ประสิทธิผลของโปรแกรมการเตรียมผู้ป่วยก่อนและหลังการระงับความรู้สึกต่อความรู้ ความสามารถ ในการปฏิบัติกิจกรรมเพื่อการฟื้นฟู ภาวะแทรกซ้อน และจำนวนวันนอนของผู้ป่วยหลังผ่าตัด แบบเปิดช่องท้อง แผนกวิสัญญี โรงพยาบาลแพร่
บทคัดย่อ
บทนำ: การผ่าตัดเปิดช่องท้องภายใต้การระงับความรู้สึกทั่วร่างกาย มีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน ทางระบบหายใจและทางเดินอาหาร ทำให้วันนอนโรงพยาบาลนานขึ้น โรงพยาบาลแพร่ยังขาดการเตรียมความพร้อมก่อนและหลังการระงับความรู้สึกอย่างเป็นระบบ การประยุกต์กรอบแนวคิด ของคิง (King) ร่วมกับแนวทาง Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) เป็นแนวทางหนึ่งในการส่งเสริมความรู้และความสามารถในการปฏิบัติกิจกรรม ช่วยลดภาวะแทรกซ้อน และจำนวนวันนอนลง
วัตถุประสงค์: ศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมฯ ต่อความรู้ ความสามารถในการปฏิบัติกิจกรรมเพื่อการฟื้นฟู ภาวะแทรกซ้อน และจำนวนวันนอนของผู้ป่วยหลังผ่าตัดแบบเปิดช่องท้อง แผนกวิสัญญี โรงพยาบาลแพร่
วิธีการศึกษา: การวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) กลุ่มตัวอย่างแบ่งเป็นกลุ่มควบคุม และกลุ่มทดลอง กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมฯ ที่พัฒนาจากทฤษฎีของคิง ร่วมกับแนวทาง ERAS กลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามปกติ เครื่องมือวิจัย ได้แก่ 1) โปรแกรมฯ 2) แบบประเมินความรู้ 3) แบบสังเกตพฤติกรรม การดูแลตนเอง และ 4) แบบประเมินภาวะแทรกซ้อนและจำนวนวันนอน วิเคราะห์ข้อมูลด้วย สถิติพรรณนา Fisher Exact Test, Chi-square test, Wilcoxon Signed-Rank Test และ Mann- Whitney U Test
ผลการศึกษา: 1) กลุ่มทดลองมีความรู้หลังได้รับโปรแกรมฯ มากกว่าก่อนได้รับโปรแกรมฯ และมากกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) 2) กลุ่มทดลองมีความสามารถในการปฏิบัติกิจกรรมเพื่อการฟื้นฟูมากกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) 3) กลุ่มทดลองมีภาวะแทรกซ้อน ปอดอักเสบน้อยกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) ส่วนลำไส้หยุดทำงานมีแนวโน้มน้อยกว่าแต่ไม่พบนัยสำคัญทางสถิติ และ 4) กลุ่มทดลองมีจำนวนวันนอนน้อยกว่า กลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05)
สรุป: โปรแกรมฯ ช่วยเพิ่มความรู้และความสามารถในการฟื้นฟู ลดภาวะแทรกซ้อนปอดอักเสบ และลดจำนวนวันนอนของผู้ป่วยหลังผ่าตัดแบบเปิดช่องท้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ
คำสำคัญ: โปรแกรมการเตรียมผู้ป่วยก่อนและหลังการระงับความรู้สึก ความรู้เกี่ยวกับการดูแลตนเอง ความสามารถในการปฏิบัติกิจกรรมเพื่อการฟื้นฟู ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด จำนวนวันนอน ผู้ป่วยหลังผ่าตัดแบบเปิดช่องท้อง
เอกสารอ้างอิง
ฐิตาภา อิสรไกรศีล. แนวทางการรักษาทางกายภาพบำบัดเพื่อฟื้นฟูสมรรถภาพปอดและป้องกันภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัด. Journal of Medical Bioscience 2565;4(1):25-35.
วัลยาพร คำมอญ, กนกพร สุคำวัง, โรจน์ จินตนาวัฒน์. ผลของการพยาบาลตามทฤษฎีความสำเร็จตามจุดมุ่งหมายต่อการฟื้นสภาพหลังผ่าตัดของผู้สูงอายุที่ได้รับการผ่าตัดช่องท้อง. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 2557;41(2):83-96.
สายพิณ บัวสระ. การพยาบาลผู้ป่วยที่ได้รับการระงับความรู้สึกแบบทั้งตัว ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง ที่มารับการผ่าตัดนิ่วในท่อน้ำดี ผ่านกล้องตรวจท่อทางเดินน้ำดีและท่อตับอ่อน. Singburi Hospital Journal 2565;31(1):157-68.
โรงพยาบาลแพร่. ข้อมูลหน่วยงาน. แพร่: ศูนย์ข้อมูลโรงพยาบาลแพร่; 2568.
King IM. The theory of goal attainment in research and practice. Nurs Sci Q 1996;9(2):61-6. doi: 10.1177/08943184 9600900206
ธรณา เกิดกุนานนท์, ปิยะวรรณ โภคพลากรณ์, สุชิรา ชัยวิบูลย์ธรรม. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการ เคลื่อนไหวตั้งแต่ระยะแรกต่อผลลัพธ์การฟื้นตัวหลังผ่าตัดในผู้ป่วยวิกฤตหลังการผ่าตัดช่องท้องใหญ่: การศึกษาแบบกึ่งทดลอง. Pacific Rim International Journal of Nursing Research 2568; 29(4):696-713.
อรวรรณ หลงเวช, ผ่องศรี ศรีมรกต, สุพรดนัย ดุษฏีกุล, เชิดศักดิ์ ไอรมณีรัตน์. ผลของโปรแกรมการฟื้นฟู สภาพโดยเร็วต่อความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยหลังผ่าตัดระบบทางเดินอาหารแบบเปิดช่องท้อง. วารสารสภาการพยาบาล 2563; 35(2):32-51.
ฉวีวรรณ มินเทน. ประสิทธิผลของการเตรียมก่อนและหลังผ่าตัดต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วย ผ่าตัดแบบเปิดช่องท้อง ตึกศัลยกรรม โรงพยาบาลบึงกาฬ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 มิถุนายน 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://bkpho.moph.go.th/ssjweb/bkresearch/index.php? fn=detail&sid=269
Polit DF, Gillespie B. The use of the intention to treat principle in nursing clinical trials. Nursing Research 2009;58(6):391-9.
ปรียาภรณ์ สองศร, ศศิภา บูรณพันธฤกษ์. ผลของการฝึกกล้ามเนื้อหายใจเข้าต่อความสามารถในการทำกิจกรรมในผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัดหัวใจแบบเปิด. วารสารกายภาพบำบัดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2557;36(3):89-96.
สโรชา สุภาธาดา. ผลของโปรแกรมการดูแลผู้ป่วยผ่าตัดแบบเปิดทางหน้าท้องต่อการฟื้นตัวหลังผ่าตัด [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2565.
