ประสิทธิผลของการนวดขิดเส้นร่วมกับการประคบสมุนไพร ในการรักษา โรคลมปลายปัตคาตสัญญาณ 5 หลัง ของคลินิกทวารวดีแพทย์แผนไทย สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

          จากการสำรวจกลุ่มผู้ใช้งานคอมพิวเตอร์ของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ในปี 2565 พบว่าผู้ใช้งานที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป ร้อยละ 93.5 มีการใช้คอมพิวเตอร์ในการปฏิบัติงาน และมีพฤติกรรมการนั่งทำงานอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์มากกว่า 6 ชั่วโมงต่อวัน ก่อให้เกิดสภาวะเครียดจากการทำงานเพิ่มขึ้น โดยร้อยละ 10 ของผู้ปฏิบัติงาน มีแนวโน้มเจ็บป่วยด้วยโรคออฟฟิศซินโดรม อาการที่พบเจอได้บ่อย ได้แก่ ปวดตึงบ่าโค้งคอ และอาจปวดกระบอกตาร่วมด้วย ซึ่งสามารถเทียบเคียงได้กับโรคลมปลายปัตคาตสัญญาณ 5 หลัง ในทางการแพทย์แผนไทย การนวดไทยมีบทบาทสำคัญในการบำบัดรักษาอาการในกลุ่มโรคออฟฟิศ
ซินโดรม การรักษาด้วยการนวดไทยมีขั้นตอนและวิธีการรักษาที่แตกต่างขึ้นอยู่กับองค์ความรู้ที่ได้ศึกษาจังหวัดมหาสารคาม ได้ยกระดับการนวดไทยอัตลักษณ์ประจำจังหวัด ผ่านการถอดบทเรียนจากหมอพื้นบ้านที่ได้รับการรับรองจากระทรวงสาธารณสุข จัดทำเป็นคู่มือมาตรฐานการนวดขิดเส้น จังหวัดมหาสารคาม เพื่อนำมาใช้ในการรักษาโรคดังกล่าว การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาประสิทธิผลของคู่มือมาตรฐานการนวดขิดเส้น จังหวัดมหาสารคาม โดยเปรียบเทียบระดับความเจ็บปวดก่อนและหลังการรักษา และ 2) เพื่อศึกษาความพึงพอใจของผู้รับบริการต่อการใช้นวัตกรรม ในการรักษาโรคลมปลายปัตคาตสัญญาณ 5 หลัง ด้วยการนวดขิดเส้นร่วมกับการประคบสมุนไพร จากคู่มือมาตรฐานการนวดขิดเส้น จังหวัดมหาสารคาม วิธีการวิจัย เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง One-group pre-post test กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้รับบริการในคลินิกทวารวดีแพทย์แผนไทย สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม จำนวน 30 คน ที่มารับบริการต่อเนื่อง จำนวน 3 ครั้ง ภายใน 2 สัปดาห์ ระยะเวลาการศึกษา กรกฎาคม 2567 - พฤษภาคม 2568 เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบบังเอิญ
เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ คู่มือมาตรฐานการนวดขิดเส้น จังหวัดมหาสารคาม
แบบบันทึกการรักษา แบบวัดระดับความเจ็บปวดก่อนและหลังการรักษา และแบบประเมินความพึงพอใจต่อการรับบริการ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน และระดับความพึงพอใจต่อการรับบริการ และสถิติเชิงอนุมาน Paired - Samples T- test
เพื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบระดับความเจ็บปวดก่อนและหลังได้รับการรักษา ผลการศึกษา ประสิทธิผลของการนวดขิดเส้นร่วมกับการประคบสมุนไพร ในการรักษาโรคลมปลายปัตคาตสัญญาณ 5 หลัง ของคลินิกทวารวดีแพทย์แผนไทย สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม จากคู่มือมาตรฐานการนวดขิดเส้น จังหวัดมหาสารคาม พบว่า จำนวนผู้รับบริการส่วนใหญ่ เป็นเพศหญิง จำนวน 24 ราย ร้อยละ 80 ระยะเวลาที่มีอาการปวด มากกว่า 6 เดือน จำนวน 22 ราย ร้อยละ 73.3 มีอาการปวดขณะทำงาน จำนวน 16 ราย ร้อยละ 53.3 ผลจากการวัดผลระดับความปวด ก่อนการรักษา  = 6.17±0.31 (ปวดระดับมากพอสมควร)
S.D. = 0.83 และหลังการรักษาครั้งที่ 3  = 2.67±0.25 (ปวดระดับพอรำคาญ) S.D. = 0.67 พบว่าสามารถลดระดับความปวดอย่างมีนัยสําคัญทางสถิติที่ 0.05 (p-value = 0.047)
ความพึงพอใจต่อการรับบริการ ภาพรวมมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก (  = 4.57, S.D. = 0.71) อภิปรายผลและข้อเสนอ การศึกษานี้มีประสิทธิผลในการรักษา สามารถนำไปเป็นแนวทางในการรักษาได้ แต่ผู้ให้การรักษาจำเป็นต้อง มีประสบการณ์ในการนวดขิดเส้นหรือผ่านการอบรม การศึกษาในกลุ่มโรคอื่นหรือหน่วยบริการอื่น การเพิ่มจำนวนกลุ่มตัวอย่างให้มากขึ้น และการขยายผลการวิจัยไปยังหน่วยบริการในระดับอื่นๆ ต่อไป  

คำสำคัญ : ประสิทธิผลของการนวดขิดเส้น, การนวดขิดเส้น, ลมปลายปัตคาตสัญญาณ
5 หลัง