ลักษณะทางระบาดวิทยาและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับอาการรุนแรงในผู้ป่วยโรคปอดอักเสบที่รักษาแบบผู้ป่วยในของโรงพยาบาลชุมแพ

บทคัดย่อ

การวิจัยย้อนหลังเชิงพรรณนาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะทางระบาดวิทยาและปัจจัยที่สัมพันธ์กับอาการรุนแรงในผู้ป่วยโรคปอดอักเสบที่รักษาในโรงพยาบาลชุมแพ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยปอดอักเสบชุมชนอายุ 15 ปีขึ้นไป ที่เข้ารับการรักษาระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2564 – 31 ธันวาคม พ.ศ. 2566 จำนวน 956 ราย ข้อมูลทั่วไปและข้อมูลปอดอักเสบได้จากเวชระเบียนและฐานข้อมูลคอมพิวเตอร์ของโรงพยาบาล วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกแบบหลายตัวแปร ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยเป็นเพศหญิง ร้อยละ 50.10 เป็นผู้สูงอายุ อายุเฉลี่ย 63.36 ปี ไม่ได้ประกอบอาชีพ ร้อยละ 44.04 ได้รับวัคซีนโควิด และไข้หวัดใหญ่ ร้อยละ 18.41 และ 2.20 ตามลำดับ มีโรคประจำตัว ร้อยละ 79.29 เป็นโรคความดันโลหิตสูง ร้อยละ 45.08 และเบาหวาน ร้อยละ 29.92 ปอดอักเสบจากเชื้อโควิด ร้อยละ 44.87 อาการนำที่พบบ่อย คือ ไข้ ไอ ร้อยละ 19.25, หอบ ร้อยละ 16.95 พบมากในฤดูฝน ร้อยละ 47.18 ภาพรังสีทรวงอกพบลักษณะทึบแสงแบบกระจกฝ้า (ground glass) ร้อยละ 40.59 ตรวจไม่พบเชื้อในกระแสเลือดและเสมหะ ร้อยละ 51.45 ในเสมหะพบเชื้อ Klebsiella pneumoniae มากที่สุด ผู้ป่วยมีอาการไม่รุนแรง ร้อยละ 44.46 รุนแรงปานกลาง ร้อยละ 22.17 และรุนแรงมาก ร้อยละ 9.73 เกิดผลลัพธ์อันไม่พึงประสงค์ 349 ราย ร้อยละ 36.51 และเสียชีวิต 50 ราย ร้อยละ 5.23 ปัจจัยที่สัมพันธ์ กับอาการรุนแรงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศชาย ($\text{AOR} = 1.69, 95\% \text{ CI}: 1.16\text{--}2.45, p = 0.006$) อายุ $\ge 60$ ปี ($\text{AOR} = 11.48, 95\% \text{ CI}: 6.52\text{--}20.24, p < 0.05$) โรคไตวายเรื้อรังระยะ 3–5 ($\text{AOR} = 2.78, 6.82, 2.89, 95\% \text{ CI}: 1.71\text{--}4.50, 2.76\text{--}16.86, 1.26\text{--}6.65, p < 0.05$) อัตราการหายใจสูง ($\text{AOR} = 1.16, 95\% \text{ CI}: 1.12\text{--}1.20, p < 0.05$) ค่า $\text{O}_2 \text{ saturation}$ แรกรักษาต่ำ ($\text{AOR} = 0.96, 95\% \text{ CI}: 0.93\text{--}0.98, p < 0.05$) และค่า Hemoglobin ต่ำ ($\text{AOR} = 0.84, 95\% \text{ CI}: 0.77\text{--}0.91, p < 0.05$) ปัจจัยเสี่ยงต่ออาการรุนแรงของโรคปอดอักเสบ ได้แก่ อายุ $\ge 60$ ปี เพศชาย โรคไตวายเรื้อรัง อัตราการหายใจสูง ค่าความอิ่มตัวของออกซิเจน ($\text{O}_2 \text{ saturation}$) แรกรักษาต่ำ และค่า ฮีโมโกลบินต่ำ สามารถใช้เป็นแนวทางการคัดกรองและเฝ้าระวังผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงในชุมชนและการวางแผน ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่