การพัฒนารูปแบบการเฝ้าระวังและควบคุมเชื้อลีจิโอเนลลาของโรงแรมในเมืองท่องเที่ยวของประเทศไทย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และการจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อม พัฒนารูปแบบและข้อเสนอเชิงนโยบายการเฝ้าระวังและควบคุมเชื้อลีจิโอเนลลาของโรงแรมในเมืองท่องเที่ยว กลุ่มตัวอย่างเป็นโรงแรมประเภท 3 และ 4 ใช้แบบสำรวจเก็บข้อมูลเชิงปริมาณการแพร่ระบาดและการจัดการเชื้อในโรงแรมจำนวน 463 แห่ง และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการเก็บตัวอย่างน้ำเพื่อตรวจหาเชื้อ ใช้แบบสอบถามและแบบประเมินก่อน-หลังเก็บข้อมูลการป้องกันและควบคุมเชื้อ จัดประชุมกลุ่มระดมความคิดเห็นผู้แทนโรงแรมจำนวน 50 แห่งและผู้เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติเชิงอนุมาน และเก็บข้อมูลระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ - สิงหาคม 2568 ผลการศึกษาพบว่า โรงแรมตอบแบบสำรวจจำนวน 263 แห่ง (ร้อยละ 56.8) เป็นโรงแรมประเภท 3 จำนวน 194 แห่ง (ร้อยละ 73.8) และโรงแรมประเภท 4 จำนวน 69 แห่ง (ร้อยละ 26.2) มีโรงแรมที่เคยพบเชื้อจำนวน 21 แห่ง จากโรงแรมที่เคยตรวจเชื้อจำนวน 176 แห่ง (ร้อยละ 11.9) และน้ำจากก๊อกน้ำปนเปื้อนเชื้อมากที่สุด โรงแรมมีแผนและมาตรการป้องกันและควบคุมเชื้อร้อยละ 56.5 และร้อยละ 48.7 ตามลำดับ แต่ยังไม่มีการประเมินผลแผนและมาตรการที่ชัดเจน ผลการตรวจเชื้อครั้งที่ 1 พบเชื้อจำนวน 14 แห่ง จาก 50 แห่ง (ร้อยละ 28) และตรวจซ้ำครั้งที่ 2 พบเชื้อจำนวน 5 แห่ง จาก 14 แห่งที่พบเชื้อในครั้งที่ 1 (ร้อยละ 35.7) โดยน้ำร้อนจากฝักบัวปนเปื้อนเชื้อมากที่สุด ค่าอุณหภูมิของน้ำร้อนที่พบเชื้ออยู่ที่ 37.0 – 50.0 °C ค่าคลอรีนอิสระคงเหลือในน้ำจากหอผึ่งเย็นและระบบน้ำใช้ที่พบเชื้อตรวจไม่พบ - 2.15 mg/L การปฏิบัติตามประกาศกรมอนามัยก่อนเก็บตัวอย่างน้ำครั้งที่ 1 และ 2 ยังสามารถควบคุมเชื้อได้ โดยมาตรการบำรุงรักษาหอผึ่งเย็น ระบบน้ำใช้และน้ำร้อนมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) โมเดล 3R2P พัฒนาให้สามารถปรับใช้งานได้จริงในพื้นที่ ข้อเสนอเชิงนโยบายควรพัฒนาระบบฐานข้อมูลและการรายงานแบบรวมศูนย์ ส่งเสริมเทคโนโลยีควบคุมเชื้อ มีกฎหมายและมาตรฐานกลาง และเชื่อมโยงนโยบายทุกภาคส่วนอย่างบูรณาการ