การพัฒนาแนวทางการจัดการศพโควิค-19 บริบทพหุวัฒนธรรมในเครือข่ายจังหวัดยะลา

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ พัฒนาและประเมินผลลัพธ์แนวทางการจัดการศพผู้เสียชีวิตจากโรคโควิด-19 บริบทพหุวัฒนธรรมในเครือข่ายจังหวัดยะลา เนื่องมาจากจากการเสียชีวิตด้วยโรคโควิด-19 ไม่สามารถดำเนินการตามพิธีกรรมแบบการเสียชีวิตทั่วไปได้ ประกอบกับในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้มีความเป็นพหุวัฒนธรรม ที่มีความละเอียดอ่อนทางวัฒนธรรม ความเชื่อของแต่ละศาสนา ทำให้เกิดข้อขัดแย้งทางพิธีกรรมในการจัดการศพ โดยเก็บข้อมูลจากญาติผู้ที่เสียชีวิตในเวชระเบียนโรงพยาบาลยะลาในช่วงมกราคม-กันยายน พ.ศ. 2565 ดังนี้ (1) พยาบาล จำนวน 5 คน (2) ทีมกู้ภัยจำนวน 40 คน และ 3) ผู้นำศาสนาจำนวน 24 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมคือ (1) แนวคำถามในการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์เชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และ (2) แบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ด้วยร้อยละและความถี่ ผลการศึกษาพบว่า (1) พยาบาลไม่มีแนวทางการจัดการศพโควิด-19 ตามหลักศาสนา (อิสลาม พุทธ และคริสต์) (2) ญาติผู้เสียชีวิตขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการศพโควิด-19 (3) เครือข่ายขาดระบบการจัดการและการประสานงานเครือข่ายในการจัดการศพในชุมชน และ (4) อุปกรณ์ไม่เพียงพอในการจัดการศพโควิด-19 นอกจากนี้ไม่พบอุบัติการณ์การแพร่กระจายเชื้อในชุมชนจากการจัดการศพ การปฏิบัติที่ถูกต้องตามแนวทางฯ ของเครือข่ายถูกต้อง (ร้อยละ 100) เครือข่ายที่เข้าร่วมในการจัดการศพโควิด-19 ของสามจังหวัดชายแดนใต้ (ร้อยละ 100) ความพึงพอใจของญาติผู้เสียชีวิต (ร้อยละ 81) และไม่พบอุบัติการณ์ความขัดแย้งระหว่างบุคลากรและญาติผู้เสียชีวิต ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมที่ได้จากการวิจัยครั้งนี้ คือ ควรจัดทำคู่มือชุดความรู้การจัดการศพโควิด-19 ตามบริบทพหุวัฒนธรรม เพื่อเผยแพร่ให้กับประชาชน บุคลากรทางสาธารณสุข ในการป้องกันและควบคุมการแพร่กระจายเชื้อของเครือข่ายจังหวัดยะลา และพัฒนาให้เป็น Model เพื่อปรับใช้กับโรคอุบัติใหมิต่อไป