การสำรวจความชุก ณ จุดเวลาของการใช้ยาต้านจุลชีพทางหลอดเลือดดำ การติดเชื้อที่ดื้อยาต้านจุลชีพ ผลลัพธ์ทางคลินิก และค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ ของผู้ป่วยในที่รักษาในโรงพยาบาลแม่สอด
คำสำคัญ:
ยาต้านจุลชีพทางหลอดเลือดดำ, การติดเชื้อดื้อยา, การสำรวจความชุก ณ จุดเวลา, ผลลัพธ์ทางคลินิก, ค่าใช้จ่ายทางการแพทย์บทคัดย่อ
ความเป็นมา: การใช้ยาต้านจุลชีพอย่างไม่สมเหตุผลก่อให้เกิดปัญหาเชื้อดื้อยา การสำรวจข้อมูลด้วยเครื่องมือมาตรฐานสากล ช่วยในการประเมินสถานการณ์และพัฒนาระบบกำกับการใช้ยาต้านจุลชีพของโรงพยาบาล
วัตถุประสงค์: เพื่อสำรวจความชุกของการใช้ยาต้านจุลชีพทางหลอดเลือดดำ การติดเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ ผลลัพธ์ทางคลินิกและค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ของผู้ป่วยในที่รักษาในโรงพยาบาลแม่สอด
วิธีวิจัย: การศึกษาเชิงพรรณนาภาคตัดขวาง โดยประยุกต์ใช้ระเบียบวิธีวิจัยการสำรวจความชุก ณ จุดเวลา ขององค์การอนามัยโลก เก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 20-22 ตุลาคม พ.ศ. 2568 ในหอผู้ป่วยจำนวน 28 หอ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา
ผลการวิจัย: ผู้ป่วยในทั้งหมด 315 ราย พบความชุกของการสั่งใช้ยาต้านจุลชีพทางหลอดเลือดดำ จำนวน 135 ราย (ร้อยละ 42.9) โดยหอผู้ป่วยวิกฤตศัลยกรรมมีความชุกสูงที่สุด (ร้อยละ 75.0) ยาที่มีการสั่งใช้สูงที่สุดคือ ceftriaxone (ร้อยละ 23.4) เมื่อจำแนกตาม WHO AWaRe พบว่ามีการสั่งใช้ยาต้านจุลชีพกลุ่มเฝ้าระวังสูงถึงร้อยละ 62.5 และการสั่งใช้ยาเพื่อป้องกันทางศัลยกรรมมีการสั่งใช้ ceftriaxone สูงถึงร้อยละ 35.0 พบการติดเชื้อดื้อยา 13 รายจากผู้ป่วย 48 รายที่พบเชื้อจุลชีพก่อโรค (ร้อยละ 27.1) ผู้ป่วยที่ติดเชื้อในโรงพยาบาลมีวันนอนเฉลี่ย 34 วัน เสียชีวิตร้อยละ 28.6 และมีค่าใช้จ่ายทางการแพทย์เฉลี่ย 260,428 บาทต่อราย
สรุปผล: โรงพยาบาลมีการสั่งใช้ยาต้านจุลชีพกลุ่มเฝ้าระวังในสัดส่วนที่สูง การติดเชื้อในโรงพยาบาลมีผลกระทบทางคลินิกและผลต่อค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ ผลการศึกษาสนับสนุนให้มีการพิจารณาพัฒนามาตรการกำกับการสั่งใช้ยาต้านจุลชีพกลุ่มเฝ้าระวัง รวมทั้งการทบทวนแนวทางการสั่งใช้ยาเพื่อป้องกันทางศัลยกรรม
เอกสารอ้างอิง
ศูนย์เฝ้าระวังเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพแห่งชาติ. รายงานประจำปี NARST 2567 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์เฝ้าระวังเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพแห่งชาติ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์; 2567 [สืบค้นเมื่อ 20 ส.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://narst.dmsc.moph.go.th/static/NARST%20Annual%20Report%202567.pdf
กองระบาดวิทยา. แนวทางการเฝ้าระวังและสอบสวนเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพ. พิมพ์ครั้งที่ 1 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพมหานคร: กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2565 [สืบค้นเมื่อ 20 ส.ค. 2568]. สืบค้นจาก: https://narst.dmsc.moph.go.th/manuals/แนวทางเฝ้าระวังและสอบสวนเชื้อดื้อยา_คร.pdf
กองยา. ข้อมูลปริมาณการบริโภคยาต้านจุลชีพในมนุษย์และในสัตว์เพื่อการบริโภคของประเทศไทย พ.ศ. 2567 และแนวโน้มระหว่างปี พ.ศ. 2560 - 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข; 2569 [สืบค้นเมื่อ 8 ก.ค. 2569]. สืบค้นจาก: https://drug.fda.moph.go.th/information-service/thailand-surveillance
