Effect of Care Model for Patients with Chronic Kidney Disease by Pharmaceutical Care and Multidisciplinary Team
Keywords:
chronic kidney disease, pharmaceutical care, eGFR, quality of life, medication adherenceAbstract
Background: According to the 2024 KDIGO guideline, chronic kidney disease (CKD) is defined as a persistent estimated glomerular filtration rate (eGFR) of less than 60 mL/min/1.73 m² or albuminuria of at least 30 mg per day for more than three months. This condition is associated with a two- to four-fold increased risk of cardiovascular disease. Sisaket Hospital has observed an annual increase in CKD cases, along with suboptimal use of renoprotective medications that falls below the Ministry of Public Health standards.
Objective: To compare clinical outcomes (eGFR), quality of life (QoL), medication adherence, and pharmaceutical care–related problem management between the standard service group (CG) and the pharmaceutical service group (PG).
Methods: A randomized controlled trial was conducted in patients with stage 3–4 CKD over a 6-month period. ANCOVA was used to compare eGFR values, while t-tests were applied to evaluate QoL and medication adherence. Outcomes of drug-therapy problem management were analyzed using descriptive statistics and multiple regression. The analysis followed a per-protocol approach, including only those who completed the planned follow-up.
Results: A total of 61 patients were assigned to the CG and 60 to the PG. At study completion, eGFR and QoL scores were significantly higher in the PG compared with the CG (CG: eGFR = 27.34, QoL = 70.09; PG: eGFR = 28.21, QoL = 74.98; p-value < 0.001 and p-value = 0.004, respectively). Medication adherence also showed improvement. Among pharmaceutical care problems, the need for more effective medications was significantly associated with changes in eGFR (p-value = 0.047).
Conclusion: The developed care model for CKD patients improved clinical outcomes and enhanced care-process outcomes compared with medication dispensing alone.
References
KDIGO CKD Work Group. KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney Int. 2024;105(4S):S117-314. doi: 10.1016/j.kint.2023.10.018.
Vondenhoff S, Schunk SJ, Noels H. Increased cardiovascular risk in patients with chronic kidney disease. Herz. 2024;49(2):95-104. doi: 10.1007/s00059-024-05235-4.
Marks A, Fluck N, Prescott GJ, Robertson LM, Simpson WG, Smith WC, et al. Definitions of progression in chronic kidney disease--predictors and relationship to renal replacement therapy in a population cohort with a 6 year follow-up. Nephrol Dial Transplant. 2014;29(2):333-41. doi: 10.1093/ndt/gft393.
Fu EL, Evans M, Clase CM, Tomlinson LA, van Diepen M, Dekker FW, et al. Stopping renin-angiotensin system inhibitors in patients with advanced CKD and risk of adverse outcomes: a nationwide study. J Am Soc Nephrol. 2021;32(2):424-35. doi: 10.1681/ASN.2020050682.
Neumiller JJ, St Peter WL, Shubrook JH. Type 2 diabetes and chronic kidney disease: an opportunity for pharmacists to improve outcomes. J Clin Med. 2024;13(5):1367. doi: 10.3390/jcm13051367.
Pehlivanli A, Eyupoglu S, Basgut B, Erturk S, Ozcelikay AT. Impact of a multidisciplinary approach involving clinical pharmacist on resolving drug related problems in chronic kidney patients: a prospective interventional study. BMC Nephrol. 2023;24(1):149. doi: 10.1186/s12882-023-03210-5.
Ardavani A, Curtis F, Hopwood E, Highton P, Katapa P, Khunti K, et al. Effect of pharmacist interventions in chronic kidney disease: a meta-analysis. Nephrol Dial Transplant. 2025;40(5):884-907. doi: 10.1093/ndt/gfae221.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). รายงานจำนวนผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังจำแนกตามสถานพยาบาล ปี พ.ศ. 2564 - 2566 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567 [สืบค้นเมื่อ 21 ส.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/main [ต้องใช้รหัสผ่าน]
World Health Organization. Adverse reaction terminology [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2005 [cited 2025 Dec 10]. Available from: http://www.pharmadhoc.com/uploads/3/2/7/4/3274790/who-art_2005.pdf
Cipolle RJ, Strand LM, Morley PC. Pharmaceutical care practice: the patient centered approach to medication management service [Internet]. New York: McGraw-Hill; 2012 [cited 2021 Jun 2]. Available from: https://accesspharmacy.mhmedical.com/book.aspx?bookID=491
อัญชภรณ์ คําสาร, จินดาวิทย์ อิสระโชติ, สมพงค์ คําสาร. กรอบแนวคิดการพัฒนางานบริบาลทางเภสัชกรรมเพื่อจัดการปัญหาการใช้ยา งานพัฒนาระบบยาและเภสัชสนเทศ โรงพยาบาลลําพูน (2560-2562) [อินเทอร์เน็ต]. เชียงใหม่: สำนักงานเขตสุขภาพที่ 1; 2560 [สืบค้นเมื่อ 20 มิ.ย. 2568]. สืบค้นจาก: https://www.rh1.go.th/web/uploads/document/64/document/25640719.pdf
นพดล พลานุกูลวงศ์, ธนเทพ วณิชยากร. ผลของการบริบาลทางเภสัชกรรมโดยใช้รูปแบบการจัดการผู้ป่วยรายกรณี ต่อการชะลอการเสื่อมของไตในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 10 ธ.ค. 2568];10(3):e261398. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/article/view/261938
กมลชนก จงวิไลเกษม, สงวน ลือเกียรติบัณฑิต. การพัฒนาแบบวัดความร่วมมือในการใช้ยาสำหรับคนไทย. วารสารเภสัชกรรมไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 6 ม.ค. 2568];13(1):17-30. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TJPP/article/view/201434
อมรพรรณ ศุภจำรูญ, สงวน ลือเกียรติบัณฑิต, วรนุช แสงเจริญ. ความตรงและความเที่ยงของแบบวัดความร่วมมือในการใช้ยาสำหรับชาวไทย: การทดสอบในผู้ป่วยโรคเบาหวาน. วารสารเภสัชกรรมไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [สืบค้นเมื่อ 6 ม.ค. 2568];10(2):607-19. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TJPP/article/view/171221
Herdman M, Gudex C, Lloyd A, Janssen MF, Kind P, Parkin D, et al. Development and preliminary testing of the new five-level version of EQ-5D (EQ-5D-5L). Qual Life Res. 2011;20(10):1727-36. doi: 10.1007/s11136-011-9903-x
EuroQol Group. EuroQol—a new facility for the measurement of health-related quality of life. Health Policy. 1990;16(3):199–208. doi: 10.1016/0168-8510(90)90421-9
Theeranut A, Methakanjanasak N, Surit P, Srina J, Sirivongs D, Adisuksodsai D, et al. Can a multidisciplinary approach slow renal progression in CKD patients? Int J Med Sci. 2021;18(9):1975-9. doi: 10.7150/ijms.53189.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Health Administration Division, Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health and The Society of Hospital Pharmacist, Ministry of Public Health
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารเภสัชกรรมคลินิกทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสารเภสัชกรรมคลินิกอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข อนุญาตให้สามารถนำไฟล์บทความไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้ โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอน (Creative Commons License: CC) โดย ต้องแสดงที่มาจากวารสาร – ไม่ใช้เพื่อการค้า – ห้ามแก้ไขดัดแปลง, Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข และบุคลากรในกองฯ หรือ ชมรมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
