ภาวะการสำลักสิ่งแปลกปลอมในทางเดินหายใจเด็ก ในโรงพยาชลบุรี
คำสำคัญ:
ภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอม, ทางเดินหายใจบทคัดย่อ
ความเป็นมา : ภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอมเป็นปัญหารุนแรงจากการอุดกั้นทางเดินหายใจ การวินิจฉัยที่ล่าช้าและการรักษาที่ไม่เหมาะสมอาจนำมาสู่ความพิการและการเสียชีวิต ดังนั้นการวินิจฉัยที่ถูกต้องแม่นยำตั้งแต่แรกจะนำมาซึ่งการลดภาวะแทรกซ้อนดังกล่าว การศึกษานี้จึงเป็นการศึกษาวิจัยถึงลักษณะทางคลินิก ภาวะแทรกซ้อนและศึกษาถึงเครื่องมือที่ช่วยในการวินิจฉัยภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอมทางเดินหายใจในเด็ก
วัตถุประสงค์ : 1)เพื่อศึกษาลักษณะอาการทางคลินิก ตำแหน่ง ชนิดของสิ่งแปลกจากการส่องกล้องตรวจหลอดลม และผลการตรวจทางรังสีของผู้ป่วยเด็กที่มีภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอมในทางเดินหายใจ 2) ศึกษาภาวะแทรกซ้อนจากการสำลักสิ่งแปลกปลอมทางเดินหายใจ และภาวะแทรกซ้อนจากการส่องกล้องตรวจรักษา 3) ศึกษาการคาดคะเนโอกาสตรวจพบสิ่งแปลกปลอมจากค่า Foreign body aspiration score (FBA score)
วิธีการศึกษา : เป็นการศึกษาย้อนหลังเชิงพรรณนา ที่รวบรวมข้อมูลต่างๆ ของผู้ป่วยตั้งแต่ อายุ 0-15 ปีที่สงสัยภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอมในทางเดินหายใจ ตั้งแต่กล่องเสียงถึงหลอดลมและได้รับการส่องกล้องตรวจทางเดินหายใจที่โรงพยาบาลชลบุรี ระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2558 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2563
ผลการศึกษา : ผู้ป่วยจากการศึกษาจำนวน 20 ราย อายุเฉลี่ย 51.25 ± 52.84 เดือน เพศชาย 13 ราย (ร้อยละ 65) ส่วนมากพบในกลุ่มอายุต่ำกว่า 5 ปี (ร้อยละ 65) อาการนำที่พบได้บ่อยคือ ไอ (ร้อยละ 100) สำลัก (ร้อยละ 30) หายใจครืดคราด (ร้อยละ 20) พบอาการแสดงและภาพรังสีทรวงอกผิดปกติร้อยละ 80 และ 75 ตามลำดับ การส่องกล้องตรวจทางเดินหายใจพบสิ่งแปลกปลอม 14 ราย (ร้อยละ 70) ส่วนมากสิ่งแปลกปลอมเป็น organic substances (ร้อยละ 40) ส่วนใหญ่เป็นถั่วและเมล็ดผลไม้ (ร้อยละ 30) ตำเหน่งของสิ่งแปลกปลอมพบได้บ่อยบริเวณ right main bronchus (ร้อยละ 40) trachea (ร้อยละ 20) ภาวะแทรกซ้อนจากการสำลักสิ่งแปลกปลอมที่พบได้บ่อยคือภาวะปอดอักเสบ (ร้อยละ 25) โดยสัมพันธ์กับการนอนโรงพยาบาลนาน (p=0.01) ส่วนภาวะแทรกซ้อนจากการส่องกล้องพบภาวะพร่องออกซิเจนและได้รับการใส่ท่อช่วยหายใจ (ร้อยละ 30) การส่องกล้องซ้ำหลายครั้งเป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนจากการส่องกล้อง(p=0.03) การวินิจฉัยภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอมโดยใช้ FBA score พบว่า มีความไวร้อยละ 100 และความแม่นยำร้อยละ 80
สรุป : ภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอมพบบ่อยในเด็ก ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยจากการสำลักสิ่งแปลกปลอมและการส่องกล้องคือ ปอดอักเสบและภาวะระบบหายใจล้มเหลว FBA score เป็นเครื่องมือที่ใช้เพื่อเพิ่มความถูกต้องแม่นยำในการวินิจฉัยผู้ป่วยที่สงสัยภาวะสาลักสิ่งแปลกปลอม
เอกสารอ้างอิง
Mallick MS. Tracheobronchial foreign body aspiration in children: a continuing diagnostic challenge. Afr J Paediatr Surg 2014;11(3):225-8.
Na’ara S, Vainer I, Amit M, Gordin A. Foreign body aspiration in infants and older children: a comparative study. Ear, Nose & Throat Journal 2020;99(1):47-51.
