ผลของการใช้แนวทางการพยาบาลแบบองค์รวมเพื่อลดความวิตกกังวลในหญิงตั้งครรภ์เสี่ยงสูงที่มารับการเฝ้าระวังสุขภาพทารกในครรภ์ โดยใช้เครื่องตรวจติดตามสุขภาพทารกในครรภ์ โรงพยาบาลเสริมงาม จังหวัดลำปาง
บทคัดย่อ
บทนำ: การตั้งครรภ์ที่มีความเสี่ยงสูง เป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตและภาวะแทรกซ้อนของมารดาและทารก ทำให้หญิงตั้งครรภ์เกิดความวิตกกังวลเกี่ยวกับทารกในครรภ์และความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นกับตนเอง ดังนั้น การเฝ้าระวังสุขภาพทารกในครรภ์ด้วยเครื่องตรวจติดตามสุขภาพทารกในครรภ์ ประกอบกับการพยาบาลแบบองค์รวมจะช่วยลดความวิตกกังวลของหญิงตั้งครรภ์ได้
วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนความวิตกกังวลของหญิงตั้งครรภ์ก่อนและหลังการใช้แนวทาง การพยาบาลแบบองค์รวม เพื่อลดความวิตกกังวลในหญิงตั้งครรภ์เสี่ยงสูง ที่ได้รับการเฝ้าระวังสุขภาพทารกในครรภ์ โดยใช้เครื่องตรวจติดตามเสียงหัวใจทารก โรงพยาบาลเสริมงาม จังหวัดลำปาง และศึกษาระดับความพึงพอใจของหญิงตั้งครรภ์หลังการใช้แนวทางการพยาบาลฯ
วิธีการศึกษา: การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนหลัง กลุ่มตัวอย่าง คือ หญิงตั้งครรภ์ที่มารับการตรวจด้วยเครื่องตรวจติดตามสุขภาพทารกในครรภ์ (Nonstress test, NST) ที่โรงพยาบาลเสริมงาม ระหว่าง 1 พฤษภาคม–30 กันยายน 2568 จำนวน 24 ราย เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัย ประกอบด้วย บันทึกข้อมูลพื้นฐาน แบบประเมินระดับความวิตกกังวลและแบบประเมินความพึงพอใจของหญิงตั้งครรภ์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วย สถิติเชิงพรรณนา และ paired t-test
ผลการศึกษา: คะแนนความวิตกกังวลก่อนและหลังการใช้แนวทางการพยาบาลแบบองค์รวม มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยลดลง 2.4 คะแนน (p=0.014) หลังการใช้แนวทางฯ 47.9 (SD=4.75) ก่อนใช้ 50.3 (SD=3.16) ระดับความพึงพอใจ อยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน
สรุป: แนวทางการพยาบาลแบบองค์รวมเพื่อลดความวิตกกังวลในหญิงตั้งครรภ์เสี่ยงสูง ที่มารับ การเฝ้าระวังสุขภาพทารกในครรภ์ โดยใช้เครื่องตรวจติดตามสุขภาพทารกในครรภ์ โรงพยาบาลเสริมงาม จังหวัดลำปาง ช่วยลดความวิตกกังวลและเพิ่มความพึงพอใจในหญิงตั้งครรภ์เสี่ยงสูงได้ ดังนั้น พยาบาลวิชาชีพในหน่วยงานห้องฝากครรภ์หรือห้องคลอดควรนำแนวทางฯ ได้แก่ การให้ข้อมูล การสนับสนุนด้านจิตใจ และการให้ครอบครัวมีส่วนร่วม มาใช้กับหญิงตั้งครรภ์เสี่ยงสูงทุกรายที่รับการตรวจ NST เพื่อลดความวิตกกังวลและเพิ่มความพึงพอใจในการรับบริการ
คำสำคัญ: การพยาบาลแบบองค์รวม, หญิงตั้งครรภ์เสี่ยงสูง, ความวิตกกังวล, เครื่องตรวจติดตามเสียงหัวใจทารก
เอกสารอ้างอิง
WHO. Neonatal mortality. [Internet]. 2024 [cited 2025 Oct 17]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/newborn-mortality
UNICEF. Neonatal mortality [Internet]. New York: UNICEF; 2025 [cited 2026 Mar 13]. Available from: https://data.unicef.org/topic/child-survival/neonatal-mortality/
World Bank. Mortality rate, neonatal (per 1,000 live births)–Thailand [Internet]. Washington, DC: World Bank; 2024 [cited 2026 Mar 13]. Available from: https://data. worldbank.org/indicator/SH.DYN.NMRT?locations=TH
World Health Organization. SDG Target 3.2: Newborn and child mortality [Internet]. Geneva: WHO; [cited 2026 Mar 13]. Available from: https://www.who.int/data/gho/data/themes/topics/sdg-target-3_2-newborn-and-child-mortality
American College of Obstetricians and Gynecologists. Antepartum fetal surveillance: ACOG Practice Bulletin, Number 229. Obstet Gynecol 2021;137(6):e116–e127.
Umana OD, Siccardi MA. Antenatal fetal surveillance. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 [updated 2024 Aug 11]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih. gov/books/NBK537123/
โรงพยาบาลเสริมงาม. วิธีปฏิบัติ: การตรวจสุขภาพทารกในครรภ์และการแปลผล. ลำปาง. โรงพยาบาลเสริมงาม จังหวัดลำปาง; 2563.
โรงพยาบาลเสริมงาม. ข้อมูลเวชระเบียน โรงพยาบาลเสริมงาม ปี 2565. ลำปาง. โรงพยาบาลเสริมงาม จังหวัดลำปาง; 2565.
วรรณา พาหุวัฒนกร. ความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้าในหญิงตั้งครรภ์เสี่ยงสูง: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. ว.สงขลานครินทร์. พยาบาลสาร 2564; 41(3):178-92.
Tuncer Can S, Yildiz S, Torun R, Omeroglu I, Golbasi H. Levels of anxiety, depression, self-esteem, and guilt in women with high-risk pregnancies. J Clin Med 2024;13(23):7455. doi: 10.3390/jcm13237455
Brunton RJ, Dryer R, Saliba A, Kohlhoff J. Risk and protective factors for pregnancy-related anxiety: an ecological perspective. Curr Psychol 2026. doi: 10.1007/s12144-026-09122-5
Yeşilçınar I, Acavut G, Güvenç G. Anxiety during the pregnancy and affecting factors: a cross-sectional study. Arch Gynecol Obstet 2023;307(1): 301–309. doi: 10.1007/s00404-022-06590-5
Aasheim V, Waldenström U, Hjelmstedt A, Rasmussen S, Pettersson H, Schytt E. Anxiety and depression in pregnant women with and without a history of previous perinatal loss. BMC Pregnancy Childbirth 2023;23:111. doi: 10.1186/s12884-022-05318-2
Gómez-Morales C, Cano-Valero A, Guerrero-Reguera E, et al. Psychopathology present in women after miscarriage or perinatal loss: a systematic review. Psychiatry Int 2023;4(2):96–115. doi: 10.3390/psychiatryint 4020015
Bodunde EO, Buckley D, O'Neill E, et al. Pregnancy and birth complications and long-term maternal mental health outcomes: a systematic review and meta-analysis. BJOG 2025;132(1):15–27. doi: 10.1111/1471-0528.17889
Jalal SM, Alsebeiy SH, Alshealah NMJ. Stress, anxiety, and depression during pregnancy: a survey among antenatal women attending primary health centers. Healthcare 2024;12(22):2227. doi: 10.3390/healthcare12222227
Fawcett EJ, Fairbrother N, Cox ML, White IR, Fawcett JM. The prevalence of anxiety disorders during pregnancy and the postpartum period: a multivariate Bayesian meta-analysis. J Clin Psychiatry 2019;80(4):18r12527. doi: 10.4088/JCP.18r12527
Limmer J, Hufnagel K, Cranz A, et al. The role of stress in perinatal depression and anxiety: a systematic review. J Affect Disord 2024;346:45–62. doi: 10.1016/j.jad.2023.11.016
Johnson R, Smith K, Thompson L. Maternal anxiety during pregnancy: Implications for fetal development and birth outcomes. J Perinat Med 2023;51(4):412-25.
Semeia L, Bauer I, Sippel K, Hartkopf J, Schaal NK, Preissl H. Impact of maternal emotional state during pregnancy on fetal heart rate variability. Compr Psychoneuroendocrinol. 2023; 14:100181. doi: 10.1016/j.cpnec. 2023.100181
American Holistic Nurses Association. Description of holistic nursing. AHNA, 1998. Thornton L. A brief history and overview of holistic nursing. Integr Med 2019;18(4):32-3.
McEvoy M, Duffy A. Holistic practice–a concept analysis. Nurse Educ Pract 2008;8(6):412-9.
