ผลของการเตรียม alteplase โดยเภสัชกร ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลัน โรงพยาบาลแม่จัน
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลัน, ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ, เภสัชกร, ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน, ภาวะเลือดออกในสมองบทคัดย่อ
ที่มาและความสำคัญ: โรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลันมีอุบัติการณ์และอัตราตายสูงขึ้น ปัจจุบัน alteplase เป็นยามาตรฐานหลักในการรักษา โดยเภสัชกรของโรงพยาบาลแม่จันมีบทบาทสำคัญในการเตรียมและคำนวณขนาดยาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยเฉพาะราย
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาผลของการได้รับ alteplase ที่เตรียมโดยเภสัชกร เปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับ alteplase ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลัน ณ แผนกฉุกเฉิน โรงพยาบาลแม่จัน
วิธีการศึกษา: รูปแบบการศึกษาเชิงสังเกตจากสาเหตุไปหาผลลัพธ์แบบย้อนหลัง ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2564 ถึง 31 สิงหาคม พ.ศ. 2568 แบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับ alteplase จำนวน 129 ราย และกลุ่มที่ไม่ได้รับ alteplase จำนวน 408 ราย
ผลการศึกษา: กลุ่มที่ได้รับ alteplase มีผลลัพธ์ทางคลินิกที่ดี (Barthel index (BI) ≥ 12 คะแนน) ภายใน 180 วัน ไม่ต่างจากกลุ่มที่ไม่ได้รับยา (aRD 0.018; 95% CI: -0.056 to 0.092, p-value = 0.639) แต่กลุ่มที่ได้รับ alteplase มีภาวะพิการติดเตียง (BI ≤ 4 คะแนน) น้อยกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับยาร้อยละ 2.7 ซึ่งมีนัยสำคัญทางสถิติ (aRD -0.027; 95% CI: -0.050 to -0.003, p-value = 0.026) ด้านความปลอดภัย พบว่าอุบัติการณ์เลือดออกในสมองภายใน 24 ชั่วโมง และอัตราการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุภายใน 90 วันของทั้งสองกลุ่มไม่ต่างกัน
สรุปผล: ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลันที่มีความรุนแรงของโรคระดับปานกลางสามารถลดภาวะพิการติดเตียงหลังได้รับ alteplase ที่เตรียมโดยเภสัชกรภายใน 4.5 ชั่วโมงหลังเกิดอาการ ณ โรงพยาบาลแม่จัน
เอกสารอ้างอิง
Sacco RL, Kasner SE, Broderick JP, Caplan LR, Connors JJ, Culebras A, et al. An updated definition of stroke for the 21st century: a statement for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2013;44(7):2064-89. doi: 10.1161/STR.0b013e318296aeca.
Feigin VL, Brainin M, Norrving B, Martins SO, Pandian J, Lindsay P, et al. World Stroke Organization: global stroke fact sheet 2025. Int J Stroke. 2025;20(2):132-44. doi: 10.1177/17474930241308142.
สมศักดิ์ เทียมเก่า. อุบัติการณ์ของโรคหลอดเลือดสมอง ประเทศไทย. วารสารประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 25 ธ.ค. 2568];39(2):39-46. สืบค้นจาก: https://thaijoneuro.com/journal/bac02e13f16243da895cf20b00bbe51d
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). รายงานข้อมูลผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตโรคหลอดเลือดสมอง ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2568 [สืบค้นเมื่อ 25 ธ.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/fc4ef4b0a87cd045a5d9defa44f15de8
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. กองบริหารการสาธารณสุข. คู่มือมาตรฐานการจัดบริการ service plan สาขาโรคหลอดเลือดสมอง (stroke) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. นนทบุรี: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2566.
กรมการแพทย์. สถาบันประสาทวิทยา. แนวทางการรักษาโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันสำหรับแพทย์ ฉบับสมบูรณ์ พ.ศ. 2567. กรุงเทพมหานคร: สถาบันประสาทวิทยา; 2567.
Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, Adeoye OM, Bambakidis NC, Becker K, et al. Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: 2019 update to the 2018 guidelines for the early management of acute ischemic stroke: a guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2019;50(12):e344-418. doi: 10.1161/STR.0000000000000211.
