2367-75.
Pop-Busui R, Boulton AJ, Feldman EL, Bril V, Freeman R, Malik RA, et al. Diabetic neuropathy: a position statement by the American Diabetes Association. Diabetes Care. 2017;40(1):136-54.
Singh N, Armstrong DG, Lipsky BA. Preventing foot ulcers in patients with diabetes. JAMA. 2005;293(2):217-28.
กนกวรรณ ปั้นทรัพย์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดแผลที่เท้าของผู้ที่เป็นเบาหวาน [วิทยานิพนธ์ มหาบัณฑิต]. กรุงเทพมหานคร: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล; 2552.
กระทรวงสาธารณสุข. รายงานภาวะแทรกซ้อนและภาระค่าใช้จ่ายโรคเบาหวานในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข; 2564.
Walsh JW, Hoffstad OJ, Sullivan MO, Margolis DJ. Association of diabetic foot ulcer and death in a population-based cohort from the United Kingdom. Diabet Med. 2016;33(11):1493-8.
สถาบันวิจัยและประเมินเทคโนโลยีทางการแพทย์. แนวทางเวชปฏิบัติการป้องกันและดูแลรักษาผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อนที่เท้า 2556. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2556.
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย, สมาคมต่อมไร้ท่อแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. กรุงเทพฯ: ศรีเมืองการพิมพ์; 2566.
ชยพล ศิรินิยมชัย. การดูแลหนังด้านที่ฝ่าเท้าในผู้มีปัญหาเท้าเบาหวาน: บทบาทที่ท้าทายสำหรับพยาบาล. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2564;39(1):1–12.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
บท
การอนุญาต

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพิ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารโรงพยาบาลชลบุรี