เวชศาสตร์วิถีชีวิตสำหรับภาวะคันเรื้อรังและผิวแห้งในผู้สูงอายุ: บทความฟื้นวิชาการเชิงบรรยายตามกรอบ 6 เสาหลักเพื่อการปฏิบัติทางคลินิกเชิงป้องกัน
คำสำคัญ:
เวชศาสตร์วิถีชีวิต, ภาวะคันเรื้อรัง, ผิวแห้ง, ผู้สูงอายุ, เวชศาสตร์ป้องกันบทคัดย่อ
บทนำ: ภาวะคันเรื้อรังและผิวแห้ง (Chronic pruritus and xerosis) เป็นปัญหาผิวหนังที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ และส่งผลต่อการนอนหลับ สุขภาพจิต คุณภาพชีวิต และความสามารถในการดูแลตนเอง แม้การรักษาด้วยยาและผลิตภัณฑ์ดูแลผิวจะยังเป็นแนวทางหลักในปัจจุบัน แต่การบูรณาการพฤติกรรมสุขภาพเชิงป้องกันยังได้รับความสนใจค่อนข้างน้อย
วัตถุประสงค์: เพื่อทบทวนและสังเคราะห์หลักฐานเกี่ยวกับภาวะคันเรื้อรังและผิวแห้งในผู้สูงอายุ โดยประยุกต์กรอบเวชศาสตร์วิถีชีวิต 6 เสาหลัก เพื่อเสนอแนวทางสนับสนุนการดูแลเชิงป้องกันในเวชปฏิบัติ
วิธีการศึกษา: ดำเนินการสืบค้นวรรณกรรมแบบ Narrative Review จากฐานข้อมูล PubMed, Scopus, Google Scholar และ ThaiJO โดยคัดเลือกบทความที่เกี่ยวข้องกับ Chronic Pruritus, Xerosis, Aging skin, Older Adults และ Lifestyle Medicine ระหว่างปี พ.ศ. 2557–2569
ผลการศึกษา: หลักฐานที่สังเคราะห์พบว่า เวชศาสตร์วิถีชีวิตทั้ง 6 เสาหลัก ได้แก่ โภชนาการ กิจกรรมทางกาย การนอนหลับ การจัดการความเครียด การหลีกเลี่ยงสารเสี่ยง และความสัมพันธ์ทางสังคม มีความเชื่อมโยงกับกลไกสำคัญของภาวะคันเรื้อรังและผิวแห้ง ทั้งการเสื่อมของผิวหนังตามวัย ความผิดปกติของเกราะป้องกันผิวหนัง ความแปรปรวนของแกนประสาท-ภูมิคุ้มกัน และวงจรคัน–เกา–นอนไม่หลับ
สรุป: กรอบเวชศาสตร์วิถีชีวิตอาจช่วยสนับสนุนการประเมินและให้คำปรึกษาด้านพฤติกรรมสุขภาพ ควบคู่กับการรักษาทางผิวหนังมาตรฐาน โดยเฉพาะในบริบทเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ เวชศาสตร์ปฐมภูมิ และเวชศาสตร์ป้องกัน
คำสำคัญ: เวชศาสตร์วิถีชีวิต, ภาวะคันเรื้อรัง, ผิวแห้ง, ผู้สูงอายุ, เวชศาสตร์ป้องกัน
เอกสารอ้างอิง
United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. World Population Prospects 2024: Summary of results [Internet]. New York (NY): United Nations; 2024 [cited 2026 Jun 5]. (UN DESA/POP/2024/TR/NO. 9). Available from: https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf
กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุ; [เข้าถึงเมื่อ 27 พฤษภาคม 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2598
Ständer S, Weisshaar E, Mettang T, Szepietowski JC, Carstens E, Ikoma A, et al. Clinical classification of itch: a position paper of the International Forum for the Study of Itch. Acta Derm Venereol. 2007;87(4):291-4. Doi: 10.2340/00015555-0305.
Matterne U, Apfelbacher CJ, Vogelgsang L, Loerbroks A, Weisshaar E. Incidence and determinants of chronic pruritus: a population-based cohort study. Acta Derm Venereol. 2013;93(5):532-7. Doi: 10.2340/00015555-1572.
Reich A, Ständer S, Szepietowski JC. Pruritus in the elderly. Clin Dermatol. 2011;29(1):15-23. Doi: 10.1016/j.clindermatol.2010.07.002.