World Health Organization. WHO methodology for point prevalence survey of antimicrobial consumption in hospitals.Version 1.1 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2018 [cited 2025 Aug 24]. Available from: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/53d71d65-278b-4ad1-aa6f-f34a10e5dedd/content
กองยา. แผนปฏิบัติการด้านการดื้อยาต้านจุลชีพแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2566 - 2570 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข; 2566 [สืบค้นเมื่อ 27 มี.ค. 2569]. สืบค้นจาก: https://amrthailand.net/แผนปฏิบัติการด้านการดื-2/
Polit DF, Beck CT. The content validity index: are you sure you know what's being reported? critique and recommendations. Res Nurs Health. 2006;29(5):489-97. doi: 10.1002/nur.20147.
World Health Organization. The 2021 WHO AWaRe classification of antibiotics for evaluation and monitoring of antimicrobial consumption. Geneva: World Health Organization; 2021 [cited 2026 Feb 20]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/2021-aware-classification
ธราณี สิริชยานุกุล, ปภาณิน กาศวิลาศ, ชลลดา คะชา, นพพล ขอดเตชะ. การสำรวจความชุกการใช้ยาต้านจุลชีพทางหลอดเลือดดำของผู้ป่วยในโรงพยาบาลแพร่. วารสารโรงพยาบาลแพร่ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 25 มี.ค. 2569];30(2):1-12. สืบค้นจาก: https://www.thaidj.org/index.php/jpph/article/view/12634
Anugulruengkitt S, Charoenpong L, Kulthanmanusorn A, Thienthong V, Usayaporn S, Kaewkhankhaeng W, et al. Point prevalence survey of antibiotic use among hospitalized patients across 41 hospitals in Thailand. JAC Antimicrob Resist. 2023;5(1):dlac140. doi: 10.1093/jacamr/dlac140.
Ahmed NJ, Haseeb A, Alamer A, Almalki ZS, Alahmari AK, Khan AH. Meta-analysis of clinical trials comparing cefazolin to cefuroxime, ceftriaxone, and cefamandole for surgical site infection prevention. Antibiotics (Basel). 2022;11(11):1543. doi: 10.3390/antibiotics11111543.
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน. รายละเอียดตัวชี้วัดกระทรวงสาธารณสุข ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2568 [สืบค้นเมื่อ 27 มี.ค. 2569]. สืบค้นจาก: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2026/03/KPI_template_2569_edit1.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารเภสัชกรรมคลินิกเป็นวารสารในรูปแบบเปิด ผู้ใช้ทั่วไปสามารถเข้าถึง ดาวน์โหลด เอกสารไฟล์บทความบนเว็บไซต์วารสาร โดยไม่มีค่าใช้จ่ายแต่อย่างใด
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารเภสัชกรรมคลินิกทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข อนุญาตให้นำไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ โดยต้องแสดงที่มาจากวารสาร – ไม่ใช้เพื่อการค้า – ห้ามแก้ไขดัดแปลง (Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0; CC BY-NC-ND 4.0) การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสารเภสัชกรรมคลินิกอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และบุคลากรในกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
