Effects of Pharmaceutical Care on Disease Control and Hospital Readmission in Patients with Uncontrolled Type 2 Diabetes Mellitus
Keywords:
pharmaceutical care, type 2 diabetes mellitus, seamless care, drug-related problems, disease controlAbstract
Background: Poor control of type 2 diabetes mellitus remains a major challenge for health systems, particularly among patients receiving continuous medication refills at subdistrict health promoting hospitals where gaps in follow-up and management of medication-related problems may occur.
Objectives: To evaluate the effects of a seamless pharmaceutical care model on disease control and hospital readmission among patients with uncontrolled type 2 diabetes mellitus.
Methods: This quasi-experimental study employed a one-group pretest–posttest design with prospective data collection to evaluate the impact of pharmaceutical care combined with a behavioral modification program on clinical outcomes and hospital readmission among patients with uncontrolled type 2 diabetes mellitus.
Results: A total of 66 patients were included. Mean hemoglobin A1c (HbA1c) significantly decreased from 8.51 ± 1.17% to 7.32 ± 1.01% (p-value < 0.0001). Systolic and diastolic blood pressure decreased from 142.92 ± 9.30 to 130.03 ± 10.72 mmHg and from 76.98 ± 9.10 to 70.42 ± 8.11 mmHg (p-value < 0.001). Total cholesterol and low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C) declined from 182.53 ± 46.14 to 165.68 ± 30.67 mg/dL and from 100.85 ± 27.90 to 88.36 ± 22.82 mg/dL (p-value = 0.003 and 0.001). Fasting plasma glucose (FPG) also decreased significantly during follow-up (p-value < 0.001). Hospital readmissions due to glycemic emergencies decreased from 15 episodes (21.20%) during the 12 months before the study to 1 episode (1.52%) during the study period. A total of 136 drug-related problems were identified, of which 69.85% were completely or partially resolved. Patient satisfaction was rated at the highest level (4.81 ± 0.32).
Conclusion: Seamless pharmaceutical care improved clinical outcomes and reduced hospital readmissions among patients with uncontrolled type 2 diabetes mellitus.
References
World Health Organization. Noncommunicable diseases [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2026 Mar 15]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases
กรมควบคุมโรค กองโรคไม่ติดต่อ. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังในประเทศไทย ปี 2563 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2563 [สืบค้นเมื่อ 12 ม.ค. 2567]. สืบค้นจาก: https://ddc.moph.go.th/dncd/journal_detail.php?publish=11158
Aekplakorn W, Chariyalertsak S, Kessomboon P, Sangthong R, Inthawong R, Putwatana P, et al. Prevalence and management of diabetes and metabolic risk factors in Thai adults: the Thai national health examination survey IV, 2009. Diabetes Care. 2011;34(9):1980-5. doi: 10.2337/dc11-0099.
สกลวัชร มนต์ไตรเวศย์. ความชุกของภาวะความดันโลหิตสูงไวท์โคทและภาวะความดันโลหิตสูงหลบซ่อนในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงในประเทศไทย: การศึกษาการวัดความดันโลหิตที่บ้านของคนไทย [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2560. doi: 10.58837/CHULA.THE.2017.1634.
