การพัฒนางานบริหารเวชภัณฑ์ด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศในการบริหารจัดการเวชภัณฑ์คงคลัง

ผู้แต่ง

  • กัญญชนก จรูญศักดิ์ชัย กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก

คำสำคัญ:

การจัดการสินค้าคงคลัง, การวิเคราะห์ ABC-VED matrix, data visualization

บทคัดย่อ

ความเป็นมา: หน่วยคลังเวชภัณฑ์ พบปัญหาเรื่องสถานที่จัดเก็บยาไม่เพียงพอ ผู้วิจัยจึงใช้ data visualization ในการวิเคราะห์ ABC-VED matrix และคำนวณความต้องการพื้นที่จัดเก็บยา เพื่อบริหารจัดการเวชภัณฑ์คงคลัง

วัตถุประสงค์: 1) เพื่อพัฒนาระบบบริหารเวชภัณฑ์ โดยใช้ ABC-VED matrix ร่วมกับการคำนวณพื้นที่จัดเก็บผ่านเทคโนโลยีสารสนเทศ 2) ศึกษาประสิทธิภาพการบริหารเวชภัณฑ์ การคำนวณมูลค่ายาคงคลังเฉลี่ย อัตราหมุนเวียนยา ระยะเวลายาคงคลัง และมูลค่ายาที่ไม่มีการเคลื่อนไหว

วิธีวิจัย: เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง ระยะเวลาตั้งแต่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2567 – 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ใช้ข้อมูลจากโปรแกรมบริหารเวชภัณฑ์ วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ การวิเคราะห์ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน paired t-test

ผลการวิจัย: ด้านการจัดการเวชภัณฑ์คงคลัง หลังการวิเคราะห์ ABC-VED matrix และทำ data visualization ไม่พบปัญหาสถานที่จัดเก็บยาไม่เพียงพอ ด้านประสิทธิภาพการบริหารเวชภัณฑ์ เมื่อทำการเปรียบเทียบก่อนและหลังด้วยสถิติ paired t-test พบว่าหลังการพัฒนา มูลค่ายาคงคลังเฉลี่ย ± ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD) = 75.80 ± 2.26 ล้านบาท (ลดลงร้อยละ 5.37) แตกต่างจากก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) อัตราหมุนเวียนยา ± SD = 0.89 ± 0.05 และระยะเวลายาคงคลังเฉลี่ย ± SD = 22.00 ± 1.48 เป็นไปตามเกณฑ์เป้าหมาย ร้อยละของมูลค่ายาไม่เคลื่อนไหว ± SD = 0.97 ± 1.48 ไม่เป็นไปตามเกณฑ์เป้าหมาย

สรุปผล: การวิจัยนี้ได้นำ data visualization มาใช้ในการจัดการเวชภัณฑ์คงคลัง ทำให้พื้นที่จัดเก็บเวชภัณฑ์เพียงพอแตกต่างจากก่อนดำเนินการพัฒนา โดยประสิทธิภาพการบริหารเวชภัณฑ์เป็นไปตามตัวชี้วัด

ประวัติผู้แต่ง

กัญญชนก จรูญศักดิ์ชัย, กลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก

ภ.บ., ส.ม.

 

เอกสารอ้างอิง

พันเอกพิสิษฐ์ แก้วไสย. เอกสารการสอนวิชา SI402 การจัดการคลังสินค้า (warehouse management). พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง; 2543.

กาญจนพร พิรุณกาญจน์, เดชรัตน์ สัมฤทธิ์. การพัฒนาระบบสนับสนุนการตัดสินใจสำหรับการวางแผนความต้องการสินค้าสำเร็จรูปด้วยวิธีการ ABC-FMS Analysis: กรณีศึกษาบริษัทยาและจัดจำหน่าย. วารสารวิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ [อินเทอร์เน็ต]. 2566. [สืบค้นเมื่อ 20 ต.ค. 2567];33(1):30-42. สืบค้นจาก: https://ojs.kmutnb.ac.th/index.php/kjournal/article/view/4440

ดวงพร เกี๋ยงคำ. คู่มือ data analysis และ data visualization ด้วย Excel. นนทบุรี: ไอดีซี, 2567.

