การศึกษาเปรียบเทียบการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางการแพทย์และการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางปกครอง

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาแนวคิดและหลักการทั่วไปของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางการแพทย์และการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางปกครอง (2) เปรียบเทียบความแตกต่างของกฎหมาย รูปแบบ ขั้นตอน และวิธีการของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางการแพทย์และการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางปกครอง และ (3) เสนอแนะแนวทางและส่งเสริมการนำากระบวนการนิติวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทมาประยุกต์ใช้ในการระงับข้อพิพาท ทำาการศึกษาเอกสารและเก็บข้อมูลภาคสนาม โดยใช้กลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 12 คน รวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกโดยใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ใน 5 ประเด็น ได้แก่ ความเข้าใจและบทบาทของผู้ไกล่เกลี่ย ความเข้าใจต่อคดีทางการแพทย์ กระบวนการไกล่เกลี่ย ความสำเร็จและอุปสรรค และข้อเสนอแนะ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วย ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางการแพทย์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง และนักวิชาการด้านสันติวิธี หรือการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ผลการศึกษา พบว่า กระบวนการทั้งสองต่างเป็นกระบวนการระงับข้อพิพาททางเลือกภายใต้การช่วยเหลือจากบุคคลกลาง โดยมุ่งเน้นความสมัครใจของคู่กรณีทั้งสองฝ่ายให้ความสำคัญกับกระบวนการมากกว่าการตัดสินถูกผิด แต่มีความแตกต่างกันทั้งในด้านคู่กรณี พื้นฐานข้อพิพาท และผลกระทบในเชิงระบบ นอกจากนี้พบว่า กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททั้งสองประเภทนี้มีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน ทั้งในด้านความเข้มงวดของกฎหมาย บทบาทของหน่วยงาน และความเป็นทางการของกระบวนการ รูปแบบของการไกล่เกลี่ยในข้อพิพาททางการแพทย์มีลักษณะที่ค่อนข้างยืดหยุ่นและไม่เป็นทางการมากนัก ในขณะที่การไกล่เกลี่ยในข้อพิพาททางปกครองเป็นกระบวนการที่มีความเป็นทางการอยู่ภายใต้การควบคุมและกำากับดูแลของศาลปกครอง ดังนั้น การนำากระบวนการไกล่เกลี่ยตามหลักนิติวิธีมาประยุกต์ใช้ถือเป็นแนวทางสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพ ความน่าเชื่อถือ และความยุติธรรมของกระบวนการไกล่เกลี่ย