การศึกษาอุบัติการณ์การเกิดภาวะน้ำตาลต่ำ หลังดำเนินการตามนโยบายทำเบาหวานเข้าสู่ระยะสงบในประเทศไทย

บทคัดย่อ

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำเป็นภาวะแทรกซ้อนอันตรายที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมโรคอย่างเข้มงวด โดยการปรับลดขนาดหรือหยุดยาที่ไม่สอดคล้องกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพขณะดูแลผู้ป่วยเบาหวานเข้าสู่ระยะสงบ อาจก่อให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำได้ การศึกษานี้ทำในผู้ป่วยเบาหวานโรงพยาบาลบ้านตาขุนที่ดูแลผู้ป่วยเบาหวานเข้าสู่ระยะสงบ เก็บข้อมูลทุติยภูมิจากฐานข้อมูลโรงพยาบาล เลือกผู้ป่วยทุกคนที่เข้าคลินิกทำเบาหวานเข้าสู่ระยะสงบ ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2562 – ตุลาคม พ.ศ. 2567 จำนวน 172 คน โดยศึกษาระบาดวิทยาเชิงพรรณนาและเชิงวิเคราะห์ (retrospective cohort study) เพื่อหาอุบัติการณ์ของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ และปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ผลการศึกษาพบอุบัติการณ์ในผู้ป่วยจำนวน 14 ราย (ร้อยละ 8.1) รวม 22 เหตุการณ์ (12.8 เหตุการณ์ต่อ 100 คนต่อปี) การศึกษาเชิงวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์ข้อมูลแบบตัวแปรเดียว (univariate analysis) พบว่า ผู้ป่วยโรคอ้วน (BMI ≥30.0 kg/m²) และผู้ที่ได้รับยาฉีดอินซูลินและหรือยาเบาหวานกลุ่มกระตุ้นการหลั่งอินซูลินขณะรับบริการ มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีค่า Risk ratio เท่ากับ 1.28 (95%CI 1.01 – 1.64; p<0.05) และ 2.52 (95%CI 1.13 – 7.19; p<0.05) ตามลำดับ เมื่อนำปัจจัยต่างๆ มาวิเคราะห์ด้วยการถดถอยโลจิสติกพบว่า ผู้ป่วยที่มีโรคอ้วนและผู้ที่ได้รับยาเบาหวาน เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีค่า adjusted odds ratio เท่ากับ 6.60 (95%CI 1.49 – 29.16; p<0.05) และ 30.71 (95%CI 5.40 – 174.72; p<0.05) ตามลำดับ สรุปผลการศึกษา ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำในผู้ป่วยเบาหวานที่เข้ารับบริการทำเบาหวานให้สงบมีอุบัติการณ์ไม่สูงมากนักเมื่อเทียบกับการควบคุมโรคเบาหวานอย่างเข้มงวด อย่างไรก็ตามควรลดหรือหยุดยาเบาหวานทั้งสองกลุ่มข้างต้นตามแนวทางอย่างเคร่งครัด ระมัดระวังการควบคุมอาหารที่เคร่งครัดเกินไปในผู้ป่วยโรคอ้วน รวมทั้งพิจารณากิจกรรมทางกายที่เหมาะสมโดยเฉพาะในผู้ที่ยังทำงาน เพื่อป้องกันการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