ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะทางเดินหายใจส่วนบนอุดกั้นหลังการผ่าตัดไทรอยด์: การศึกษาเชิงวิเคราะห์ย้อนหลังในโรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี

บทคัดย่อ

ภาวะทางเดินหายใจส่วนบนอุดกั้นหลังผ่าตัดไทรอยด์เป็นภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงและอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะทางเดินหายใจส่วนบนอุดกั้นภายหลังการผ่าตัดไทรอยด์ โดยเป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์ข้อมูลแบบย้อนหลัง ในผู้ป่วยจำนวน 223 ราย ที่เข้ารับการผ่าตัดไทรอยด์ ณ โรงพยาบาลมะเร็งอุดรธานี ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2563 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2566 ข้อมูลที่เก็บรวบรวมได้แก่ เพศ อายุ การวินิจฉัย ชนิดของการผ่าตัด ระยะเวลาที่ก้อนไทรอยด์โต การเคลื่อนไหวของเส้นเสียง ตำแหน่งของหลอดลม และการลุกลามของก้อนเข้าสู่ช่องอก รวมถึงข้อมูลระหว่างการผ่าตัด ได้แก่ ความยากในการใส่ท่อช่วยหายใจ ข้อมูลการบาดเจ็บของเส้นประสาทกล่องเสียง ปริมาณเลือดที่สูญเสียมากกว่า 100 มิลลิลิตร และก้อนไทรอยด์ขนาดใหญ่มากกว่า 200 กรัม ข้อมูลภายหลังการผ่าตัดที่ใช้ประเมินภาวะทางเดินหายใจส่วนบนอุดกั้น ได้แก่ การถอดท่อช่วยหายใจไม่สำเร็จ และการเจาะคอภายใน 48 ชั่วโมงหลังการผ่าตัดผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วย 64 ราย (ร้อยละ 28.7) ถอดท่อช่วยหายใจไม่สำเร็จ โดยส่วนใหญ่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งไทรอยด์ (ร้อยละ 55.16) ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะทางเดินหายใจส่วนบนอุดกั้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ มะเร็งไทรอยด์ (adj $OR=4.56$; 95% CI: 1.95-10.68; $p<0.001$) เส้นเสียงไม่ขยับก่อนผ่าตัด (adj $OR=10.08$; 95% CI: 1.60-63.42; $p=0.009$) หลอดลมตีบหรือบิดเบี้ยวก่อนผ่าตัด (adj $OR=3.05$; 95% CI: 1.05–8.84; $p=0.042$) ก้อนไทรอยด์ขนาดใหญ่มากกว่า 200 กรัม (adj $OR=7.28$; 95% CI: 1.80–29.33; $p=0.004$) และเลือดออกระหว่างผ่าตัดมากกว่า 100 มิลลิลิตร (adj $OR=9.45$; 95% CI: 4.20–21.23; $p<0.001$)ดังนั้น ผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวจะต้องมีการวางแผนในการถอดท่อช่วยหายใจหลังผ่าตัดอย่างรอบคอบพร้อมทั้งเฝ้าระวังหลังผ่าตัดอย่างใกล้ชิด และต้องให้คำแนะนำผู้ป่วยถึงความเป็นไปได้ของการใส่ท่อช่วยหายใจเป็นเวลานานหรือการเจาะคอเพื่อความปลอดภัยหลังผ่าตัดไทรอยด์