Farage MA, Miller KW, Elsner P, Maibach HI. Characteristics of the aging skin. Adv Wound Care (New Rochelle). 2013;2(1):5-10. Doi: 10.1089/wound.2011.0356.
White-Chu EF, Reddy M. Dry skin in the elderly: complexities of a common problem. Clin Dermatol. 2011;29(1):37-42. Doi: 10.1016/j.clindermatol.2010.07.005.
Proksch E, Brandner JM, Jensen JM. The skin: an indispensable barrier. Exp Dermatol. 2008;17(12):1063-72. Doi: 10.1111/j.1600-0625.2008.00786.x.
Lavery MJ, Stull C, Kinney MO, Yosipovitch G. Nocturnal pruritus: the battle for a peaceful night's sleep. Int J Mol Sci. 2016;17(3):425. Doi: 10.3390/ijms17030425.
Weisshaar E, Apfelbacher C, Jäger G, Zimmermann E, Bruckner T, Diepgen TL, et al. Pruritus as a leading symptom: clinical characteristics and quality of life in German and Ugandan patients. Br J Dermatol. 2006;155(5):957-64. Doi: 10.1111/j.1365-2133.2006.07430.x.
American College of Lifestyle Medicine. What is lifestyle medicine? [Internet]. Chesterfield (MO): American College of Lifestyle Medicine; c2026 [cited 2026 Jun 2]. Available from: https://lifestylemedicine.org/about-lifestyle-medicine/
Ikoma A, Steinhoff M, Ständer S, Yosipovitch G, Schmelz M. The neurobiology of itch. Nat Rev Neurosci. 2006;7(7):535-47. Doi: 10.1038/nrn1950.
Yosipovitch G, Bernhard JD. Chronic pruritus. N Engl J Med. 2013;368(17):1625-34. Doi: 10.1056/NEJMcp1208814.
Reich A, Ständer S, Szepietowski JC. Drug-induced pruritus: a review. Acta Derm Venereol. 2009;89(3):236-44. Doi: 10.2340/00015555-0650.
Stumpf A, Ständer S, Warlich B, Fritz F, Bruland P, Pfleiderer B, et al. Relations between the characteristics and psychological comorbidities of chronic pruritus differ between men and women: women are more anxious than men. Br J Dermatol. 2015;172(5):1323-8. Doi: 10.1111/bjd.13492.
Rippe JM. Lifestyle medicine: the health promoting power of daily habits and practices. Am J Lifestyle Med. 2018;12(6):499-512. Doi: 10.1177/1559827618785554.
Bodai BI, Nakata TE, Wong WT, Clark DR, Lawenda S, Tsou C, et al. Lifestyle medicine: a brief review of its dramatic impact on health and survival. Perm J. 2018;22:17-025. Doi: 10.7812/TPP/17-025.
Schagen SK, Zampeli VA, Makrantonaki E, Zouboulis CC. Discovering the link between nutrition and skin aging. Dermatoendocrinol. 2012;4(3):298-307. Doi: 10.4161/derm.22876.
Park K. Role of micronutrients in skin health and function. Biomol Ther (Seoul). 2015;23(3):207-17. Doi: 10.4062/biomolther.2015.003.
Calder PC. Omega-3 fatty acids and inflammatory processes: from molecules to man. Biochem Soc Trans. 2017;45(5):1105-15. Doi: 10.1042/BST20160474.
Palma L, Marques LT, Bujan J, Rodrigues LM. Dietary water affects human skin hydration and biomechanics. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2015;8:413-21. Doi: 10.2147/CCID.S86822.
Akdeniz M, Tomova-Simitchieva T, Dobos G, Blume-Peytavi U, Kottner J. Does dietary fluid intake affect skin hydration in healthy humans? A systematic literature review. Skin Res Technol. 2018;24(3):459-65. Doi: 10.1111/srt.12450.
Weisshaar E, Szepietowski JC, Dalgard FJ, Garcovich S, Gieler U, Giménez-Arnau AM, et al. European S2k guideline on chronic pruritus. Acta Derm Venereol. 2019;99(5):469-506. Doi: 10.2340/00015555-3164.
Tew GA, Saxton JM, Hodges GJ. Exercise training and the control of skin blood flow in older adults. J Nutr Health Aging. 2012;16(3):237-41. Doi: 10.1007/s12603-011-0156-8.
Pedersen BK, Saltin B. Exercise as medicine – evidence for prescribing exercise as therapy in 26 different chronic diseases. Scand J Med Sci Sports. 2015;25(Suppl 3):1-72. Doi: 10.1111/sms.12581.
