สภาพปัญหาและประสิทธิภาพของระบบสายดินที่ใช้กับระบบไฟฟ้าในโรงพยาบาลชุมชนขนาดไม่เกิน 60 เตียง พื้นที่จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

จากรายงานผลการตรวจสอบระบบไฟฟ้าในโรงพยาบาลทั่วประเทศประจำปี ที่ผ่านมาโดยทีมวิศวกรของ ศูนย์วิศวกรรมการแพทย์ และกองวิศวกรรมการแพทย์ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ พบว่ามีการรายงานถึงความเสี่ยงที่เกิดจากสายดินของโรงพยาบาลจำนวนมาก มีผู้ป่วยและเจ้าหน้าที่ของโรงพยาบาลถูกไฟฟ้าดูดจากการใช้เครื่องมือแพทย์จำนวนหนึ่ง ทั้ง ๆ ที่โรงพยาบาลต่าง ๆ มีการติดตั้งระบบสายดินให้กับเครื่องมือและอุปกรณ์ไฟฟ้า ดังกล่าวแล้วตั้งแต่เริ่มก่อสร้างอาคาร และในสภาวะปัจจุบันมีพื้นที่หลายแห่งประสบปัญหาจากการที่มีน้ำท่วม ซึ่งนับเป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อประสิทธิภาพของระบบสายดิน จากกรณีดังกล่าวผู้วิจัยจึงมีความต้องการทำการ ศึกษาสภาพปัญหาและประสิทธิภาพของระบบสายดินสำหรับเครื่องมือและอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่ใช้กับระบบไฟฟ้าในโรงพยาบาล โดยเน้นที่โรงพยาบาลชุมชนที่มีขนาดไม่เกิน 60 เตียง กลุ่มเป้าหมายในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงราย มีวัตถุประสงค์เพื่อทำการศึกษาถึงประสิทธิภาพของระบบสายดินของโรงพยาบาลที่มีใช้อยู่จริงเมื่อเทียบกับค่าความต้านทานของหลักดินที่มีค่ามาตรฐานไม่เกิน 5 โอห์ม อีกทั้งต้องการศึกษาถึงรูปแบบ ขนาด วิธีการติดตั้งระบบสายดิน ปัญหาและอุปสรรคของระบบสายดินในโรงพยาบาล โดยออกพื้นที่ทำการตรวจสอบสภาพและตรวจวัดค่าความต้านทานของหลักดินในโรงพยาบาลเป้าหมายทั้ง 7 แห่ง ได้แก่โรงพยาบาลป่าแดด โรงพยาบาลเทิง โรงพยาบาลพญาเม็งราย โรงพยาบาลเวียงเชียงรุ้ง โรงพยาบาลแม่สรวย โรงพยาบาลสมเด็จพระญาณสังวรและโรงพยาบาลแม่ฟ้าหลวง ผลการศึกษาพบว่าโรงพยาบาล 7 แห่งมีหลักดินรวมทั้งสิ้น 262 หลัก แต่ได้ทำการ สุ่มตรวจสอบและวัดค่าโอห์ม เฉพาะจุดที่มีความเสี่ยงต่อผู้รับบริการ จำนวน 142 หลัก เช่น ห้องผ่าตัด ห้องไอซียูห้องคนไข้ใน เป็นต้น คิดเป็นร้อยละ 54.19 ของหลักดินทั้งหมด พบว่าลักษณะและรูปแบบของการปักหลักดินไม่เป็นไปตามมาตรฐานจำนวน 141 หลัก (ร้อยละ 99.29) จุดต่อระหว่างสายนำลงดินกับหลักดินไม่ได้ มาตรฐานการต่อสายทั้ง 142 หลัก (ร้อยละ 100) ความยาวของหลักดินที่ใช้ตามมาตรฐาน 2.4 เมตร จำนวน 23 หลัก (ร้อยละ 16.20)ใช้สายดินที่มีขนาดเล็กกว่า 2.5 ตารางมิลลิเมตร ทั้ง 142 จุด (ร้อยละ 100) ขนาดของสายดินต่ำสุด ต้องไม่น้อยกว่า 10 ตารางมิลลิเมตร อายุการติดตั้งของหลักดินมากกว่า 5 ปี จำนวน 87 หลัก (ร้อยละ 61.27) อายุของหลักดินต่ำกว่า 5 ปี จำนวน 55 หลัก (ร้อยละ 37.83) ค่าความต้านทานของหลักดินที่ใช้กับเครื่องมือทางการแพทย์สูงกว่าค่ามาตรฐาน 5 โอห์ม จำนวน 142 หลัก (ร้อยละ 100) จากผลการศึกษาแสดงว่า โรงพยาบาลชุมชนทั้ง 7แห่ง มีระบบสายดินที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน (ไม่เกิน 5 โอห์ม) จึงควรทำการแก้ไขปรับปรุงระบบสายดินให้เป็นไปตามมาตรฐานอย่างเร่งด่วน ตั้งแต่การใช้วัสดุอุปกรณ์ การประกอบ การติดตั้ง และควรเชิญผู้เชี่ยวชาญมาให้ความรู้ในระบบสายดินที่ถูกต้อง