ผลของโปรแกรมการประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคผักและผลไม้ปลอดสารพิษของแกนนำสุขภาพครอบครัว อำเภอเขาสวนกวาง จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

การสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชจากการบริโภคผักและผลไม้ที่ไม่ปลอดสารพิษส่งผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว การวิจัยกึ่งทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคผักและผลไม้ปลอดสารพิษ กลุ่มตัวอย่างคือแกนนำสุขภาพครอบครัว จำนวน 72 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง จำนวน 36 คน เข้าร่วมโปรแกรมระยะเวลา 12 สัปดาห์ และกลุ่มเปรียบเทียบ จำนวน 36 คน ดำเนินกิจวัตรประจำวันตามปกติ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามและการตรวจระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือด วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติอนุมาน ได้แก่ Paired t-test การวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วม (ANCOVA) และ McNemar’s test ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้ตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพทั้ง 4 ด้าน และพฤติกรรมการบริโภคผักและผลไม้ปลอดสารพิษ เพิ่มสูงขึ้นกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มโดยควบคุมอิทธิพลของคะแนนก่อนการทดลอง พบว่า กลุ่มทดลอง มีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้ความรุนแรง การรับรู้ประโยชน์ และพฤติกรรมการบริโภคฯ สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) และพบสัดส่วนของแกนนำสุขภาพครอบครัวในกลุ่มทดลองมีระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือด อยู่ในเกณฑ์ที่ปลอดภัยเพิ่มขึ้น จากร้อยละ 16.67 เป็นร้อยละ 88.89 สรุปได้ว่า โปรแกรมการประยุกต์ใช้แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคที่ปลอดภัยและลดความเสี่ยงจากการรับสัมผัสสารเคมีตกค้างได้ หน่วยงานสาธารณสุขจึงควรนำรูปแบบโปรแกรมนี้ไปขยายผลในชุมชนต่อไป