การเปรียบเทียบและบูรณาการร่วมในการดูแลผู้ป่วยใกล้เสียชีวิต ของศาสตร์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนตะวันตก
คำสำคัญ:
สัญญาณของผู้ใกล้เสียชีวิต, การดูแลผู้ใกล้เสียชีวิต, การแพทย์แผนไทย, การแพทย์แผนตะวันตกบทคัดย่อ
เมื่อความตายเป็นเรื่องธรรมดาที่เกิดขึ้นกับทุกชีวิต การตายดีจึงเป็นความหวังของทุกคน วิธีการมากมายได้ถูกนำเสนอออกมา รวมถึงศาสตร์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนตะวันตก เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายที่ใกล้เสียชีวิต บทความนี้ต้องการเปรียบเทียบศาสตร์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนตะวันตกในประเด็นที่สำคัญ คือ สัญญาณของผู้ใกล้เสียชีวิตและการดูแลผู้ใกล้เสียชีวิต และนำเสนอบทวิจารณ์ในเรื่องการวิเคราะห์และบูรณาการร่วมของศาสตร์การแพทย์ทั้ง 2 แขนง ในการดูแลผู้ใกล้เสียชีวิตให้เปลี่ยนแปลงผ่านไปสู่การตายดี ศาสตร์การแพทย์แผนไทยได้ให้ความหมายของความตายไว้ว่า คือสภาวะที่เกิดขึ้นหลังจากหัวใจหยุดเต้น น้ำดีหยุดทำงาน ลมหายใจเข้าออกหยุดลง และไฟอุ่นกายไม่ทำงานแล้วอย่างสมบูรณ์ สัญญาณของผู้ใกล้เสียชีวิตต้องอาศัยการซักถามจากผู้ป่วยเป็นหลัก การดูแลผู้ใกล้เสียชีวิตมีจุดประสงค์ที่สำคัญคือการทำให้ผู้ป่วยสามารถเสียชีวิตได้อย่างสงบ ด้วยการใช้หลักของธรรมานามัย ร่วมกับการใช้ยาสมุนไพรและการทำหัตถการ ในขณะที่ศาสตร์การแพทย์แผนตะวันตกได้ให้ความหมายของความตายไว้ว่า คือการหยุดทำงานของสมองอย่างถาวร โดยมีลักษณะของการปราศจากความรู้สึกตัวอย่างสมบูรณ์และไม่มีการปฏิกิริยาตอบสนองของก้านสมองใดๆ สัญญาณของผู้ใกล้เสียชีวิตเป็นสิ่งที่ได้จากการตรวจหรือการสังเกตจากภายนอกเป็นหลัก การดูแลผู้ใกล้เสียชีวิตมีจุดประสงค์ที่สำคัญคือ การทำให้ผู้ป่วยสามารถใช้ช่วงระยะเวลาสุดท้ายของชีวิตที่ดี ด้วยการดูแลทั้งผู้ป่วยและครอบครัวให้ครอบคลุมในทุกมิติของความเป็นมนุษย์ ร่วมกับการใช้ยาและการสื่อสารโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายแบ่งได้เป็น 2 ขั้นตอน คือ การวินิจฉัยภาวะใกล้เสียชีวิตและการดูแลผู้ใกล้เสียชีวิต เมื่อบูรณาการร่วมศาสตร์การแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนตะวันตก จึงพบว่า ศาสตร์การแพทย์ทั้ง 2 แขนงสามารถช่วยลดข้อด้อยของกันและกันได้ในการวินิจฉัยภาวะใกล้เสียชีวิต พร้อมทั้งนำมาประยุกต์ใช้ร่วมกันได้ดีในการดูแลผู้ใกล้เสียชีวิต เพราะต่างมีจุดประสงค์ในการทำให้ผู้ป่วยสามารถใช้ช่วงระยะเวลาสุดท้ายของชีวิตที่ดีและเสียชีวิตได้อย่างสงบเช่นเดียวกัน เพียงแต่แตกต่างกันในด้านของวิธีการดูแล
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Hui D. Clinical signs of impending death in cancer patients. Oncologist 2014;19:681–7.
Disayavanish C, Disayavanish P. Introduction of thetreatment method of Thai traditional medicine: itsvalidity and future perspectives. Psychiatry Clin Neurosci 1998;52:334–7.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Tipitaka (Mahachulalongkornrajavidyalaya Edition). Vol. 20: Maranañana Sutta. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press; 1996.
Ministry of Public Health, Department for Development of Thai Traditional and Alternative Medicine. The textbook of thai traditional medicine: theoretical principles. Bangkok: Ministry of Public Health; 2002.
Bruera S, Chisholm G, Dos Santos R, Crovador C, Hui D, Dalal S, et al. Variations in vital signs in the last days of life in patients with advanced cancer. J Pain Symptom Manage 2014;48(4) :510–7.
Hosoi T, Ozone S, Hamano J, Maeno T, Maeno T. Variations in vital signs at the end of life in non-cancer patients: a retrospective study. Ann Palliat Med 2020;9(5):2678–83.
Hui D, Con A, Christie G, Hawley PH. Bedside clinical signs associated with impending death in patients with advanced cancer: preliminary findings of a prospective longitudinal cohort study. Cancer 2015;121(6):960–7.
Chewaskulyong B, Sapinun L, Downing GM, Intaratat P, Sawangchareon K, Kongscen P, et al. Reliability andvalidity of the Thai translation (Thai PPS Adult Suandok) of the Palliative Performance Scale (PPSv2). Palliat Med 2012;26(8):1034–41.
Wutzler A, Mavrogiorgou P, Winter C, Juckel G. Elevation of brain serotonin during dying. Neurosci Lett 2011;498(1):20–1.
Cant R, Cooper S, Chung C, O’Connor M. The divided self: near death experiences of resuscitated patients a review of literature. Int Emerg Nurs 2012;20(2):88–93.
Campbell SM. Well-being and the good death. Ethical Theory Moral Pract 2020;23(3–4):607–23.
World Health Organization. WHO definition of palliative care [Internet]. 2020 [cited 2023 Feb 14]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/ detail/palliative-care
Seow H, Barbera L, Sutradhar R, Howell D, Earle C, Liu Y, et al. Trajectory of performance status and symptom scores for patients with cancer during the last six months of life. J Clin Oncol 2011;29:1151–8.
Portenoy RK, Thaler HT, Kornblith AB, McCarthy Lepore J, Friedlander-Klar H, Kiyasu E, et al. Symptom prevalence, characteristics and distress in a cancer population. Qual Life Res 1994;3:183–9.
Wendleton DH, Johnson TA, Katz RS. Caregiving of the soul: spirituality at the end of life. In: Katz RS, Johnson TA, editors. When professionals weep: emotional and countertransference responses in palliative and end-of-life care. New York: Routledge; 2006. p. 27–38.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