National Institute of Neurological Disorders and Stroke rt-PA Stroke Study Group. Tissue plasminogen activator for acute ischemic stroke. N Engl J Med. 1995;333(24):1581-7. doi: 10.1056/NEJM199512143332401.
Hacke W, Kaste M, Bluhmki E, Brozman M, Dávalos A, Guidetti D, et al. Thrombolysis with alteplase 3 to 4.5 hours after acute ischemic stroke. N Engl J Med. 2008;359(13):1317-29. doi: 10.1056/NEJMoa0804656.
Mercer KJ, Howington GT, Brown CS, Gilbert BW, Cole K, Acquisto NM, et al. Assessing the impact of emergency medicine pharmacists on fibrinolytic door-to-needle times in acute ischemic stroke: a systematic review and meta-analysis (pharmacist-assisted stroke treatments I (PhAST-1)). Am J Emerg Med. 2025;98:57-64. doi: 10.1016/j.ajem.2025.08.014.
Jacoby JS, Draper HM, Dumkow LE, Farooq MU, DeYoung GR, Brandt KL. Emergency medicine pharmacist impact on door-to-needle time in patients with acute ischemic stroke. Neurohospitalist. 2018;8(2):60-5. doi: 10.1177/1941874417729982.
ทัศนีย์ จินตกานนท์. ประสิทธิภาพและความปลอดภัยของการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลันด้วย recombinant tissue-type plasminogen activator. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 25 ธ.ค. 2568];36(3):227-35. สืบค้นจาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ppkjournal/article/view/188774
Banks JL, Marotta CA. Outcomes validity and reliability of the modified Rankin scale: implications for stroke clinical trials: a literature review and synthesis. Stroke. 2007;38(3):1091-6. doi: 10.1161/01.STR.0000258355.23810.c6.
Lwanga SK, Lemeshow S, World Health Organization. Sample size determination in health studies: a practical manual [Internet]. Geneva: World Health Organization; 1991 [cited 2025 Dec 25]. Available from: https://iris.who.int/handle/10665/40062
Lyden P. Using the National Institutes of Health stroke scale: a cautionary tale. Stroke. 2017;48(2):513-9. doi: 10.1161/STROKEAHA.116.015434.
Collin C, Wade DT, Davies S, Horne V. The Barthel ADL index: a reliability study. Int Disabil Stud. 1988;10(2):61-3. doi: 10.3109/09638288809164103.
นลินอร คูอาริยะกุล, พรวลัย บุญเมือง, จุฑาทิพย์ สุพรรณกลาง. ผลลัพธ์ทางคลินิกของ alteplase ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลัน ณ โรงพยาบาลน่าน. ไทยไภษัชยนิพนธ์. 2564;16(2):33-45. doi: 10.69598/tbps.16.2.33-45.
สมจิตรา จันทราศรี, สมศักดิ์ เทียมเก่า, ปภัสรา ศิริกานต์. ประสิทธิผลของการให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลัน ณ โรงพยาบาลอุดรธานี เปรียบเทียบกับโรงพยาบาลชุมชนแม่ข่าย. วารสารประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 25 ธ.ค. 2568];36(4):34-57. สืบค้นจาก: https://thaijoneuro.com/journal/2e76b2f0a5ba41ebb7b8cda48a17934c
วิภาพร ตรีสุทรรศน์. ผลการรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลัน ที่ได้รับยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำในโรงพยาบาลสิงห์บุรี. โรงพยาบาลสิงห์บุรีเวชสาร [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 25 ธ.ค. 2568];29(2):12-24. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/shj/article/view/248785
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารเภสัชกรรมคลินิกทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสารเภสัชกรรมคลินิกอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข อนุญาตให้สามารถนำไฟล์บทความไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้ โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอน (Creative Commons License: CC) โดย ต้องแสดงที่มาจากวารสาร – ไม่ใช้เพื่อการค้า – ห้ามแก้ไขดัดแปลง, Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข และบุคลากรในกองฯ หรือ ชมรมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
