ทฤษฎีการกระทำตามแผนและตราบาปทางสังคมในการทำนายความตั้งใจในการแสวงหาความช่วยเหลือของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในประเทศไทย

บทคัดย่อ

ความชุกที่สูงของภาวะความทุกข์ทางจิตใจในกลุ่มนักศึกษาระดับปริญญาตรี สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการศึกษาความตั้งใจในการแสวงหาความช่วยเหลือในประชากรกลุ่มนี้ งานวิจัยนี้ประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผน (theory of planned behavior: TPB) โดยบูรณาการการตีตราทางสังคมและการตีตราตนเองเป็นปัจจัยขยาย เพื่อทำนายความตั้งใจในการแสวงหาความช่วยเหลือ ซึ่งนิยามเป็นความตั้งใจในการใช้บริการสุขภาพจิตที่มหาวิทยาลัยจัดให้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยนักศึกษาระดับปริญญาตรี จำนวน 105 คน (เพศชาย 17 คน เพศหญิง 88 คน) จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดย 68 คน มาจากคณะจิตวิทยา และ 37 คน มาจากคณะอื่นๆ ผู้เข้าร่วมวิจัยตอบแบบประเมินตนเองเกี่ยวกับความตั้งใจในการแสวงหาความช่วยเหลือ ทัศนคติต่อการแสวงหาความช่วยเหลือ บรรทัดฐานเชิงอัตวิสัย การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรม (PBC) การตีตราตนเอง การตีตราทางสังคม ประสบการณ์การแสวงหาความช่วยเหลือในอดีต และการแสวงหาความช่วยเหลือแบบไม่เป็นทางการผลการวิเคราะห์ hierarchical regression analysis พบว่า ทัศนคติต่อการแสวงหาความช่วยเหลือ บรรทัดฐานเชิงอัตวิสัย และการรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรม สามารถทำนายความตั้งใจในการแสวงหาความช่วยเหลือได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ($p < 0.05$) ในขณะที่การตีตราตนเองและการตีตราทางสังคมไม่เป็นตัวทำนายที่มีนัยสำคัญ ($p > 0.05$) เมื่อควบคุมตัวแปรหลักของ TPB นอกจากนี้ การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรมและประสบการณ์การแสวงหาความช่วยเหลือในอดีตเป็นตัวทำนายที่มีอิทธิพลมากที่สุดต่อความตั้งใจในการแสวงหาความช่วยเหลือโดยสรุป ผลการวิจัยสนับสนุนว่า TPB เป็นกรอบแนวคิดที่มีความเหมาะสมและมีพลังในการทำนายความตั้งใจในการแสวงหาความช่วยเหลือ อย่างไรก็ตาม การที่การตีตราทางสังคมและการตีตราตนเองไม่พบอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญ อาจอธิบายได้จากความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญระหว่างตัวแปรดังกล่าวกับทัศนคติ บรรทัดฐานเชิงอัตวิสัย และการรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรม ทั้งนี้ ควรตีความผลการวิจัยด้วยความระมัดระวัง เนื่องจากเป็นการวิจัยแบบภาคตัดขวาง และได้มีการอภิปรายข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัยและการพัฒนาแนวทางการแทรกแซงในอนาคตไว้ในงานวิจัยนี้