Analysis of Situation and Self-Reliance of Medicine in Thailand after the COVID-19 Pandemic
Keywords:
self-reliance in medicine system, drug shortages, public health emergencyAbstract
Thailand’s drug system has been established for ten years. Nowadays, there are questions concern about stability, drug security and self-reliance of the system, especially situation under the COVID-19 pandemic crisis. This study aimed to analyze the country’s drug system in term of situation and problems, and formulate policy proposals. It was conducted as a documentary research. Data were gathered from research papers and related articles together with a study of information on drug administration practices in both normal and emergency situations from the public health sectors. Results of this study revealed that relying capacity of Thailand’s drug system was still at low level. There was low domestic drug production, and almost all medicines were generic drugs. New high-value drugs were still imported. However, the development of herbal medicine industry and bio-pharmaceuticals had been encouraged and the Necessary Drug Access Strategy (2012-2020) was implemented. Moreover, during the COVID-19 outbreak, the Ministry of Public Health had set up a working group under the Medical and Public Health Emergency Operations Center to combat the spread of COVID-19 and to administrate drugs for easyaccessibility,Nevertheless, actions had not yet been able to achieve the objectives of ensuring drug security and self-reliance in the country. Recommendations from this study include measures to reduce drug costs, planning and promoting self-reliance of each health region in term of both herbal production and administration, measures on planning and promoting research and domestic drug production, including herbal drug production and excipients from resources in country, and also construct logistics networks to complete the supply chain from planting, to product development, marketing, research and development and investment in the pharmaceutical manufacturing industry for sustainable development.
Downloads
References
คณะกรรมการอำนวยการจัดทำแผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติ. แผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ 12 [อินเทอร์เน็ต]. 2559 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://doh.hpc.go.th/data/HL/nationalHealthDevelopment12.pdf
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. สิทธิประกันสุขภาพภาครัฐ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.nhso.go.th/th/
สำนักงานงบประมาณของรัฐสภา. ข้อมูลงบประมาณ ปี พ.ศ. 2563 - 2565 จำแนกรายกระทรวง [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 5 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.parliament.go.th/pbo/
ศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุข กรณีโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. กระทรวงสาธารณสุข. งบสำหรับการบริการโควิด-19 ปี 2563-2565 [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 5 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.thaipbs.or.th/news/content/312993
กองยา สำนักงานเลขาธิการอาหารและยา. รายงานประจำปี พ.ศ. 2563: การผลิต/นำเข้ายา [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 5 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://drug.fda.moph.go.th/
อัญชลี จิตรักนที, วินิต อัศวกิจวิรี, ประพนธ์ อางตระกูล, ยุทธนา ดวงใจ, จุฑาทิพย์ มาตรอ, วรรณนิษา เถียรทวี. ระบบยาของประเทศไทย. ใน: วิชัย โชควิวัฒน, บรรณาธิการ. ระบบยาของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: ธนอรุณการพิมพ์; 2563. หน้า 5-52.
อัญชลี จิตรักนที, จุฑาทิพย์ มาตรอ, คัดนางค์ โตสงวน, ยุทธนา ดวงใจ, วรรณนิษา เถียรทวี. นโยบายแห่งชาติด้านยาของประเทศไทย: วิวัฒนาการและบทเรียนเพื่อการพัฒนา. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2563;29(ฉบับพิเศษ): S3-14.
ศูนย์ข้อมูลยาแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. นโยบายแห่งชาติด้านยา พ.ศ. 2555 - 2559 [อินเทอร์เน็ต]. 2555 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://ndi.fda.moph.go.th/ndi_policy
ศูนย์ข้อมูลยาแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. นโยบายแห่งชาติด้านยา พ.ศ. 2550 - 2554 [อินเทอร์เน็ต]. 2550 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://ndi.fda.moph.go.th/ndi_policy
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. ข้อมูลยาแห่งชาติ. รายงานประจำปี 2563 [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://ndi.fda.moph.go.th/ndi_policy
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. แผนแม่บทแห่งชาติว่าด้วยการพัฒนาสมุนไพรไทย ฉบับที่ 1 พ.ศ. 2560–2564 [อินเทอร์เน็ต]. 2560 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.dtam.moph.go.th/index.php?option=com_content&view=article&id=1672:dl0021&catid=42&lang=th&Itemid=334
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. แผนปฏิบัติการว่าด้วยการพัฒนาสมุนไพรไทยแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2566–2570 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.dtam.moph.go.th/index.php?option=com_content&view=article&id=1672:dl0021&catid=42&lang=th&Itemid=334
กองผลิตภัณฑ์สมุนไพร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.fda.moph.go.th/Herbal/SitePages/Document/Law01-Herbal-Act-01.pdf
สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ. ประกาศการจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุข กรณีโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.nsc.go.th/ประกาศ-คำสั่ง-ศูนย์
ศูนย์สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ. การจัดตั้งคณะทำงานกลุ่มภารกิจสำรองเวชภัณฑ์และส่งกำลังบำรุง ภายใต้ศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุข กรณีโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://www.legal.moph.go.th/index.php?option=com_remository&Itemid=814&func=startdown&id=1351
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. การจัดหายาฟ้าทะลายโจรเพื่อสนับสนุนให้แก่หน่วยบริการของรัฐ. นนทบุรี: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก; 2564.
