ประสิทธิผลของระบบบริการส่งเสริมการคุมกำเนิดแบบไม่ถาวร เพื่อลดการตั้งครรภ์ซ้ำในวัยรุ่น ผู้มารับบริการที่โรงพยาบาลปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ในช่วงปีงบประมาณ 2562-2566

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยและพัฒนาจัดทำในโรงพยาบาลปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ระหว่างปีงบประมาณ 2562-2566 มีวัตถุประสงค์หลักแบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 เพื่อศึกษาขนาดปัญหาการตั้งครรภ์ของวัยรุ่น การกระจายการตั้งครรภ์ซ้ำของวัยรุ่น และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการตั้งครรภ์ซ้ำของวัยรุ่น ไปพร้อมกับการพัฒนาโปรแกรมบริการส่งเสริมการคุมกำเนิดแบบไม่ถาวรสำหรับวัยรุ่น และส่วนที่ 2 เพื่อประเมินประสิทธิผลของโปรแกรมบริการส่งเสริมการคุมกำเนิดแบบไม่ถาวรสำหรับวัยรุ่น ซึ่งรวมวิธีคุมกำเนิดแบบ กึ่งถาวรและแบบชั่วคราวไว้ด้วยกัน โดยใช้วิธีการเก็บข้อมูลทุติยภูมิจากเวชระเบียนวัยรุ่นตั้งครรภ์ที่มารับบริการฝากครรภ์ คลอด หรือแท้ง ในโรงพยาบาลในช่วงเวลาดังกล่าว จำนวน 414 คน หากวัยรุ่นตั้งหลายครั้งเก็บข้อมูลจากครรภ์สุดท้ายถือเป็นครรภ์สังเกต ประเมินความชุก การตั้งครรภ์ซ้ำเร็ว และความครอบคลุมของโปรแกรมบริการส่งเสริมการคุมกำเนิดแบบไม่ถาวรเป็นร้อยละ วิเคราะห์ปัจจัยสัมพันธ์กับการตั้งครรภ์ซ้ำในครรภ์สังเกตของวัยรุ่นโดยใช้สถิติไคสแควร์ การทดสอบ Fisher exact test การวิเคราะห์ logistic regression ผลการศึกษาส่วนที่ 1 พบการตั้งครรภ์ซ้ำหลังครรภ์สังเกตร้อยละ 2.2 (9/414 คน) เป็นการตั้งครรภ์ซ้ำเร็วร้อยละ 0.96 (4/414 คน) ครรภ์สังเกตของวัยรุ่นเป็นครรภ์ที่สองขึ้นไปร้อยละ 12.1 (50/414 คน) ปัจจัยที่มีนัยสำคัญต่อการตั้งครรภ์ซ้ำหลังครรภ์สังเกต คือ การฝังยาคุมหลังครรภ์สังเกต โดยวัยรุ่นที่ฝังยาคุมหลังครรภ์สังเกตพบการตั้งครรภ์ซ้ำน้อยกว่าวัยรุ่นไม่ได้ฝังยาคุมร้อยละ 97.9 (OR=0.021, 95%CI: 0.001, 0.404, p<0.05) ผลการศึกษาส่วนที่ 2 พบ โปรแกรมบริการส่งเสริมการคุมกำเนิดแบบไม่ถาวรทำได้ครอบคลุมวัยรุ่นตั้งครรภ์ที่มารับบริการร้อยละ 64.7 วัยรุ่นตั้งครรภ์ที่ได้รับปรึกษาเต็มรูปแบบตามโปรแกรมบริการส่งเสริมการคุมกำเนิดแบบไม่ถาวร มีแนวโน้มตัดสินใจฝังยาคุมหลังครรภ์สังเกต 2.4 เท่าเปรียบเทียบกับการคุมกำเนิดวิธีอื่น (OR=2.44, 95%CI: 1.04, 5.70, p<0.05) และมีแนวโน้มที่จะเริ่มคุมกำเนิดทันทีตั้งแต่ก่อนออกจากโรงพยาบาล 3.2 เท่าเปรียบเทียบกับการเลื่อนการคุมกำเนิดออกไป (OR=3.20, 95%CI: 1.66, 6.15, p<0.05) การศึกษานี้นำสู่แนวคิดการพัฒนาโปรแกรมบริการส่งเสริม การคุมกำเนิดแบบไม่ถาวรของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่นให้ครอบคลุมสมาชิกในครอบครัวผู้มีบทบาทต่อการ ตัดสินใจของวัยรุ่นมากขึ้น เพื่อเติมเต็มช่องว่างในการป้องกันการตั้งครรภ์ซ้ำของวัยรุ่น