การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง จังหวัดสมุทรปราการ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา โดยมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง 3) เพื่อประเมินผลรูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง การศึกษาแบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป เป็นโรคความดันโลหิตสูงและหรือโรคเบาหวาน จำนวน 325 คน ซึ่งได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติสัมประสิทธิ์สหพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง โดยมีกิจกรรม ดังนี้ 1) จัดประชุมระดมความคิดเห็นเพื่อค้นหารูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง โดยใช้กระบวนการวางแผนแบบมีส่วนร่วม (AIC) 2) จัดกิจกรรมพัฒนารูปแบบ 3) นำรูปแบบการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงที่พัฒนาขึ้นไปทดลองใช้กับผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง จำนวน 30 คน ระยะที่ 3 ประเมินผลการทดลองใช้รูปแบบ โดยเปรียบเทียบความรู้การป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง ค่าระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1c) ค่าไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride) ค่าความดันโลหิตก่อนและหลังการใช้รูปแบบ และประเมินความพึงพอใจต่อรูปแบบฯ ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่มีอิทธิพลสามารถทำนายพฤติกรรมการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง ได้แก่ แรงสนับสนุนทางสังคม การรับรู้ของบุคคล รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยกิจกรรม ดังนี้ 1) กิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง สัปดาห์ละ 1 ครั้ง 6 สัปดาห์ 2) กิจกรรมออกกำลังกาย 1 ครั้ง และส่งวีดีโอให้ทำที่บ้านทุกสัปดาห์โดยติดตามผ่านทาง Line Official 3) กิจกรรมให้คำปรึกษาแก้ไขปัญหารายบุคคล สัปดาห์ละ 1 ครั้ง 6 สัปดาห์ หลังจากการทดลองใช้รูปแบบในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง พบว่า ผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงมีความรู้เรื่องการป้องกันโรคหลอดเลือดสมองเพิ่มขึ้น ระดับน้ำตาลสะสมในเลือด และระดับความดันโลหิตลดลง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการวิจัยนี้เสนอแนะให้หน่วยงานในพื้นที่นำรูปแบบที่พัฒนาขึ้นไปประยุกต์ใช้ในการส่งเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง