ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการรับประทานเห็ดป่า: กรณีศึกษาประชาชนในพื้นที่มีการเสียชีวิตจากการรับประทานเห็ดพิษ

บทคัดย่อ

เห็ดพิษเป็นสาเหตุสำคัญของการเจ็บป่วยและเสียชีวิต โดยข้อมูลย้อนหลัง 5 ปี พบว่า ผู้ป่วยทุก 10 ราย เสียชีวิต 1 ราย ในปี พ.ศ. 2567 เขตสุขภาพที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี มีจำนวนผู้เสียชีวิตสูงสุด 6 ราย และหนึ่งในผู้เสียชีวิตมีอายุ 10 ปี การศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการรับประทานเห็ดป่ากับตัวแทนครัวเรือนในหมู่บ้านที่พบเด็กเสียชีวิต สุ่มตัวอย่างแบบสะดวก ได้ 81 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์โดยใช้แบบสอบถามชนิดมีโครงสร้าง ประกอบด้วยข้อมูลส่วนบุคคล ประสบการณ์ ความรู้ ความเชื่อ และพฤติกรรมการรับประทานเห็ดป่า ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน มีค่าดัชนีความสอดคล้องรายข้ออยู่ระหว่าง 0.67–1.00 ทดสอบความเชื่อมั่นกับกลุ่มตัวอย่าง 30 คน พบค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคด้านความรู้ ความเชื่อ และพฤติกรรม เท่ากับ 0.75, 0.83 และ 0.77 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการทดสอบไคสแควร์และการทดสอบของฟิชเชอร์กรณีค่าคาดหมายน้อยกว่า 5 มากกว่าร้อยละ 20 เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรอิสระกับตัวแปรตามผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 82.7) อายุอยู่ระหว่าง 26–81 ปี จบชั้นประถมศึกษา (ร้อยละ 63.0) อาชีพเกษตรกร (ร้อยละ 60.5) ได้รับการถ่ายทอดความรู้จากผู้เฒ่าผู้แก่ (ร้อยละ 54.3) มีความรู้ ความเชื่อ และพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัย โดยมีความรู้อยู่ในระดับปานกลางถึงต่ำ (ร้อยละ 49.4) ความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง (ร้อยละ 100.0) และพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัย (ร้อยละ 81.5)ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการรับประทานเห็ดป่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ($p < 0.05$) คือ ระดับการศึกษา การได้รับการถ่ายทอดความรู้ และบุคคลสำคัญในการให้ความรู้ ดังนั้น ควรส่งเสริมความรู้เรื่องเห็ดป่าในรูปแบบที่เข้าใจง่ายและสอดคล้องกับวิถีชีวิตชุมชน โดยเน้นการมีส่วนร่วมของผู้มีความเชี่ยวชาญในชุมชน และให้หน่วยงานสาธารณสุขร่วมพัฒนาความรู้ที่ถูกต้องเพื่อขยายสู่ประชาชน