ปทุมมาศ สิริกวิน, กฤษณ์ พงศ์พิรุฬห์, กวิน สิริกวิน, สุธี อนันต์สุขสมศรี. สถานการณ์โรงงานผลิตยาแผนโบราณของภาครัฐและเอกชนของประเทศไทย. วารสารการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก 2563;18(1):99-110.
ธงชัย เลิศวิไลรัตนพงศ์. การพัฒนาโรงงานผลิตยามาตรฐาน WHO GMP ในเขตบริการสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2566]. แหล่่งข้อมูล: https://sites.google.com/view/dtam2023-ubon/home
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. ยุทธศาสตร์ชาติ [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: http://nscr.nesdc.go.th/cpcovid/
โอภาส การย์กวินพงศ์. Medical hub and product hub [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://sites.google.com/view/dtam2023-ubon/home
Euromonitor International. Herbal/Traditional Products in Thailand Analysis, Country Report, October 2022 [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://www.euromonitor.com/herbal-traditional-products-in-thailand/report
Health Data Center. กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์การบริโภคยาและผลิตภัณฑ์สมุนไพรในประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2566]. แหล่งข้อมูล: https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. ข่าวประชาสัมพันธ์ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://ndi.fda.moph.go.th/ndi_news_detail/index/206
แผนกเภสัชกรรม โรงพยาบาลวชิระภูเก็ต. การจัดการยาในช่วงโรคโควิด-19 ระบาด. ภูเก็ต: โรงพยาบาลวชิระภูเก็ต; 2565.
กระทรวงสาธารณสุข. กฎกระทรวง: การจัดซื้อจัดจ้าง [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://dmsic.moph.go.th/index/detail/7994
องค์การเภสัชกรรม. การผลิตยาฟาวิพิราเวียร์สำหรับผู้ป่วยโควิด-19 [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.gpo.or.th/view/403
กรมการแพทย์. แนวทางการรักษาโรคโควิด-19 [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://covid19.dms.go.th/
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. การจัดการงบประมาณในภาวะการระบาดของโรคโควิด-19 [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://resolution.soc.go.th/PDF_UPLOAD/2565/P_407332_5.pdf
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. งบกลาง [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parbudget/download/PBO/65midbud.pdf
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. การจัดสรรงบประมาณ [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.nesdc.go.th/main.php?filename=index
กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ. สินค้าและอุปกรณ์เพื่อสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://api.dtn.go.th/files/v3/606ffdb7ef414015ce2cbf99/download
ธนาคารกรุงศรีอยุธยา. แนวโน้มธุรกิจ/อุตสาหกรรมยา ปี 2564 - 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://www.krungsri.com/th/research/industry/industry-outlook/Chemicals/pharmaceuticals/IO/io-pharmaceuticals-21
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. ความหลากหลายทางธรรมชาติของประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: Thailand’s Biodiversity Clearing-House Mechanism: https://chm-thai.onep.go.th/?Page_id=757
สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน). เจลยาชาจากการวิจัยดัดแปรข้าวไทยเพื่อใช้ประโยชน์ทางทันตกรรม [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://www.cads.arda.or.th/documents/sharing/bc2a0cee-4799-4e20-ad61-fe5800a383a1_th-TH?q=drug
ญานิศา บุญวัชรพันธ์, แสงระวี สุทธิปริญญานนท์, ผดุงขวัญ จิตโรภาส. การศึกษาความเป็นไปได้ของแป้งข้าวเจ้าดัดแปรด้วยด่างในแอลกอฮอล์เพื่อใช้เป็นสารเพิ่มปริมาณในผลิตภัณฑ์สุขภาพรูปแบบเม็ด. ใน: โครงการประชุมวิชาการ เรื่อง ความงามตามธรรมชาติและสุขภาพดีผ่านวิถีวิทยาศาสตร์ความงาม. วารสารวิจัย มข. 2556;12(3):68-77.
ไสยวิชญ์ วรวินิต. การเพิ่มมูลค่าของข้าวโดยผลิตแป้งข้าวเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมยา [อินเทอร์เน็ต]. 2554 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://science.mahidol.ac.th/th/award/techno49.php
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ. แป้งข้าวเจ้าดัดแปรเพื่อใช้เป็นสารเพิ่มปริมาณยาเม็ด [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 1 ก.พ. 2568]. แหล่ข้อมูล:https://award.nia.or.th/th/content/category/detail/id/70/iid/804
พรพรรณ เหล่าวิชิระสุวรรณ, วรนุช ศรีเจษฎารักษ์, ผดุงขวัญ จิตโรภาส, Otsuka M, จอมใจ พีรพัศนา. การศึกษาแป้งข้าวเหนียวดัดแปรในการเป็นสารเพิ่มประมาณสารยึดเกาะสำหรับการผลิตยาเม็ดแบบตอกโดยตรง. ใน: คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. การประชุมวิชาการและนำเสนอผลงานระดับชาติ the 5th Annual Northeast Research Conference of 2013. มหาสารคาม: คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม; 2556. หน้า 100-3.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Ministry of Public Health

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

