การประเมินผลกระบวนการจัดอบรมถ่ายทอดความรู้ ในงานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติของกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ระหว่างปีงบประมาณ 2564 – 2568: ข้อเสนอเชิงนโยบาย

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบผสานวิธีหลายระยะนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินกระบวนการจัดอบรมถ่ายทอดความรู้ในงานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ และสังเคราะห์ภาพอนาคตที่พึงประสงค์ในระยะ 5 ปีพร้อมข้อเสนอเชิงนโยบาย ระยะที่ 1 สำรวจผู้เข้าร่วมงาน 400 คน ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึก 19 คน และการสนทนากลุ่ม 30 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติเชิงอนุมาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 2 ใช้เทคนิค EDFR จำนวน 3 รอบกับผู้เชี่ยวชาญ 21 คน วิเคราะห์ค่ามัธยฐาน พิสัยระหว่างควอไทล์ และเมทริกซ์ความสำคัญ–ความเป็นไปได้

ผลการศึกษาพบว่า ผู้เข้าร่วมมีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับสูง (ค่าเฉลี่ย 4.50 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.34) ด้านวิทยากรมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด (4.53) และการออกแบบกิจกรรมมีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด (4.42) ไม่พบความแตกต่างของความพึงพอใจตามเพศ (p=0.869) และอาชีพ (p=0.103) ผลเชิงคุณภาพชี้ถึงความต้องการกิจกรรมฝึกปฏิบัติ การจำแนกผู้เรียนตามพื้นฐาน และระบบเรียนรู้ที่ต่อเนื่อง ผลการวิจัย EDFR สังเคราะห์ได้ 47 ประเด็นใน 6 มิติ โดย 43 ประเด็น (ร้อยละ 91.5) ได้รับการสนับสนุนระดับสูงถึงสูงมาก มิติระบบสนับสนุนเชิงนโยบายและงบประมาณได้รับการสนับสนุนสูงที่สุด เมทริกซ์ความสำคัญ–ความเป็นไปได้จำแนกเป็นประเด็นเร่งดำเนินการ 19 ประเด็น ลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ 7 ประเด็น มาตรการเสริมระบบ 13 ประเด็น และประเด็นทดลองหรือพัฒนาหลักฐาน 8 ประเด็น นำไปสู่ข้อเสนอเชิงนโยบาย 7 ข้อ ผลการศึกษาชี้ว่า งานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติควรพัฒนาจากกิจกรรมที่จัดเป็นช่วงเวลาไปสู่ระบบนิเวศการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งเชื่อมโยงหลักสูตรที่อิงหลักฐาน การเรียนรู้แบบผสมผสาน ระบบดิจิทัล กลไกสนับสนุน และการประเมินผล ทั้งนี้ ควรทดลองและประเมินผลก่อนขยายการดำเนินงานในระดับประเทศ

คำสำคัญ: การประเมินกระบวนการ; การถ่ายทอดความรู้; งานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ; การวิจัยอนาคต; EDFR