การจัดการหนังหนาที่เท้าในผู้ป่วยเบาหวาน: บทบาทที่ท้าทายของพยาบาลวิชาชีพ

ผู้แต่ง

  • ชยพล ศิรินิยมชัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
  • วรวรรณ สุภาตา มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
  • วรณัน ธีร์สุดาพรรณ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย

บทคัดย่อ

ภาวะเส้นประสาทส่วนปลายเสื่อมจากเบาหวาน (Diabetic Peripheral Neuropathy; DPN) เป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญของโรคเบาหวานที่ส่งผลทำให้ผู้ป่วยมีอาการชาที่เท้า สูญเสียการรับสัมผัสเชิงป้องกัน และเกิดความผิดปกติของแรงกดที่ฝ่าเท้า ซึ่งส่งผลให้เกิดหนังหนา (callus) อันเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเกิดแผลที่เท้าและส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต การจัดการหนังหนาที่เท้าในผู้ป่วยเบาหวานเป็นบทบาทที่ท้าทายของพยาบาลวิชาชีพ เนื่องจากต้องอาศัยทักษะเฉพาะทางในการประเมินความเสี่ยง การตัดสินใจคลินิกที่เหมาะสม และการจัดการหนังหนาอย่างปลอดภัย พร้อมทั้งต้องมีความเชี่ยวชาญในการให้ความรู้และเสริมสร้างพฤติกรรมการดูแลเท้าด้วยตนเองของผู้ป่วย บทความนี้ได้รวบรวมข้อมูลจากหลักฐานเชิงประจักษ์และประสบการณ์ทางคลินิกเกี่ยวกับความท้าทายและแนวทางการจัดการหนังหนาในผู้ป่วยเบาหวาน เพื่อส่งเสริมสมรรถนะและการปฏิบัติการพยาบาลที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันการเกิดแผลที่เท้า ลดความเสี่ยงต่อการถูกตัดเท้าซึ่งจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในระยะยาว

ประวัติผู้แต่ง

ชยพล ศิรินิยมชัย , มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะพยาบาลศาสตร์

วรวรรณ สุภาตา , มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย

คณะพยาบาลศาสตร์

วรณัน ธีร์สุดาพรรณ , มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย

คณะพยาบาลศาสตร์ 

เอกสารอ้างอิง

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย, สมาคมต่อมไร้ท่อแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับ โรคเบาหวาน 2566. กรุงเทพฯ: ศรีเมืองการพิมพ์; 2566.

International Diabetes Federation. About diabetes: Facts & figures [Internet]. 2023 [cited 2025 Sep 2]. Available from: https://idf.org/about-diabetes/diabetes-facts-figures

วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562–2563. กรุงเทพมหานคร: อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์; 2564.

Armstrong DG, Boulton AJM, Bus SA. Diabetic foot ulcers and their recurrence. New England Journal of Medicine. 2017;376(24):2367-75.

Pop-Busui R, Boulton AJ, Feldman EL, Bril V, Freeman R, Malik RA, et al. Diabetic neuropathy: a position statement by the American Diabetes Association. Diabetes Care. 2017;40(1):136-54.

Singh N, Armstrong DG, Lipsky BA. Preventing foot ulcers in patients with diabetes. JAMA. 2005;293(2):217-28.

กนกวรรณ ปั้นทรัพย์. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดแผลที่เท้าของผู้ที่เป็นเบาหวาน [วิทยานิพนธ์ มหาบัณฑิต]. กรุงเทพมหานคร: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล; 2552.

กระทรวงสาธารณสุข. รายงานภาวะแทรกซ้อนและภาระค่าใช้จ่ายโรคเบาหวานในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข; 2564.

Walsh JW, Hoffstad OJ, Sullivan MO, Margolis DJ. Association of diabetic foot ulcer and death in a population-based cohort from the United Kingdom. Diabet Med. 2016;33(11):1493-8.

สถาบันวิจัยและประเมินเทคโนโลยีทางการแพทย์. แนวทางเวชปฏิบัติการป้องกันและดูแลรักษาผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อนที่เท้า 2556. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2556.

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย, สมาคมต่อมไร้ท่อแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. กรุงเทพฯ: ศรีเมืองการพิมพ์; 2566.

ชยพล ศิรินิยมชัย. การดูแลหนังด้านที่ฝ่าเท้าในผู้มีปัญหาเท้าเบาหวาน: บทบาทที่ท้าทายสำหรับพยาบาล. วารสารพยาบาลศาสตร์. 2564;39(1):1–12.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-01-01