ความชุกของภาวะปลายประสาทเสื่อมแบบสมมาตรส่วนปลายในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีระดับความเสี่ยงต่อการเกิดแผลเท้าเบาหวานต่ำมาก อายุ 18-55 ปี: การศึกษาภาคตัดขวางโดยใช้การตรวจการชักนำกระแสประสาท
คำสำคัญ:
ภาวะปลายประสาทเสื่อม, เบาหวาน, การชักนำกระแสประสาทบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความชุกของภาวะปลายประสาทเสื่อมแบบสมมาตรส่วนปลายในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อายุ 18-55 ปี ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดแผลเท้าต่ำมาก โดยดำเนินการศึกษาเชิงพรรณนาแบบตัดขวางในกลุ่มตัวอย่าง 100 คน ณ คลินิกประกันสังคม โรงพยาบาลสระบุรี ใช้การตรวจการชักนำกระแสประสาทเป็นเกณฑ์วินิจฉัยมาตรฐานร่วมกับแบบประเมินทางระบบประสาท Michigan Neuropathy Screening Instrument (MNSI) และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติถดถอยโลจิสติกทวิภาค ผลการศึกษาพบความชุกของภาวะปลายประสาทเสื่อมแบบสมมาตรส่วนปลายสูงถึงร้อยละ 30 แม้ผู้ป่วยมีระยะเวลาเป็นโรคเฉลี่ยเพียง 4.7 ปี โดยปัจจัยทำนายสำคัญที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติประกอบด้วยภาวะจอประสาทตาเสื่อม (adjusted OR=42.564) ความผิดปกติของการชักนำกระแสประสาท Tibial (adjusted OR=11.242) และ medial plantar (adjusted OR=7.876) และความผิดปกติของ MNSI ส่วนซักประวัติ (adjusted OR=11.775) ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าพยาธิสภาพของเส้นประสาทสามารถเกิดได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นที่ยังไม่ปรากฏอาการทางคลินิกชัดเจน และอาจถูกละเลยจากการคัดกรองปกติ สรุปได้ว่า ผู้ป่วยกลุ่มความเสี่ยงต่อการเกิดแผลเท้าเบาหวานต่ำมากมีความเสี่ยงซ่อนเร้นต่อภาวะปลายประสาทเสื่อม จึงควรส่งเสริมการคัดกรองด้วยประวัติทางคลินิกที่สำคัญและเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพ เช่น MNSI ส่วนซักประวัติและส่งเสริมการส่งต่อเพื่อตรวจเฉพาะทางในบางเส้นประสาทที่สำคัญ เพื่อป้องกันการลุกลามสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงในอนาคต
Downloads
เอกสารอ้างอิง
McDermott K, Fang M, Boulton AJ, Selvin E, Hicks CW. Etiology, epidemiology, and disparities
in the burden of diabetic foot ulcers. Diabetes Care 2023;46(1):209-21.
Dyck PJ, Albers JW, Andersen H, Arezzo JC, Biessels GJ, Bril V, et al. Diabetic polyneuropathies:
update on research definition, diagnostic criteria and estimation of severity. Diabetes Metab
Res Rev 2011;27(7):620-8.
Edmonds M, Manu C, Vas P. The current burden of diabetic foot disease. J Clin Orthop
Trauma 2021;1(17):88-93.
Thirapatarapong W, Srisawasdi G. Epidemiology and direct cost of diabetes-related lower
extremity amputations at Siriraj Hospital. J Rehabil Med 2008;18(2):65-9.
ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย, สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับ
โรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 26 ก.ย. 2568]. แหล่งข้อมูล:
https://cpg.dms.go.th/ebooks/แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน-2566
Schaper NC, van Netten JJ, Apelqvist J, Bus SA, Fitridge R, Game F, et al. Practical guidelines
on the prevention and management of diabetes-related foot disease (IWGDF 2023 update).
Diabetes Metab Res Rev 2023;27:e3657.
นีรนาท สีมะสิงห์, พิชญ์ พหลภาคย์, สว่างจิต สุรอมรกูล. ความชุกตามระดับความเสี่ยงของการเกิดแผลเท้าเบา
หวานในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2. วชิรเวชสารและเวชศาสตร์เขตเมือง 2564;65(ฉบับเพิ่มเติม):63-74.
รัชฎา สหะวรกุลศักดิ์. การศึกษาความชุกตามระดับความเสี่ยงของการเกิดแผลเบาหวานที่เท้า. วารสารศูนย์การ
ศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า 2556;30(1):71-2.
