การพัฒนาระบบประเมินมาตรฐานองค์กรภาคประชาสังคมที่จัดบริการด้านเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชน

บทคัดย่อ

การติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ยังเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของโลกและประเทศไทย กรมควบคุมโรค จึงพัฒนา ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2562 จำนวน 3 ฉบับ เพื่อส่งเสริมให้องค์กรภาคประชาสังคมมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรค ผ่านการจัดบริการด้านเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชน การกำกับดูแลองค์กรภาคประชาสังคมที่จัดบริการด้านเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชนให้ได้มาตรฐานจึงเป็นกลไกสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นและเป็นการคุ้มครองผู้บริโภค ผู้จัยจึงพัฒนาระบบประเมินมาตรฐานองค์กรภาคประชาสังคมที่จัดบริการด้านเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความตรงเชิงระบบในการนำระบบการประเมินมาตรฐานองค์กรภาคประชาสังคมไปใช้จริง การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงพัฒนา ดำเนินการ 4 ขั้นตอน คือ (1) ศึกษาสถานการณ์การประเมินมาตรฐานองค์กรภาคประชาสังคมที่จัดบริการเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชน (2) พัฒนาระบบประเมินมาตรฐานองค์กรภาคประชาสังคมที่จัดบริการด้านเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชน (3) ทดลองใช้ระบบการประเมินมาตรฐานในองค์กรภาคประชาสังคม 23 แห่ง (4) ประเมินความตรง (fidelity) ของการประเมินมาตรฐาน กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย (1) ผลการตรวจประเมินมาตรฐานองค์กรภาคประชาสังคม 23 แห่ง ในระบบการขึ้นทะเบียนองค์กรภาคประชาสังคม (2) ผู้ตรวจประเมินมาตรฐาน 42 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบทวนสอบการประเมินมาตรฐานองค์กรภาคประชาสังคมที่จัดบริการเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชน และแนวคำถามการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ความตรงในการนำแนวทางการตรวจประเมินมาตรฐานฯ สู่การปฏิบัติโดยการวิเคราะห์เนื้อหา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าความถี่และร้อยละ ผลการศึกษาพบว่า ระบบการประเมินมาตรฐานองค์กรภาคประชาสังคมที่จัดบริการเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชนที่พัฒนาขึ้นสามารถนำสู่การปฏิบัติได้จริงในระดับประเทศ และมีความตรงของการตรวจประเมินมาตรฐานระดับดีมาก ผู้กำหนดนโยบายควรส่งเสริมให้องค์กรภาคประชาสังคมทุกระดับเข้าสู่ระบบการตรวจประเมิน เพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดบริการเอชไอวีและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในชุมชนในการค้นหากลุ่มเสี่ยงที่ยังไม่เข้าสู่ระบบบริการสุขภาพปกติ เพื่อการดูแลสุขภาพชุมชนอย่างยั่งยืน การวิจัยครั้งต่อไปควรมีการศึกษาความคิดเห็นของผู้ตรวจประเมินและองค์กรภาคประชาสังคมที่ได้รับการตรวจประเมินเมื่อมีการตรวจประเมินมาตรฐานไประยะหนึ่ง เพื่อปรับปรุงวิธีการและกระบวนการกำกับมาตรฐานให้เหมาะสมกับบริบทสุขภาพชุมชนและงบประมาณ