บริการสุขภาพผู้สูงอายุ: ประเด็นทางกฎหมายที่ควรพิจารณา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้สูงอายุ ความคิดเห็นเกี่ยวกับประเด็นทางกฎหมายต่อการให้บริการสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ บริการและปัญหาอุปสรรคของการให้บริการสุขภาพ และข้อเสนอเชิงนโยบายและกฎหมายที่ส่งเสริมการให้บริการสุขภาพแก่ผู้สูงอายุโดยทำการวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ ประชากร ที่ศึกษาเป็นผู้สูงอายุ ผู้ดูแลผู้สูงอายุ และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเชิงสหวิทยาการ เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบแบ่งกลุ่ม (Cluster sampling) ตามพื้นที่จาก 4ภูมิภาคของประเทศไทย ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคใต้ เลือกจังหวัดและกลุ่มตัวอย่างในแต่ละภูมิภาคแบบเจาะจง จำนวน 655 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการศึกษาพบว่า หลายประเทศมีการบัญญัติกฎหมายว่าด้วยการ ดูแลผู้สูงอายุ จัดระบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ และจัดระบบการเงินการคลังเพื่อดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ สำหรับประเทศไทยมีการบัญญัติกฎหมายหลายระดับที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้สูงอายุ การศึกษาความคิดเห็นเกี่ยวกับประเด็นทางกฎหมายพบว่า รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยและพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ มีคะแนนเฉลี่ยอยู่ในระดับพอใช้พระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ ประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องการบริการทางการแพทย์และการสาธารณสุขแก่ผู้สูงอายุ และพระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีคะแนนเฉลี่ยอยู่ในระดับควรปรับปรุง บริการและปัญหาอุปสรรคของการให้บริการ สุขภาพแก่ผู้สูงอายุที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายมีดังนี้ (1) การบริการสุขภาพผู้สูงอายุไม่มีคุณภาพเท่าที่ควร (2) ขาด บุคลากรที่เชี่ยวชาญ (3) ผู้ดูแลและอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุขาดความรู้ มีภารกิจอื่น และมีปัญหาเรื่องค่าใช้จ่าย (4) ผู้สูงอายุขาดความรู้ มีความไม่ทัดเทียมกันในการได้รับสวัสดิการและการเข้าถึงบริการสุขภาพ (5) การประสานงานระหว่างหน่วยงานไม่ชัดเจน และมีปัญหาการเบิกจ่ายงบประมาณ ข้อเสนอเชิงนโยบายและกฎหมายมีดังนี้ (1) รัฐบาลควรจัดทำแผนยุทธศาสตร์ให้ครอบคลุมทุกมิติในแบบบูรณาการ (2) รัฐบาลควรปรับปรุงด้านการเงินการคลัง (3) ควร บัญญัติสาระสำคัญแห่งพระราชบัญญัติผู้สูงอายุและอนุบัญญัติที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมในส่วนค่าใช้จ่ายของผู้ดูแลผู้สูงอายุ (4) กระทรวงสาธารณสุข ควรประสานงานกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงมหาดไทยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อปรับปรุงพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ กฎกระทรวง และประกาศกระทรวง ที่เกี่ยวข้อง (5) ควรบูรณาการการทำงานดูแลผู้สูงอายุ และ (6) ควรนำยุทธศาสตร์ ระบบดูแลผู้สูงอายุไปสู่การปฏิบัติ