ธรณีพิบัติภัย: แผ่นดินไหว

บทคัดย่อ

ธรณีพิบัติภัย เป็นพิบัติภัยธรรมชาติที่เกิดจากกระบวนการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาเพื่อปรับสภาพพื้นผิวโลกให้อยู่ในสภาวะสมดุล เช่น ดินถล่ม รอยแยก หลุมยุบ และแผ่นดินไหว ฯลฯ ธรณีพิบัติภัยโดยส่วนมากจะเกิดขึ้นแบบฉับพลันยากต่อการคาดการณ์ล่วงหน้า กรณีที่เกิดรุนแรงสามารถสร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สิน ส่งผลกระทบต่อการพัฒนาด้านเศรษฐกิจและสังคมโดยรวมของประเทศ

แผ่นดินไหว เป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เกิดจากการสั่นสะเทือนของพื้นผิวโลก เนื่องจากการปลดปล่อยพลังงานที่สะสมไว้ภายในโลกออกมาอย่างฉับพลัน เพื่อลดแรงเค้น (stress) และปรับสมดุลของเปลือกโลกให้คงที่ เหตุการณ์แผ่นดินไหวรุนแรงครั้งล่าสุด เกิดขึ้นวันที่ 28 มีนาคม 2568 เวลาประมาณ 13:25 นาฬิกา.เกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.7 ริกเตอร์ ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ในภาคซะไกง์ ในประเทศพม่า ทำให้อาคารที่ทำการสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินหลังใหม่ซึ่งมีความสูง 33 ชั้น งบประมาณก่อสร้าง 2,136 ล้านบาท ที่กำลังก่อสร้าง (ตึก สตง.) พังถล่มลงมา.ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 95 ราย สูญหาย 1 ราย และมีผู้รอดชีวิตเพียง 9 ราย นอกจากนี้ยังทำให้เกิดความเสียหายของอาคารสูงใน กรุงเทพมหานครอีกหลายแห่ง ฯลฯ แผ่นดินไหวเกิดจาก 2 สาเหตุหลัก คือ 1) จากการกระทำของมนุษย์ ได้แก่ การทดลองระเบิดปรมาณู การกักเก็บน้ำในเขื่อน และแรงระเบิดจากการทำเหมืองแร่  และ 2) เกิดขึ้นเองจากธรรมชาติ อันเนื่องมาจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเกิดแผ่นดินไหว

ประเทศไทยอยู่ในตำแหน่งที่ถือว่าค่อนข้างปลอดแผ่นดินไหวพอสมควร ส่วนใหญ่เป็นแผ่นดินไหวขนาดเล็กถึงปานกลาง แผ่นดินไหวในประเทศไทยเป็นส่วนหนึ่งของแผ่นเปลือกโลกยูเรเซียน พบมีกลุ่มรอยเลื่อนมีพลังในเขตตะวันตกของประเทศไทยต่อเนื่องไปถึงทางตะวันออกของประเทศพม่าและกลุ่มรอยเลื่อนในเขตภาคเหนือ ของประเทศไทย ซึ่งปัจจุบันยังคงมีการเคลื่อนไหวอยู่ 16 กลุ่มรอยเลื่อน ภาคเหนือและภาคตะวันตกมีความเสี่ยงต่อภัยพิบัติแผ่นดินไหวรุนแรงและรุนแรงมากสูงกว่าภาคกลาง ภาคตะวันออกและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดที่มีความเสี่ยงภัยพิบัติแผ่นดินไหวรุนแรง ได้แก่ จังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ ลำปาง แพร่ แม่ฮ่องสอน ตาก และกาญจนบุรี แนวทางการป้องกันและบรรเทาผลกระทบจากแผ่นดินไหวจำเป็นต้องมีการเตรียมตัวและฝึกซ้อมเมื่อเกิดเหตุแผ่นดินไหว