บรรณสรณ์ เตชะจำเริญสุข, กิติยศ ยศสมบัติ. การประยุกต์ใช้การวิเคราะห์ ABC-VED ในการบริหารคลังยาและเวชภัณฑ์ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: ศูนย์การศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์ สภาเภสัชกรรม; 2561. [สืบค้นเมื่อ 20 ต.ค. 2567]. สืบค้นจาก: https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail&subpage=article_detail&id=477

Devnani M, Gupta AK, Nigah R. ABC and VED analysis of the pharmacy store of a tertiary care teaching, research and referral healthcare institute of India. J Young Pharm. 2010;2(2):201-5. doi: 10.4103/0975-1483.63170.

Ceylan Z, Bulkan S. Drug inventory management of a pharmacy using ABC and VED analysis. EHTA [Internet]. 2017 [cited 2024 Oct 20];2(1):14-8. Available from: https://dergipark.org.tr/en/pub/ehta/issue/31094/339187

เหม่ยเสียน พงศ์วิไลรัตน์. การบริหารเวชภัณฑ์อย่างมีประสิทธิภาพ. วารสารเชียงรายเวชสาร [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 20 ต.ค. 2567];15(2):53-65. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/crmjournal/article/view/262102

ชัยนันท์ บุตรเพชร. การเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการอัตราคงคลังยาและเวชภัณฑ์ ฝ่ายเภสัชกรรม โรงพยาบาลศิริราช [วิทยานิพนธ์ปริญญาวิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต, อินเทอร์เน็ต] กรุงเทพมหานคร: คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต; 2564 [สืบค้นเมื่อ 20 ต.ค. 2567]. สืบค้นจาก: https://libdoc.dpu.ac.th/thesis/Chaiyanun.Boo.pdf

บุญเย็น หนูเล็ก. การศึกษาการจัดกลุ่มรายการยาโดยใช้การวิเคราะห์แบบ ABC-VEN matrix ในโรงพยาบาลตราด [อินเทอร์เน็ต]. ตราด: โรงพยาบาลตราด. 2566 [สืบค้นเมื่อ 20 ต.ค. 2567]. สืบค้นจาก: https://trathospital.go.th/KM/TempDoc/temp_3587.pdf

พงษ์พิทักษ์ มิกทา. การเพิ่มประสิทธิผลในการบริหารคลังยาด้วยระบบการวิเคราะห์ ABC-VEN. วารสารองค์การเภสัชกรรม. 2567;50(2):21-8.

สุมาลี สงวนศักดิ์, ชุติมา รัตนชมภู. การใช้วิธีวิเคราะห์ ABC-VEN ในการบริหารคลังยาในโรงพยาบาลแพร่. วารสารการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 30 ก.ย. 2567];3(1):21-32. สืบค้นจาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/JOHCP/article/view/260700

สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล(องค์กรมหาชน). มาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ ฉบับที่ 5 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล(องค์กรมหาชน); 2564 [สืบค้นเมื่อ 20 ต.ค. 2567]. สืบค้นจาก: https://backend.ha.or.th/fileupload/DOCUMENT/00148/77c77e3f-ed2f-41a9-90d4-22164a69a871.pdf

สมาคมเภสัชกรรมโรงพยาบาล (ประเทศไทย). มาตรฐานวิชาชีพเภสัชกรรมโรงพยาบาล พ.ศ. 2566 - 2570 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล(องค์กรมหาชน); 2567 [สืบค้นเมื่อ 20 ต.ค. 2567]. สืบค้นจาก: https://backend.ha.or.th/fileupload/DOCUMENT/00514/cec9b006-18d6-4211-ae0a-b716ee83d910.pdf

วรนัดดา ศรีสุพรรณ, ชุติมา อรรคลีพันธุ์, วิไลลักษณ์ แสงศรี. การจัดทำตัวชี้วัดเพื่อพัฒนางานบริหารเวชภัณฑ์(ยา) สำหรับโรงพยาบาลสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. วารสารเภสัชกรรมคลินิก [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 30 ก.ย. 2567];30(1):84-98. สืบค้นจาก: https://thaidj.org/index.php/TJCP/article/view/15072

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-25