ปัจจัยที่มีอิทธิพลกับพฤติกรรมรังแกผู้อื่นในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น จังหวัดปทุมธานี
คำสำคัญ:
การรังแก, ความรุนแรง, นักเรียน, ความภาคภูมิใจในตนเองบทคัดย่อ
ปัญหาการรังแกกันในวัยรุ่นเป็นประเด็นทางสาธารณสุขที่สำคัญ โดยประเทศไทยมีอัตราความชุกของการกลั่นแกล้งสูงถึงร้อยละ 26.9 การวิจัยเชิงพรรณนา (Descriptive research) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลกับพฤติกรรมรังแกผู้อื่นในนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น จังหวัดปทุมธานี กลุ่มตัวอย่างคือนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 จำนวน 220 คน ได้มาจากการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามอิทธิพลความรุนแรง แบบวัดความภาคภูมิใจในตนเองของ และแบบสอบถามพฤติกรรมการรังแกผู้อื่นที่วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติใช้สถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติก ผลการศึกษาพบว่าพฤติกรรมการรังแกที่พบมากที่สุดคือ การรังแกด้วยคำพูด (ร้อยละ 60.5) รองลงมาคือ การรังแกทางร่างกาย (ร้อยละ 48.6) และทางสังคม (ร้อยละ 43.2) ผลการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพบว่า อิทธิพลความรุนแรงจากกลุ่มเพื่อนเป็นตัวทำนายที่สำคัญที่สุด โดยเพิ่มโอกาสการรังแกทางไซเบอร์สูงถึง 10.627 เท่า และการรังแกทางร่างกาย 7.097 เท่า ขณะที่อิทธิพลความรุนแรงในครอบครัวเพิ่มโอกาสการรังแกทางสังคม 2.658 เท่า และอิทธิพลความรุนแรงจากสื่อโซเชียลเพิ่มโอกาสการรังแกทางคำพูด 3.325 เท่า นอกจากนี้ยังพบปัจจัยปกป้องที่สำคัญคือ ความภาคภูมิใจในตนเองระดับสูง ซึ่งช่วยลดโอกาสเกิดพฤติกรรมรังแกด้านอคติลงร้อยละ 57.1 สรุปได้ว่าพฤติกรรมการรังแกผู้อื่นในเด็กมัธยมศึกษาตอนต้นเป็นผลลัพธ์จากปฏิสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างคุณลักษณะภายในตัวบุคคลและบริบททางสังคมที่แวดล้อม การแก้ไขปัญหาการรังแกในโรงเรียนจึงจำเป็นต้องใช้มาตรการเชิงรุกที่ครอบคลุมทุกระดับ ทั้งการปรับเปลี่ยนบรรทัดฐานในกลุ่มเพื่อน การเสริมสร้างหน้าที่ของครอบครัว และการยกระดับความเข้มแข็งทางจิตใจของตัวนักเรียนเอง
Downloads
เอกสารอ้างอิง
United Nations Children’s Fund. Violent deaths 2024 [Internet]. 2024 [cited 2026 Feb 5]. Available from: https://data.unicef.org/topic/child-protection/violence/violent-deaths/
World Health Organization. Youth violence [Internet]. 2024 [cited 2026 Feb 5]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/youth-violence
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. Behind the numbers: ending school violence and bullying. Paris: UNESCO; 2019.
Yu S, Zhao X. The negative impact of bullying victimization on academic literacy and social integration: evidence from 51 countries in PISA. Soc Sci Humanit Open 2021;4(1):100151.
Pengpid S, Peltzer K. Bullying and its associated factors among school-aged adolescents in Thailand. Scientific World Journal 2013;2013:254083.
Smith L, López Sánchez GF, Haro JM, Alghamdi AA, Pizzol D, Tully MA, et al. Temporal trends in bullying victimization among adolescents aged 12–15 years from 29 countries: a global perspective. J Adolesc Health 2023;73(3):582–90.
Aunampai A, Widyastari D, Chuanwan S, Katewongsa P. Association of bullying on happiness at school: evidence from Thailand’s national school-based survey. Int J Adolesc Youth 2022;27:72–84.
