ความสัมพันธ์ระหว่างสุขลักษณะของครัวเรือนกับสถานะสุขภาพของผู้อยู่อาศัยในครัวเรือนไทย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสุขลักษณะของครัวเรือนที่มีผลต่อสถานะสุขภาพของผู้อยู่อาศัยในครัวเรือนไทย ในชุมชนเมืองและชุมชนบท ดำเนินการศึกษาใน 4 ภาค สุ่มภาคละ 1 จังหวัด และคัดเลือกจังหวัดละ 2 ชุมชน แบ่งเป็นชุมชนเมืองและชุมชนบทรวม 8 ชุมชน เก็บข้อมูลโดยแบบสำรวจและแบบสอบถาม จำนวนตัวอย่าง 1,121 ครัวเรือน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยสถิติการวิเคราะห์ multiple logistic regression ผลการศึกษาพบว่า ลักษณะของที่พักอาศัยของครัวเรือนไทยส่วนใหญ่เป็นบ้านเดี่ยว โดยชุมชนบทเป็นบ้านเดี่ยวสูงถึงร้อยละ 94.0 ส่วนชุมชนเมืองเป็นบ้านเดี่ยวร้อยละ 67.8 ครัวเรือนส่วนใหญ่มีการจัดการและมีสุขลักษณะของครัวเรือนที่ดี แต่ยังมีครัวเรือนส่วนหนึ่งที่พบปัญหาสุขลักษณะ เมื่อวิเคราะห์สุขลักษณะของครัวเรือนที่อาจส่งผลต่อการเกิดโรคหรืออาการผิดปกติพบว่า ปัจจัยสุขลักษณะที่มีความสัมพันธ์กับสถานะสุขภาพทั้งในชุมชนบทและชุมชนเมือง ได้แก่ การพบแมลงสาบในบ้าน เป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดโรคทางเดินหายใจ ในชุมชนเมือง (OR = 10.00; 95%CI: 2.48-42.99) ในชุมชนบท (OR = 8.07; 95%CI: 1.08-60.31) และยังเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดอาการผื่นคัน (OR = 3.27; 95%CI: 1.81-5.94 และ OR = 2.65; 95%CI: 1.28-5.47) การใช้ยาฆ่าแมลงแบบก้อนหรือแบบชอล์กเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดอาการปวดศีรษะ (OR = 14.01; 95%CI: 3.92-50.13 และ OR = 7.67; 95%CI: 1.42-41.48) การให้สัตว์เลี้ยงนอนในบ้านเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดโรคทางเดินหายใจ (OR = 2.24; 95%CI: 1.09-4.61 และ OR = 3.22; 95%CI: 1.22-8.50) และการไม่เก็บขยะไปรวบรวมนอกตัวบ้านเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดอาการแน่นหน้าอก (OR = 2.38; 95%CI: 1.46-3.89 และ OR = 3.80; 95%CI: 1.06-13.64) ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรนำผลจากการศึกษาครั้งนี้ไปใช้สร้างความตระหนักและสร้างความรู้ความเข้าใจในการปฏิบัติตน ป้องกันตนเอง และปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยคำนึง ถึงจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขลักษณะที่ดีในที่อยู่อาศัย