โมเดลคาดการณ์ความต้องการแพทย์เฉพาะทางในประเทศพัฒนา

บทคัดย่อ

บทเรียนจากการศึกษาโมเดลคาดการณ์ความต้องการแพทย์เฉพาะทางในประเทศพัฒนา ทั้งเชิงแนวคิดความสำเร็จ และข้อจำกัด ควรเป็นพื้นฐานข้อมูล ที่จำเป็นต่อการพัฒนาโมเคลใหม่ ให้เหมาะสมและสอดคล้องกับบริบทของประเทศไทย การศึกษานี้ ได้นำเสนอโมเคลที่ใช้กัน ในระดับชาติ ทั้งสิ้น 6 โมเดล คือโมเคลที่หนึ่ง Adjusted Needs model หรือ GMENAC model (1981) ซึ่งชี้บ่งความต้องการกำลังคนทางแพทย์สัมพันธ์กับสถานการณ์ด้านระบาดวิทยาและความจำเป็นพื้นฐาน ประกอบกับการพัฒนาโมเดลทางคณิตศาสตร์ด้านอุปทาน 3 โมเดลคือ ก. Supply model ข. Graduate Medical Education (GME) model ค. Physician Manpower Requirements model โมเคลที่สอง BHPr Physician Demand-Utilization model (1993) ประกอบด้วยข้อมูลปัจจุบันด้านอุปสงค์ คือ การใช้บริการและสถานะประกันสุขภาพ และด้านอุปทาน คือ ผลิตภาพของแพทย์ โมเคลที่สาม Managed Care model (1997) ใช้ Requirement model ประมาณความต้องการแพทย์ในระดับชาติด้วยข้อมูลพื้นฐานจากจำนวนแพทย์ในคลินิก โมเคลที่สี่ Trend model (1995) มีพื้นฐานด้วยการวิเคราะห์มหภาคของแนวโน้มระยะยาว โมเคลที่ห้า The Robert Graham Center's Projec-tion modet (2004) คาดคะเนแพทย์บริการปฐมภูมิ โดยมีพื้นฐานจาก 3 โมเดลคือ Supply/Demand model, Planning model และ Need model ใช้ข้อมูลจริงจากฐานข้อมูลขนาดใหญ่ของ American Medical Association Physician Master Files ซึ่งรวบรวมข้อมูลอย่างต่อเนื่องในช่วง 100 ปี ด้วยการสำรวจและตรวจสอบทางโทรศัพท์เป็นระยะ และโมเคลสุดท้าย โมเคลที่หก The Australian Medical Workforce Advisory Committee (AMWAC) Projection model (2003) มีองค์ประกอบของอุปทานและการคาดคะเนความต้องการ และใช้ 5 วิธีการเพื่อวิเคราะห์ความต้องการ คือ models of care, needs-based, utilization based, effective care/demand,และ effective infrastructure มีการรวบรวมข้อมูลแพทย์เฉพาะทางผ่านรหัสประจำตัวประกอบการสำรวจ ข้อมูลแรงงานการแพทย์ในระดับชาติเป็นประจำทุกปีตั้งแต่ ค.ศ. 1993 โดยมีผลการตอบกลับแบบสำรวจที่ดีที่อยู่ในอัตราประมาณร้อยละ 80 การศึกษานี้ได้สังเคราะห์และเสนอแนวทางสำหรับประเทศไทยด้วย