Afzal UM, Ali FR. Sleep deprivation and the skin. Clin Exp Dermatol. 2023;48(10):1113-6. Doi: 10.1093/ced/llad196.
Plikus MV, Van Spyk EN, Pham K, Geyfman M, Kumar V, Takahashi JS, et al. The circadian clock in skin: implications for adult stem cells, tissue regeneration, cancer, aging, and immunity. J Biol Rhythms. 2015;30(3):163-82. Doi: 10.1177/0748730414563537.
Oyetakin-White P, Suggs A, Koo B, Matsui MS, Yarosh D, Cooper KD, et al. Does poor sleep quality affect skin ageing? Clin Exp Dermatol. 2015;40(1):17-22. Doi: 10.1111/ced.12455.
Rajagopalan M, Saraswat A, Godse K, Shankar DS, Kandhari S, Shenoi SD, et al. Diagnosis and management of chronic pruritus: an expert consensus review. Indian J Dermatol. 2017;62(1):7-17. Doi: 10.4103/0019-5154.198036.
Berger TG, Steinhoff M. Pruritus in elderly patients: eruptions of senescence. Semin Cutan Med Surg. 2011;30(2):113-7. Doi: 10.1016/j.sder.2011.04.002.
Arck PC, Slominski A, Theoharides TC, Peters EM, Paus R. Neuroimmunology of stress: skin takes center stage. J Invest Dermatol. 2006;126(8):1697-704. Doi: 10.1038/sj.jid.5700104.
Hashiro M, Okumura M. The relationship between the psychological and immunological state in patients with atopic dermatitis. J Dermatol Sci. 1998;16(3):231-5. Doi: 10.1016/s0923-1811(97)00074-1.
Schut C, Mollanazar NK, Kupfer J, Gieler U, Yosipovitch G. Psychological interventions in the treatment of chronic itch. Acta Derm Venereol. 2016;96(2):157-61. Doi: 10.2340/00015555-2177.
Ortiz A, Grando SA. Smoking and the skin. Int J Dermatol. 2012;51(3):250-62. Doi: 10.1111/j.1365-4632.2011.05205.x.
Kazakevich N, Moody MN, Landau JM, Goldberg LH. Alcohol and skin disorders: with a focus on psoriasis. Skin Therapy Lett [Internet]. 2011 Apr;16(4):5-6 [cited 2026 Jun 5]. PMID: 21611681. Available from: https://www.skintherapyletter.com/psoriasis/alcohol-skin-disorders/
Ebrahim IO, Shapiro CM, Williams AJ, Fenwick PB. Alcohol and sleep I: effects on normal sleep. Alcohol Clin Exp Res. 2013;37(4):539-49. Doi: 10.1111/acer.12006.
Cao T, Tey HL, Yosipovitch G. Chronic pruritus in the geriatric population. Dermatol Clin. 2018;36(3):199-211. Doi: 10.1016/j.det.2018.02.004.
Holt-Lunstad J, Smith TB, Layton JB. Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review. PLoS Med. 2010;7(7):e1000316. Doi: 10.1371/journal.pmed.1000316.
Hackett RA, Hamer M, Endrighi R, Brydon L, Steptoe A. Loneliness and stress-related inflammatory and neuroendocrine responses in older men and women. Psychoneuroendocrinology. 2012;37(11):1801-9. Doi: 10.1016/j.psyneuen.2012.03.016.
Vermunt NPCA, Harmsen M, Westert GP, Olde Rikkert MGM, Faber MJ. Collaborative goal setting with elderly patients with chronic disease or multimorbidity: a systematic review. BMC Geriatr. 2017;17(1):167. Doi: 10.1186/s12877-017-0534-0.
Lorig KR, Holman HR. Self-management education: history, definition, outcomes, and mechanisms. Ann Behav Med. 2003;26(1):1-7. Doi: 10.1207/S15324796ABM2601_01.
Techakriengkrai W, Komindr S, Wattanapanom P, Duangchuay K, Prakaysit P, Phitchayapiyasak K, et al. The Study of Correlation and Concordance between a Nutrition Alert Form and a Mini Nutritional Assessment in Evaluating the Nutritional Status of the Elderly. BKK Med J [Internet]. 2017 Feb. 20 [cited 2026 Aug. 24];13(1):49-52. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/bkkmedj/article/view/221788
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Region 3 Medical and Public Health Journal - วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