ศรีสุดา วรสาร. การวิเคราะห์ต้นทุนค่าใช้จ่ายด้านยาในกลุ่มโรคสำคัญ โรงพยาบาลสามชัย จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 27 มี.ค. 2567];9(1):163-74. สืบค้นจาก: https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/269898
ปริศนา อัครธนพล, ธนัชพร อ่วมอ้อ, กมลทิพย์ ขลังธรรมเนียม, พรทิพย์ ลิ้มธีระยศ, กนกอร พิเดช, รัชดา พ่วงประสงค์, และคณะ. ความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนสำคัญในผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงที่ รพ.สต. หนองปรือ อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 27 มี.ค. 2567];3(2):37-52. สืบค้นจาก: https://rsujournals.rsu.ac.th/index.php/ajnh/article/view/2157
Best JW. Research in education. 2nd ed [Internet]. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1970 [cited 2024 Apr 2]. Available from: https://archive.org/details/researchineducat00joh_t5t
เต็มใจ แก้วรักษา. การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้วิถีใหม่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านดอนยานาง ตำบลดอนสมบูรณ์ อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 27 มี.ค. 2567];8(2):634-47. สืบค้นจาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/1549
ประริเนตร เดชวรวาทิน, พุทธิพงศ์ อารีรัตน์, พีระศักดิ์ คำสงค์. การประเมินผลการบริบาลเภสัชกรรมต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในโรงพยาบาลอากาศอำนวย. วารสารวิชาการสุขภาพและสิ่งแวดล้อม [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 28 มี.ค. 2567];2(2):3430. สืบค้นจาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/AJHE/article/view/3430
สรคมน์ วัชราภินชัย. ผลของการบริบาลเภสัชกรรมผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในคลินิก NCD High Risk โรงพยาบาลปาดังเบซาร์. มหาราชนครศรีธรรมราชเวชสาร [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 28 พ.ย. 2568];8(2):64-79. สืบค้นจาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/MNSTMedJ/article/view/276277
Pousinho S, Morgado M, Plácido AI, Roque F, Falcão A, Alves G. Clinical pharmacists' interventions in the management of type 2 diabetes mellitus: a systematic review. Pharm Pract (Granada). 2020;18(3):2000. doi: 10.18549/PharmPract.2020.3.2000.
ณัฐราช ยะราช. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานในโรงพยาบาลจุน [อินเทอร์เน็ต, วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา; 2564 [สืบค้นเมื่อ 6 ก.พ. 2567]. สืบค้นจาก: https://updc.up.ac.th/handle/123456789/271
สุภาพร สนองเดช. ผลของการบริบาลเภสัชกรรมในผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูงในสถานบริการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเครือข่ายโรงพยาบาลเลย. เภสัชกรรมคลินิก [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 28 มี.ค. 2567];28(3):85-97. สืบค้นจาก: https://thaidj.org/index.php/TJCP/article/view/12887
ภาณุ วิริยานุทัย, กฤษฎิ์ ทองบรรจบ, ศรีประไพ อินทร์ชัยเทพ, วิชาดา มะลิ, ชนินาถ เครือนวล. ผลการบริบาลเภสัชกรรมโดยการออกเยี่ยมบ้านในผู้ป่วยเบาหวานที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 28 มี.ค. 2567];2(2):40-57. สืบค้นจาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/tjphe/article/view/258865
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Health Administration Division, Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health and The Society of Hospital Pharmacist, Ministry of Public Health
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารเภสัชกรรมคลินิกเป็นวารสารในรูปแบบเปิด ผู้ใช้ทั่วไปสามารถเข้าถึง ดาวน์โหลด เอกสารไฟล์บทความบนเว็บไซต์วารสาร โดยไม่มีค่าใช้จ่ายแต่อย่างใด
ข้อความภายในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารเภสัชกรรมคลินิกทั้งหมด รวมถึงรูปภาพประกอบ ตาราง เป็นลิขสิทธิ์ของกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และ ชมรมเภสัชกรโรงพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข อนุญาตให้นำไปใช้ประโยชน์และเผยแพร่ต่อได้โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ โดยต้องแสดงที่มาจากวารสาร – ไม่ใช้เพื่อการค้า – ห้ามแก้ไขดัดแปลง (Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0; CC BY-NC-ND 4.0) การนำเนื้อหา ข้อความหรือข้อคิดเห็น รูปภาพ ตาราง ของบทความไปจัดพิมพ์เผยแพร่ในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาตจากกองบรรณาธิการวารสารเภสัชกรรมคลินิกอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
ข้อความที่ปรากฏในบทความในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และบุคลากรในกองบริหารการสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเอง ตลอดจนความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความเป็นของผู้เขียน ไม่เกี่ยวข้องกับกองบรรณาธิการ