Liang J, Hu J, Chang H, Gao Y, Luo H, Wang Z, et al. Tracheobronchial foreign bodies in children – a retrospective study of 2,000 cases in Northwestern China. Therapeutics and Clinical Risk Management 2015;11:1291-5.
Mahajan M, Mathew PJ, Menon P, Mahajan S, Chaudhary R. Cinical presentation of foreign body aspiration in children-an observational study. MOJ Clin Med Case Rep 2017;6(5):120-5. doi: 10.15406/mojcr.2017.06.00176.
Rovin JD, Rodger BM. Pediatric foreign body aspi-ration. Pediatr Rev 200;21:86-9.
Haddadi S, Marzban S, Nemati S, Ranjbar Kiake-layeh S, Parvizi A, Heidarzadeh A. Tracheobronchial foreign-bodies in children; a 7 year retrospective study. Iran J Otorhinolaryngol 2015;27(82):377-85.
Upreti L, Gupta N. Imaging for diagnosis of for-eign body aspiration in children? Indian Pediatr 2015;52(8):659-60.
พนิดา ศรีสันต์. รายงานผู้ป่วย: ภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอมในหลอดลมในผู้ป่วยเด็กอายุ 1 ปี 7 เดือน. กุมารเวชสาร 2550;14(1):40-5.
พนิดา ศรีสันต์. Pediatric foreign body aspiration. ใน:อรุณวรรณ พฤทธิพันธุ์, ธิติดา ชัยศุภมงคลลาภ, จงรักษ์ อุตรารัชต์กิจ, หฤทัย กมลาภรณ์, ธีรเดช คุปตานนท์, บรรณาธิการ. The essential of pediatric respiratory care. กรุงเทพฯ: บียอนด์เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2549. หน้า 459-73.
อุไรวรรณ เลิศวนัสบดี. ภาวะสำลักสิ่งแปลกปลอมในทางเดินหายใจเด็กในสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี [วิทยานิพนธ์]. สาขากุมารเวชศาสตร์, กรุงเทพมหานคร: สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี; 2548.
Janahi IA, Khan S, Chandra P, Al-Marri N, Saa-doon A, Al-Naimi L, et al. A new clinical algorithm scoring for management of suspected foreign body aspiration in children. BMC Pulm Med 2017;17(1):61. doi: 10.1186/s12890-017-0406-6.
Yildizeli B, Zonüzi F, Yüksel M, Kodalli N, Cakala-ğaoğlu F, Küllü S. Effects of intrabronchial foreign body retention. Pediatr Pulmonol 2002;33(5):362-7.
Zerella JT, Dimler M, McGill LC, Pippus KJ. Foreign body aspiration in children: value of radiography and complications of bronchoscopy. J Pediatr Surg 1998;33(11):1651-4.
Zaytoun GM, Rouadi PW, Baki DH. Endoscopic management of foreign bodies in the tracheo-bronchial tree: predictive factors for complications. Otolaryngol Head Neck Surg 2000;123(3):311-6.
คณะกรรมการดำเนินงานโครงการพัฒนาแนวทางการดูแลรักษาภาวะสำลักวัตถุแปลกปลอมในทางเดินหายใจเด็ก กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลภาวะสำลักวัตถุแปลกปลอมในทางเดินหายใจเด็ก. กรุงเทพ: ชัยเจริญ; 2546. หน้า 9-61.
พนิดา ศรีสันต์. Tracheobronchial foreign bodies. ใน: อรุณวรรณ พฤทธิพันธุ์, พนิดา ศรีสันต์, กวีวรรณ ลิ้มประยูร, สนิตรา ศิริธางกุล, บรรณาธิการ. Common pediatric respiratory diseases 2016. กรุงเทพฯ: บียอนด์เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2559. หน้า 103-14.
Oğuzkaya F, Akçali Y, Kahraman C, Bilgin M, Sahin A. Tracheobronchial foreign body aspirations in childhood: a 10-year experience. Eur J Cardiothorac Surg 1998;14(4):388-92.
Wu XL, Wu L, Chen ZM. Unusual bronchial foreign bodies with localized bronchiectasis in five children. Case Rep Med 2019 Dec 28;2019:4143120. doi: 10.1155/2019/4143120.
Hasdiraz L, Oguzkaya F, Bilgin M, Bicer C. Com-plications of bronchoscopy for foreign body re-moval: experience in 1,035 cases. Ann Saudi Med 2006;26(4):283-7.
Fraga Ade M, Reis MC, Zambon MP, Toro IC, Ribeiro JD, Baracat EC. Foreign body aspiration in children: clinical aspects, radiological aspects and bronchoscopic treatment. J Bras Pneumol 2008;34(2):74-82.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
เวอร์ชัน
- 2026-02-10 (2)
- 2021-08-25 (1)
ฉบับ
บท
การอนุญาต
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพิ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารโรงพยาบาลชลบุรี