การเฝ้าระวังโรคไข้หวัดนกเชิงรุกในสัตว์ปีกเลี้ยงหลังบ้าน ฟาร์มสัตว์ปีกขนาดเล็ก จุดพักก่อนส่งขายสัตว์ปีก และซากสัตว์ปีกในตลาดสด ในสี่จังหวัดชายแดนของประเทศไทย
คำสำคัญ:
เฝ้าระวังเชิงรุก, ไข้หวัดนก, สัตว์ปีก, พื้นที่ชายแดนบทคัดย่อ
เนื่องจากมีรายงานการระบาดของโรคไข้หวัดนกในประเทศเพื่อนบ้านเป็นครั้งคราว หน่วยงานปศุสัตว์และหน่วยงาน สาธารณสุขทั้งจากส่วนกลางและส่วนพื้นที่ได้ร่วมกันออกแบบการดำเนินการเฝ้ าระวังเชิงรุกแบบเป็นระบบของ โรคไข้หวัดนก และช่องทางการแลกเปลี่ยนข้อมูลโรคไข้หวัดนกที่ได้จากระบบเฝ้ าระวังโรคร่วมกันรวมถึงการออก สอบสวนโรคร่วมกันถ้ามีรายงานการตรวจพบเชื้อไวรัสไข้หวัดนกในพื้นที่ในอำเภอที่มีชายแดนติดกับสาธารณรัฐ ประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยเลือกพื้นที่เฝ้ าระวังใน 6 อำเภอ 4 จังหวัด ระหว่างเดือนมีนาคม พ.ศ. 2561 ถึง เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2564 ประชากรตัวอย่าง ได้แก่ (1) สัตว์ปีกเลี้ยงหลังบ้านหรือเลี้ยงในฟาร์ม (2) สัตว์ปีกใน พื้นที่จุดพักก่อนส่งขายสัตว์ปีกที่ตลาดชายแดน และ (3) ซากสัตว์ปีกที่ขายในตลาดสด ในแต่ละเดือนเจ้าหน้าที่ ปศุสัตว์สุ่มเก็บตัวอย่างสัตว์ปีก และนำ 5 ตัวอย่างใส่รวมกันใน 1 หลอดที่มีอาหารเลี้ยงเชื้อ โดยเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อ จากคอหอยหลังช่องปาก (oropharyngeal swab) ของสัตว์ปีกจากครัวเรือนหรือฟาร์มขนาดเล็ก ใน 6 อำเภอ ส่ง ตรวจประมาณ 360 ตัวอย่างต่อเดือน เก็บตัวอย่างจากคอหอยหลังช่องปากของสัตว์ปีกจากจุดพักก่อนส่งขายใน 2 อำเภอ ส่งตรวจประมาณ 30 ตัวอย่างต่อเดือน และเก็บตัวอย่างหลอดลมของสัตว์ปีกจากตลาดสดใน 6 อำเภอ ส่ง ตรวจประมาณ 60 ตัวอย่างต่อเดือน ส่งตรวจหาเชื้อไวรัสไข้หวัดนกด้วยวิธีการฉีดไข่ไก่ฟักและ real-time RT-PCR ที่ห้องปฏิบัติการกรมปศุสัตว์ และห้องปฏิบัติการศูนย์เฝ้ าระวังและติดตามโรคจากสัตว์ป่ า สัตว์ต่างถิ่นและสัตว์อพยพ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ผลการตรวจไม่พบเชื้อไวรัสไข้หวัดนกชนิดก่อโรครุนแรงจากไก่และเป็ด พื้นเมืองเลี้ยงหลังบ้านหรือในฟาร์มสัตว์ปีกขนาดเล็กทั้งหมดจำนวนรวม 18,370 ตัวอย่าง การดำเนินงานเฝ้ าระวัง เชิงรุกที่ร่วมมือกันระหว่างสาธารณสุขและปศุสัตว์ควรจะดำเนินการอย่างต่อเนื่องเข้มแข็งเพื่อตรวจจับการระบาด ของเชื้อไวรัสไข้หวัดนกในสัตว์ปีก ซึ่งจะช่วยในการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถานการณ์โรคให้เป็นไปได้อย่างทันการณ์ และ นำไปสู่การป้ องกันควบคุมโรคที่มีประสิทธิภาพและรวดเร็ว
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Tiensin T, Chaitaweesub P, Songserm T, Chaisingh A, Hoonsuwan W, Buranathai C, et al. Highly pathogenic avian influenza H5N1, Thailand, 2004. Emerg Infect Dis 2005;11(11):1664-72.
Department of Livestock Development, Thailand. Self-declaration of the recovery of freedom from highly pathogenic avian influenza (HPAI) by Thailand [Internet]. 2009 [cited 2022 Oct 18]. Available from: https:// www.woah.org/fileadmin/Home/eng/Publications_%26_Documentation/docs/pdf/bulletin/ENG_ Thailand_HPAI_2009.pdf
Food and Agriculture Organization of the United Nations. Global avian influenza viruses with zoonotic potential situation update [Internet]. 2023 [cited 2023 Apr 4]. Available from: https://www.fao.org/animal-health/ situation-updates/global-aiv-with-zoonotic-potential/ en
World Health Organization. Avian Influenza A (H5N1) – Cambodia [Internet]. 2023 [cited 2023 Apr 4]. Available from: https://www.who.int/emergencies/ disease-outbreak-news/item/2023-DON445
กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. ฟาร์มที่มีระบบการป้องกันโรคและการเลี้ยงสัตว์ที่เหมาะสม [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 4 เม.ย. 2566]. แหล่งข้อมูล: https:// pvlo-pic.dld.go.th/th1/files/2561/GFM/ppt_GFM.pdf
Food and Agriculture Organization of the United Nations. Guiding principles for the design of avian influenza active surveillance in Asia [Internet]. 2564 [cited 2023 Apr 4]. Available from: https://www.fao.org/3/cc2005en/ cc2005en.pdf
World Health Organization. WHO information for the molecular detection of influenza viruses [Internet]. 2021 [cited 2023 Feb 16]. Available from: https://cdn.who. int/media/docs/default-source/influenza/molecular-detention-of-influenza-viruses/protocols_influenza_virus_detection_feb_2021.pdf?sfvrsn=df7d268a_5
Spackman E, Senne DA, Myers TJ, Bulaga LL, Garber LP, Perdue ML, et al. Development of a real-time reverse transcriptase PCR assay for type A influenza virus and the avian H5 and H7 hemagglutinin subtypes. J Clin Microbiol 2002;40(9):3256-60.
Monne I, Ormelli S, Salviato A, De Battisti C, Bettini F, Salomoni A, et al. Development and validation of a one-step real-time PCR assay for simultaneous detection of subtype H5, H7, and H9 avian influenza viruses. J Clin Microbiol 2008;46(5):1769-73.
Tsukamoto K, Ashizawa T, Nakanishi K, Kaji N, Suzuki K, Shishido M, et al. Use of reverse transcriptase PCR to subtype N1 to N9 neuraminidase genes of avian influenza viruses. J Clin Microbiol 2009;47(7):2301-3.
Hoffmann E, Stech J, Guan Y, Webster RG, Perez DR. Universal primer set for the full-length amplification of all influenza A viruses. Arch Virol. 2001;146(12):2275-89.
Centers for Disease Control and Prevention. EpiInfo [Internet]. 2018 [cited 2022 Oct 18]. Available from: http://wwwn.cdc.gov/epiinfo/html/prevVersion.htm
Oliveira GS, Silva-Flannery L, Silva JF, Siza C, Esteves RJ, Marston BJ, et al. Active surveillance and early detection of community transmission of SARS-CoV-2 Mu variant (B.1.621) in the Brazilian Amazon. J Med Virol 2022;94(7):3410-5.
Zhang JL, Chen ZY, Lin SL, King CC, Chen CC, Chen PS. Airborne avian influenza virus in ambient air in the winter habitats of migratory birds. Environ Sci Technol 2022;15;56:22.
Singh M, Toribio JA, Scott AB, Groves P, Barnes B, Glass K, et al. Assessing the probability of introduction and spread of avian influenza (AI) virus in commercial Australian poultry operations using an expert opinion elicitation. PLoS One 2018;13(3):e0193730.
Sengkeopraseuth B, Co KC, Leuangvilay P, Mott JA, Khomgsamphanh B, Somoulay V, et al. First human infection of avian influenza A(H5N6) virus reported in Lao People’s Democratic Republic, February-March 2021. Influenza Other Respir Viruses 2022;16(2):181-5.
Outbreak News Today. Laos reports two H5N1 avian influenza poultry outbreaks, WHO follow-up on human case [Internet] 2020 [cited 2033 Apr 18]. Available from: https://outbreaknewstoday.com/laos-reportstwo-h5n1-avian-influenza-poultry-outbreaks-whofollow-up-on-human-case-25819/
Peacock TP, James J, Sealy JE, Iqbal M. A Global Perspective on H9N2 Avian Influenza Virus. Viruses 2019; 11(7):620.
Peiris M, Yuen KY, Leung CW, Chan KH, Ip PL, Lai RW, et al. Human infection with influenza H9N2. Lancet 1999;354:916–7.
Butt KM, Smith GJ, Chen H, Zhang LJ, Leung YH, Xu KM, et al. Human infection with an avian H9N2 influenza A virus in Hong Kong in 2003. J Clin Microbiol 2005;43(11):5760-7.
Um S, Siegers JY, Sar B, Chin S, Patel S, Bunnary S, et al. Human infection with avian influenza A(H9N2) virus, Cambodia, February 2021. Emerg Infect Dis 2021; 27(10):2742-5.
นัตฏิยา ศรีสุราช, ศศิประภา วัฒนวิเศษ, พรรณิชา วงศ์สาย เชื้อ. ประเมินการตรวจหาเชื้อ SARS-CoV-2 จากตัวอย่างรวมด้วยวิธี Real Time RT-PCR ในจังหวัดขอนแก่น. วารสารเทคนิคการแพทย์ 2564;49(3):7910-21.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
