การตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขในกรณีภัยพิบัติคลืนยักษ์สินามิ 2004 : I. การบริหาร จัดการทรัพยากรเชิงประสิทธิผลของระบบบัญชาการภาวะฉุกเฉินในการปฏิบัติการร่วมระหว่าง ไตรภาคี

บทคัดย่อ

ระบบบัญชาการภาวะฉุกเฉิน (ICS) เป็นลักษณะการจัดโครงสร้างหน้าที่การบริหารจัดการในภาวะจุกเฉินของผู้ปฏิบัติการตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน ซึ่งสามารถประยุกต์ใช้กับภาวะฉุกเฉินที่เกิดผลกระทบ น้อยจนถึงระดับที่มีผลกระทบในวงกว้างและซับซ้อน จากผลกระทบที่เกิดขึ้นของภัยพิบัติคลื่นยักษ์สึนามิซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม 2547 นั้น สำนักงานป้องกันควบคุมโรค (สคร.) ที่ 11 จังหวัดนครศรีธรรมราช มีบทบาทหน้าที่ความรับผิดชอบหลักโดยเป็นหน่วยประสานงานศูนย์ปฏิบัติการกรมควบคุมโรค - ศปค. จังหวัดพังงา ซึ่งเป็นฐานบัญชาการภาวะฉุกเฉินระดับสนามที่อยู่ภายใต้การควบคุมกำกับของฐานบัญชาการกรมควบคุมโรค (คร.) ประสบการณ์และความเชียวชาญในการเตรียมความพร้อมและการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทย ได้แสดงให้เห็นถึงสิ่งท้าทายในการบริหารจัดการและการปฏิบัติการของ ICS ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมกำกับทรัพยากรบุคคล สถานที่ปฏิบัติการ เครื่องมือและการสื่อสาร องค์ประกอบสำคัญ ๆ ของ ICS ในการดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล คือ แผนปฏิบัติการภาวะฉุกเฉินและการสื่อสารแบบบูรณาการ สคร. 11 สามารถจัดการผลกระทบด้านสังคมจิตวิทยาของภัยพิบัติคลื่นยักษ์สึนามิ รวมถึงทรัพยากรต่างๆ ที่เป็นองค์ประกอบทางสิ่งแวดล้อมที่เอื้ออำนวยในการปฏิบัติการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุข ทั้งในระยะเร่งด่วน ระยะป่านกลาง และระยะยาว สาระสำคัญของบทสังเคราะห์นี้ ได้จากการถอดบทเรียนจากการบริหารจัดการทรัพยากรของศปค. จังหวัดพังงา โดยมุ่งเน้นฝ่ายต่างๆ ในระบบ ICS ได้แก่ ฝ่ายวางแผน ฝ่ายสนับสนุน และฝ่ายงบประมาณและการบริหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการบริหารจัดการทรัพยากรแบบครบวงจรและการสื่อสารแบบบูรณาการของไตรภาคี ซึ่งก็คือการปฏิบัติการร่วมระหว่างสคร. 11 ศปค. จังหวัดพังงา และคร. การสังเคราะห์รูปแบบการปฏิบัติภารกิจของศปล. จังหวัดพังงานี้ จะก่อให้เกิดหลักคิดพื้นฐานในเชิงวิกฤตขั้นต่อ ๆ ไปของการดำเนินงานตามแผนงานของหน่วยงาน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายในการบริหารจัดการภาวะฉุกเฉินสำหรับภัยพิบัติที่จะเกิดขึ้นในอนาคต