สถานการณ์พัฒนาการเด็กปฐมวัยไทยในปี พ.ศ.2557

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทย โดยสุ่มตัวอย่างแบบกลุ่มในเขตสุขภาพที่ 1 - 12 จำนวน 31 จังหวัด กลุ่มตัวอย่าง เป็นเด็กไทยอายุ 8 เดือน 16 วัน ถึง 5 ปี 11เดือน 29 วัน รวมทั้งสิ้น 9,986 คน และบิดา มารดา หรือผู้ดูแลที่มีความสัมพันธ์ทางสายโลหิตกับเด็กโดยใช้สมุดบันทึก สุขภาพแม่และเด็ก แบบสัมภาษณ์บิดา มารดาหรือญาติผู้ดูแลเด็ก และแบบประเมินพัฒนาการ Denver 1 (ฉบับภาษาไทย) เก็บข้อมูล 10 เดือน ระหว่าง เมษายน 2557 - มกราคม 2558 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติร้อยละ และการ วิเคราะห์ถดถอยโลจิสติก พบว่า เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการล่าช้าร้อยละ 27.2 ล่าช้าด้านภาษามากที่สุด ร้อยละ 19.7 รองลงมาเป็นด้านกล้ามเนื้อมัดเล็ก ด้านสังคมและการช่วยเหลือตนเองและด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่ ร้อยละ 8.9, 7.5และ 6.7 ตามลำดับ ปัจจัยด้านแม่ที่ส่งผลต่อพัฒนาการเด็ก ได้แก่ อาชีพ ภาวะแทรกซ้อนระหว่างการตั้งครรภ์โรคประจำตัวแม่ การฝากครรภ์คุณภาพ อายุเมื่อตั้งครรภ์ และการได้รับยาเสริมไอโอดีนขณะตั้งครรภ์ ปัจจัยแวดล้อม ที่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการเด็ก ได้แก่ อาชีพผู้ดูแล รายได้ครัวเรือน การศึกษาผู้ดูแล การเล่นกับเด็กอย่างมีคุณภาพการเล่านิทานอย่างมีคุณภาพ อายุของผู้ดูแล และลักษณะครอบครัว ปัจจัยด้านเด็กที่ส่งผลต่อพัฒนาการเด็ก ได้แก่ภาวะออกซิเจนแรกคลอดที่ 5 นาที ภาวะออกซิเจนแรกคลอดที่ 1 นาที ภาวะโภชนาการเด็ก อายุครรภ์แรกคลอด น้ำหนักแรกคลอด โรคประจำตัว การได้รับยาน้ำเสริมธาตุเหล็ก และภาวะแทรกช้อนขณะคลอด คณะผู้วิจัยได้เสนอแนะให้บรรจุเรื่องพัฒนาการเด็กปฐมวัยอยู่ในแผนยุทธศาสตร์ของชาติ เสริมความเข้มแข็งและพัฒนาคุณภาพระบบบริการโดยใช้กลไกเขตสุขภาพและคณะกรรมการแม่และเด็ก มีการสำรวจพัฒนาการทุก 3-5 ปี และสร้างกระแสสังคมการเลี้ยงดูให้พ่อแม่และผู้เลี้ยงดูเด็กเล่นและสื่อสารอย่างเหมาะสมกับอายุ