Ziegler D, Papanas N, Schnell O, Nguyen BD, Nguyen KT, Kulkantrakorn K, et al. Current
concepts in the management of diabetic polyneuropathy. J Diabetes Investig 2021;12(4):
-75.
Uluc K, Isak B, Borucu D, Temucin CM, Cetinkaya Y, Koytak PK, et al. Medial plantar and
dorsal sural nerve conduction studies increase the sensitivity in the detection of neuropathy
in diabetic patients. Clin Neurophysiol 2008;119(4):880-5.
Hasan MM, Shokry AE, Mohamad SK, El AF. Sural and medial plantar nerve conduction
study in the diagnosis of subclinical diabetic neuropathy. Al-Azhar Assiut Medical Journal
;19(3):446-51.
กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: โกโก้พริ้นท์; 2567.
กองโรคไม่ติดต่อ. รายงานประจำปี 2568 กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค. กรุงเทพมหานคร:
อักษรกราฟฟิกแอนด์ดีไซน์; 2569.
Weng YC, Tsai SS, Lyu RK, Chu CC, Ro LS, Liao MF, et al. Diabetic distal symmetrical
polyneuropathy: correlation of clinical, laboratory, and electrophysiologic studies in
patients with type 2 diabetes mellitus. J Diabetes Res 2020;2020(1):6356459.
ศิรินาถ ตงศิริ, ภัทราวุธ อินทรกำแหง, เฟื่องฟ้า คุณาดร. การศึกษาค่าปกติของการนำกระแสประสาท
ของเส้นประสาท median, ulnar, tibial, common peroneal และ sural ในโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า.
เวชศาสตร์ฟื้นฟูสาร 2541;8(1):151-7.
Ponsford SN. Sensory conduction in medial and lateral plantar nerves. J Neurol Neurosurg
Psychiat 1988;51:188-91.
Feldman EL, Stevens MJ, Thomas PK, Brown MB, Canal N, Greene DA. A practical two-step
quantitative clinical and electrophysiological assessment for the diagnosis and staging of
diabetic neuropathy. Diabetes Care 1994;17(11):1281-9.
Moghtaderi A, Bakhshipour A, Rashidi H. Validation of Michigan neuropathy screening
instrument for diabetic peripheral neuropathy. Clin Neurol Neurosurg 2006;108(5):477-81.
Damri T, Chatchawan U. Validity and reliability of the Michigan Neuropathy Screening
Instrument (MNSI) on the Diabetic type II patients (Thai version). Journal of Medical
Technology and Physical Therapy 2015;27(3):307-19.
Preston DC, Shapiro BE. Electromyography and neuromuscular disorders: clinical-
electrophysiologic correlations. 3rd ed. Philadelphia: Elsevier Saunders; 2013.
Chaisakul J, Ukritchon S, Rangsin R, Mungthin M. Prevalence of peripheral neuropathy in
Thai patients with type 2 diabetes and associated risk factors. J Med Assoc Thai
;103(3):254-61.
Liu X, Xu Y, An M, Zeng Q. The risk factors for diabetic peripheral neuropathy: a meta-
analysis. PLoS ONE 2019;14(2):e0212574.
Yang T, Qi F, Guo F, Shao M, Song Y, Ren G, et al. An update on chronic complications of
diabetes mellitus: from molecular mechanisms to therapeutic strategies with a focus on
metabolic memory. Molecular Medicine 2024;30(1):71.
Lee CG, Ciarleglio A, Edelstein SL, Crandall JP, Dabelea D, Goldberg RB, et al. Prevalence of
distalsymmetrical polyneuropathy by diabetes prevention program treatment group,
diabetes status, duration of diabetes, and cumulative glycemic exposure. Diabetes Care
;47(5):810-7.
Herman WH, Pop-Busui R, Braffett BH, Martin CL, Cleary PA, Albers JW, et al. Use of the
Michigan Neuropathy Screening Instrument as a measure of distal symmetrical peripheral
neuropathy in Type 1 diabetes: results from the Diabetes Control and Complications
Trial/Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications. Diabetic Medicine
;29(7):937-44.
Jin HY, Park TS. Can nerve conduction studies detect earlier and predict clinical diabetic
neuropathy? J Diabetes Invest 2015;6(1):18-20.
Yamanyar GK, Aslan H. The role of medial plantar nerve conduction studies in the diagnosis
of diabetic polyneuropathy: A comparative analysis with sural nerve. European Research
Journal 2025;11(6):1184-91.
Carrington AL, Shaw JE, Van Schie CH, Abbott CA, Vileikyte L, Boulton AJ. Can motor nerve
conduction velocity predict foot problems in diabetic subjects over a 6-year outcome
period?. Diabetes Care 2002;25(11):2010-5.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