ปิ่นอนงค์ พิมพ์สุวรรณ, ฉวี เยาทรวง, นันทพร แสนศิริพันธ์. ความวิตกกังวลเกี่ยวกับการตั้งครรภ์ ความรู้เรื่องความเสี่ยง และการรับรู้ความเสี่ยงในหญิงตั้งครรภ์อายุมาก. พยาบาลสาร 2563;47(3): 50-60.
Stein A, Pearson RM, Goodman SH, et al. Effects of perinatal mental disorders on the fetus and child. Lancet 2014;384(9956):1800-19.
Spielberger CD, Gorsuch RL, Lushene R, Vagg PR, Jacobs GA. Manual for the State-Trait Anxiety Inventory. Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press; 1983.
Donabedian A. Evaluating the quality of medical care. Milbank Mem Fund Q 1966;44(3 Suppl):166–206.
Drageset J. Social support. In: Haugan G, Eriksson M, editors. Health Promotion in Health Care – Vital Theories and Research. Cham: Springer; 2021. p. 137–44. doi: 10.1007/ 978-3-030-63135-2_11
Akbarzadeh M, Dokuhaki A, Joker A, Parto M, Tabeshfar S. The effect of counseling and performing stress management techniques on anxiety in pregnant women referred for routine care. J Nurs Midwifery Sci 2015;2(3):18-25.
Mishel MH. Uncertainty in illness. Image J Nurs Scholarsh 1988;20(4): 225-32.
El-Abidi K, Moreno-Poyato AR, Cañabate-Ros M, Garcia-Sanchez JA, Lluch-Canut MT, Muñoz-Ruoco E, Pérez-Moreno JJ, Pita-De-La-Vega J, Puig-Llobet M, Rubia-Ruiz G, Santos-Pariente C, López AMR, Golmar LJ, López CE, Roldán-Merino JF. The therapeutic relationship from the perspective of patients and nurses in the first days of admission: A cross-sectional study in acute mental health units. Int J Ment Health Nurs 2024;33(1):134-42. doi: 10.1111/inm.13227. Epub 2023 Sep 24. PMID: 37743558.
Takayanagi Y, Onaka T. Roles of oxytocin in stress responses, allostasis and resilience. Int J Mol Sci 2022; 23(1):150.
Kruser JM, Pecanac KE, Kent JB, et al. Patient-centered and family-centered care in the intensive care unit. Clin Chest Med 2022;43(3):539–50.
Rogerson O, Wilding S, Prudenzi A, O'Connor DB. Effectiveness of stress management interventions to change cortisol levels: a systematic review and meta-analysis. Psych neuroendocrinology 2024;159:106415.
Chu B, Marwaha K, Sanvictores T, Awosika AO, Ayers D. Physiology, stress reaction. In: Stat Pearls [Internet]. Treasure Island (FL): Stat Pearls Publishing; 2024 [cited 2025 Mar 11]. Available from: https://www. ncbi.nlm.nih.gov/books/ NBK541120/
Tindle J, Tadi P. Neuroanatomy, parasympathetic nervous system. In: Stat Pearls [Internet]. Treasure Island (FL): Stat Pearls Publishing; 2021 [cited 2025 Mar 11]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih. gov/books/NBK553141/
Sevoz-Couche C, Laborde S. Effects of voluntary slow breathing on heart rate and heart rate variability: A systematic review and a meta-analysis. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 2022;138: 104711. doi.org/10.1016/j. neubiorev.2022.104711
Calderone A, Marafioti G, Latella D, Coallo F, D’Aleo P, Quartarone, et al. Effectiveness of relaxation techniques for stress management and quality of life improvement in cardiovascular disease and hypertensive patients: A systematic review. Psychology, Health & Medicine 2025;30(6):1281–352. doi.org/10. 1080/13548506.2025.2458255
Abera M, Hanlon C, Daniel B, Tesfaye M, Workicho A, Girma T, et al. Effects of relaxation interventions during pregnancy on maternal mental health, and pregnancy and newborn outcomes: a systematic review and meta-analysis. PLoS ONE 2024; 19(1):e0278432.
Suetsugu Y, Haruna M, Kamibeppu K, Seki M. A longitudinal study of maternal mental health and bonding during pregnancy and early postpartum period. Matern Child Health J 2015;19(6):1359-68.
Maslow AH. Motivation and personality. 3rd ed. New York: Harper & Row; 1987.