Olweus D. Bullying at school: what we know and what we can do. Malden: Blackwell Publishing; 1993.
Olweus D. Bullying at school: basic facts and effects of a school-based intervention program. J Child Psychol Psychiatry 1994;35(7):1171–90.
Olweus D, Breivik K. Plight of victims of school bullying: the opposite of well-being. In: Ben-Arieh A, Casas F, Frønes I, Korbin JE, editors. Handbook of child well-being: theories, methods and policies in global perspective. Dordrecht: Springer; 2014. p. 2593–616.
Armitage R. Bullying in children: impact on child health. BMJ Paediatr Open 2021;5:e000939.
Hensums M, Brummelman E, Larsen H, van den Bos W, Overbeek G. Social goals and gains of adolescent bullying and aggression: a meta-analysis. Dev Rev 2023; 68:101073.
Jormanainen E, Fröjd S, Marttunen M, Kaltiala R. Is pubertal timing associated with involvement in bullying in middle adolescence? Health Psychol Behav Med 2014; 2:1–12.
Jagasia E, Bloom I, Nelson KE, Campbell J. Early adolescent development in the face of violence: a systematic review. Child Abuse Negl 2024;151:106751.
Fredrick SS, Demaray MK. Peer victimization and suicidal ideation: the role of gender and depression in a school-based sample. J Sch Psychol 2018;67:1–15.
Ye Z, Wu D, He X, Ma Q, Peng J, Mao G, et al. Meta-analysis of the relationship between bullying and depressive symptoms in children and adolescents. BMC Psychiatry 2023;23(1):215.
López-Castro L, Smith PK, Robinson S, Görzig A. Age differences in bullying victimisation and perpetration: evidence from cross-cultural surveys. Aggress Violent Behav 2023;73:101888.
Oberle E, Ji XR, Molyneux TM. Pathways from prosocial behaviour to emotional health and academic achievement in early adolescence. J Early Adolesc 2023;43(5): 632–53.
Zych I, Farrington DP, Ttofi MM. Protective factors against bullying and cyberbullying: a systematic review of meta-analyses. Aggress Violent Behav 2019;45:419.
Song S, Xie R, Tan D, Yuan Z, Li W, Ding W. Will violence cycle? The reciprocal relationship between children’s bullying involvement and interparental conflict. Child Youth Serv Rev 2024;161:107650.
Ugwu LE, Ramadie KJ, Ajele WK, Idemudia ES. Childhood adversity and peer influence in adolescent bullying perpetration. Sci Rep 2024;14(1):30959.
ปาณิสรา ปานมุนี, พัชรินทร์ นินทจันทร์, โสภณ แสงอ่อน. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมการรังแกกันในวัยรุ่นด้อยโอกาส. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต 2568;39(1): 21–43.
ปัญจรัตน์ ไล้สุวรรณชาติ, ธานินทร์ สุธีประเสริฐ, สุภาพร บุญศิริลักษณ์. ปัจจัยทำนายการกลั่นแกล้งและถูกกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ของนักเรียนในภาคกลางของประเทศไทย. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย 2565;30(2):100–13.
Bandura A. Social foundations of thought and action: a social cognitive theory. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall; 1986.
Shetgiri R, Lin H, Avila R, Flores G. How parents can end bullying: risk and protective factors for child bullying in the United States. Acad Pediatr 2010; 10(4):246–52.
Rosenberg M. Society and the adolescent self-image. Princeton, New Jersey: Princeton University Press; 1965.
Wongpakaran T, Wongpakaran N. Confirmatory factor analysis of Rosenberg self-esteem scale: a study of Thai student sample. J Psychiatr Assoc Thailand 2011;56:59-70.
Olweus D. The revised Olweus bully/victim questionnaire. Bergen: Research Centre for Health Promotion, University of Bergen; 1996.
Velásquez AM, Santo JB, Saldarriaga LM, López LS, Bukowski WM. Context-dependent victimization and aggression: differences between all-girl and mixed-sex schools. Merrill-Palmer Q 2010;56(3):283–302.
Man X, Liu J, Xue Z. Effects of bullying forms on adolescent mental health and protective factors: a global cross-regional research based on 65 countries. Int J Environ Res Public Health 2022;19(4):2374.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
